Η εσφαλμένη εφαρμογή των ερμηνευτικών κανόνων των δικαιοπραξιών -λ.χ. ως προς τη λήψη υπ’ όψιν των διδαγμάτων κοινής πείρας και των συναλλακτικών ηθών- συνιστά λόγο αναίρεσης κατ’ άρθρο 559 αρ. 1

Η σταθερή εκδήλωση ορισμένης συμπεριφοράς ή συγκεκριμένου τρόπου ενέργειας για μακρό χρόνο δημιουργεί συνήθεια, η οποία, καίτοι δεν προάγεται σε κανόνα δικαίου (έθιμο), καθόσον η συμμόρφωση προς αυτή δεν γίνεται με τη συνείδηση της αναγκαιότητάς της ως τοιούτου, χρησιμεύει ωστόσο για την ερμηνεία ή τη συμπλήρωση των δικαιοπραξιών, αφού οι συναλλασσόμενοι εντός του κύκλου όπου η συνήθεια έχει επικρατήσει, λογίζονται ότι τη γνωρίζουν και την αποδέχονται, εκτός αν έχουν εκφρασθεί σαφώς περί του αντιθέτου. Το περιεχόμενο των συνηθειών λειτουργεί κατά δύο τρόπους, ήτοι όταν:  α)Ο νόμος παραπέμπει σε αυτό για την ερμηνεία των δικαιοπραξιών ή την εξειδίκευση πραγματικών εννοιών. Στην περίπτωση αυτή, οι συνήθειες καθίστανται δευτερογενές μέρος του κανόνα δικαίου, η μη συμμόρφωση δε του δικαστηρίου σε αυτές  δημιουργεί λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ. Αντικείμενο όμως της  παραβιάσεως δεν είναι αυτά   τα ίδια  τα συναλλακτικά ήθη, αλλ` η νομική διάταξη που παραπέμπει σε αυτά, και β) ο διάδικος επικαλείται τη «συνήθεια», ως λόγο γενεσιουργό του δικαιώματος που ασκείται με την αγωγή, η οποία, εντεύθεν, βρίσκει έρεισμα στις διατάξεις των άρθρων 361 και 288 Α.Κ. Στην περίπτωση αυτή, η «συνήθεια» αποτελεί «πράγμα» που έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, η δε παράλειψη του δικαστηρίου να λάβει υπόψη του ισχυρισμό περί υπάρξεως συνήθειας, στην οποία στηρίζεται η προβαλλόμενη αξίωση, δημιουργεί λόγο αναιρέσεως της αποφάσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 8 ΚΠολΔ (1510/2003 ΑΠ).

Όσον αφορά στην παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας ιδρύει λόγο αναίρεσης, μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν στην ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ’ αυτούς. Επομένως, ο λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας χρησιμοποιεί εσφαλμένα ή παραλείπει να χρησιμοποιήσει τα διδάγματα της κοινής πείρας, προκειμένου να βρει την έννοια κανόνα δικαίου ή να υπαγάγει σ’ αυτόν τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς· λ.χ. όταν τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ανέλεγκτα ως αποδειχθέντα το δικαστήριο της ουσίας, επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας (ΑΠ 750/2003). Ο λόγος αναίρεσης δεν ιδρύεται, πάντως όταν τα διδάγματα της κοινής πείρας χρησίμευσαν για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, την εκτίμηση αποδείξεων ή για την εκτίμηση της αξίας των αποδεικτικών μέσων (Η αναίρεση κατά τον ΚπολΔ, Κ.φ. Καλαβρός, σελ. 91, εκδ. Σάκκουλας).

Λαμπρινή Σταμέλου, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr