Η καθ’ ύλην αρμοδιότητα επί παρεμπίπτοντος αιτήματος επίδειξης εγγράφων σωρευόμενου στην κύρια αγωγή
Από τις διατάξεις των άρθρων 450 παρ. 2 και 451 παρ. 1 ΚΠολΔ συνάγεται ότι διάδικος ή τρίτος έχει υποχρέωση να επιδείξει τα έγγραφα που κατέχει και που μπορούν να χρησιμεύσουν για απόδειξη, εκτός αν συντρέχει σπουδαίος λόγος που δικαιολογεί τη μη επίδειξη τους. Αν η επίδειξη ζητείται από διάδικο, μπορεί η αίτηση να υποβληθεί σε οποιοδήποτε στάδιο της δίκης, ακόμη και για πρώτη φορά ενώπιον του εφετείου με το δικόγραφο της έφεσης ή με τους προσθέτους λόγους αυτής ή με τις προτάσεις, αν δε η αίτηση απευθύνεται κατά τρίτου μόνο με παρεμπίπτουσα αγωγή. Για την πληρότητα της σχετικής αίτησης πρέπει να εκτίθεται ότι το έγγραφο βρίσκεται στα χέρια του αντιδίκου, αφού τούτο αποτελεί προϋπόθεση της υποχρέωσης για επίδειξη, καθώς και να προσδιορίζεται το έγγραφο και να περιγράφεται με ακρίβεια το περιεχόμενό του. Διαφορετικά η αίτηση είναι αόριστη. Η παράλειψη του δικαστηρίου της ουσίας να αποφανθεί επί αιτήσεως για επίδειξη εγγράφων θεμελιώνει τον από το άρθρο 559 αριθ. 9 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, υπό την προϋπόθεση ότι η αίτηση αυτή είναι παραδεκτή και σύννομη, εφόσον δηλαδή μ’ αυτή γίνεται επίκληση της κατοχής του εγγράφου από τον αντίδικο, προσδιορίζεται σαφώς το έγγραφο και το περιεχόμενό του και εκτίθενται περιστατικά από τα οποία προκύπτει το έννομο συμφέρον του αιτούντος, ότι δηλαδή το έγγραφο είναι πρόσφορο προς άμεση ή έμμεση απόδειξη λυσιτελούς ισχυρισμού του αιτούντος ή προς ανταπόδειξη τέτοιου ισχυρισμού του αντιδίκου του (Βλ. ΑΠ 168/2015, ΑΠ 1615/2014, ΜονΕΠ 4/2016, δημοσιευμένες σε ΤΝΠ NOMOS). Ειδικότερα, από το συνδυασμό των ίδιων ων άνω διατάξεων συνάγεται ότι για να είναι ορισμένη η σχετική αίτηση πρέπει -μεταξύ άλλων- τα έγγραφα να περιγράφονται σ’ αυτήν, με ακρίβεια, ενώ αρκεί αυτά να εξατομικεύονται, χωρίς να είναι απαραίτητος και ο ειδικότερος προσδιορισμός του περιεχομένου τους (Βλ. ΑΠ 1341/2000 ΕλλΔνη 2002.407). Ο δε προσδιορισμός των επιδεικτέων εγγράφων είναι αναγκαίος, διότι: α) παρέχεται, έτσι, η ευχέρεια στον καθ’ ου η αίτηση να δώσει εξηγήσεις για την κατοχή του εγγράφου, β) σε περίπτωση αμφισβήτησης της κατοχής του από τον καθ’ ου η αίτηση, μπορεί το δικαστήριο να διατάξει σχετικές αποδείξεις, και γ) γίνεται εφικτός ο προσδιορισμός του εγγράφου στο διατακτικό της απόφασης, το οποίο είναι απαραίτητο για την ενδεχόμενη εκτέλεσή της (Βλ. ΕΠ 288/2015 ΤΝΠ NOMOS, ΕΑ 2183/2010 ΔΕΕ 2011.706, πρβλ. ΑΠ 776/2005 ΕλλΔνη 2008.157) [ΜΠρΠειρ 5175/2018].
Οταν ο υπόχρεος προς επίδειξη είναι διάδικος, η επίδειξη εγγράφου ζητείται είτε με παρεμπίπτουσα αγωγή, είτε και με τις προτάσεις σε οποιαδήποτε στάση της πρωτοβάθμιας ή έκκλητης δίκης. Οι δε παρεμπίπτουσες αγωγές υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του δικαστηρίου της κύριας δίκης (άρθ. 31 § 1 ΚΠολΔ). [ΑΠ 94/2018, δημ. σε areiospagos.gr]. Καθ’ ύλη αρμόδιο δικαστήριο για την εκδίκαση της αγωγής προς επίδειξη, που ασκείται αυτοτελώς, είναι το Πολυμελές Πρωτοδικείο, ενώ για την εκδίκαση της παρεμπίπτουσας αγωγής προς επίδειξη, είτε αυτή στρέφεται κατά του αντιδίκου της κύριας δίκης είτε κατά τρίτου, αποκλειστικά αρμόδιο, λόγω συνάφειας, είναι το δικαστήριο στο οποίο εκκρεμεί η αγωγή (Νικολόπουλος στον Γεωργιάδη – Σταθόπουλου ΑΚ, άρθρο 902, αριθμ. παρ. 22, Βασ. Βαθρακοκοίλη, ΕΡΝΟΜΑΚ, 2006, άρθρο 902 αριθμ. παρ. 15, Μιχ. Μαργαρίτης, Ερμηνεία ΚΠολΔ, 2018, άρθρο 451 αριθμ. παρ. 5). Με το σκεπτικό αυτό, το Εφετείο Πειραιώς, με την υπ’ αριθ. 520/2019 απόφασή του, απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την ένσταση καθ’ ύλην αναρμοδιότητας του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς που προέβαλλε ο εναγόμενος, λόγω του σωρευόμενου στην κύρια αγωγή παρεμπίπτοντος αιτήματος επίδειξης εγγράφων, κρίνοντας ότι αρμόδιο για την εκδίκασή του ήταν το ίδιο δικαστήριο που ήταν αρμόδιο και για την κύρια αγωγή.
Ελένη Μακροδημήτρη, δικηγόρος
info@efotopoulou.gr