Αυτούσια διανομή κοινού οικοπέδου στο οποίο υπάρχει οικοδομή ή το οποίο είναι ακάλυπτο και οικοδομήσιμο

Το δικαστήριο για να διατάξει την αυτούσια διανομή κοινού οικοπέδου στο οποίο υπάρχει οικοδομή ή το οποίο είναι ακάλυπτο και οικοδομήσιμο, πρέπει να είναι δυνατή η διαίρεση του σε μέρη ανάλογα με τις μερίδες των κοινωνών, δίχως να μειώνεται η αξία του ή να κρίνεται εφικτή, και μόνο κατόπιν σχετικής αίτησης του κοινωνού, και χωρίς να αντιβαίνει στο συμφέρον των λοιπών συγκυριών η σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας, εφόσον πρόκειται για οικόπεδο που υπάρχει οικοδομή, με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας κατ` ορόφους ή μέρη ορόφων κατ’ άρθρο 480Α παρ. 1 (οριζόντια ιδιοκτησία), ή εφόσον πρόκειται για οικόπεδο ακάλυπτο με τη σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου στα οποία θα είναι δυνατή η ανέγερση χωριστών οικοδομημάτων σύμφωνα με τις πολεοδομικές διατάξεις κατ’ άρθρο 480Α παρ. 2 (κάθετη ιδιοκτησία, ΑΠ 975/2007, ΑΠ 256/2007 Νόμος, ΑΠ 972/2005 Δνη 49.422, ΑΠ 1309/2005 Δνη 49.747, ΑΠ 981/2002 Δνη 44.1294, ΕφΑΘ 6911/2006 Δνη 48.4166). Επομένως, σε οικόπεδο στο οποίο υπάρχει οικοδομή, η αυτούσια διανομή του είναι δυνατή με σύσταση μόνο χωριστής ιδιοκτησίας κατ ορόφους σύμφωνα με το ν. 3741/1989 και τα άρθρα 1002 και 1117 ΑΚ με την επιφύλαξη των πολεοδομικών διατάξεων, ενώ για να γίνει αυτούσια διανομή με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του οικοπέδου σύμφωνα με το ν.δ. 1024/1971, απαιτείται στο οικόπεδο αυτό να έχουν ανεγερθεί περισσότερες της μιας (1) χωριστές οικοδομές ή κατά την παρ. 2 του αυτού άρθρου (480Α ΚΠολΔ) να πρόκειται για οικόπεδο ακάλυπτο (ΑΠ 1309/2005 ό.π, 1843/1999 Δνη 41.989, ΕφΝαυπ 264/1990 Δνη 32.1327). Δηλαδή κατά την κρατούσα άποψη, δεν είναι δυνατή η αυτούσια διανομή με σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας σε μέλλουσα να ανεγερθεί οικοδομή σε ακάλυπτο οικόπεδο. Τούτο δε διότι από το άρθρο 480Α παρ. 1 ΚΠολΔ συνάγεται ότι η διανομή κοινού οικοπέδου στο οποίο υπάρχει οικοδομή μπορεί, μετά από αίτηση κάποιου συγκυρίου, να γίνει αυτούσια με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας, κατ` ορόφους ή μέρη ορόφων, αν είναι εφικτή και δεν αντιβαίνει στο συμφέρον των λοιπών συγκυριών, υπό τον όρο όμως η οικοδομή να έχει ανεγερθεί πλήρως κατά το χρόνο συζήτησης της αγωγής, δεδομένου ότι δεν είναι επιτρεπτή η διανομή μελλοντικού πράγματος, καθόσον η από το θεσμό της οροφοκτησίας παρεχόμενη δυνατότητα απόκτησης αποκλειστικής κυριότητας επί μέλλοντος να ανεγερθεί ορόφου ή διαμερίσματος (άρθρο 10 παρ. 2 ν. 3741/1929) δεν μπορεί να εφαρμοσθεί στη δικαστική διανομή, γιατί λείπει ο παραπάνω όροφος, δηλαδή η οικοδομή. Έτσι, αν και παρέχεται από το νόμο η δυνατότητα να αποκτήσει κάποιος αποκλειστική κυριότητα σε διηρημένη ιδιοκτησία που δεν έχει ανεγερθεί, αλλά μέλλει να ανεγερθεί, δεν του παρέχεται η δυνατότητα να ζητήσει τη διανομή διηρημένων ιδιοκτησιών που πρόκειται να ανεγερθούν στο μέλλον, ελλείψει αντικειμένου προς διανομή τέτοιων ορόφων, είναι μη νόμιμο (ΑΠ 733/2010, ΑΠ 1104/2008, ΑΠ 769/2008 Νόμος, ΑΠ 572/2005 Δνη 44.436, ΕφΑΘ 6911/2006 Δνη 48.1466, ΕφΑΘ 10/2000 Δνη 42.770, ΕφΛαρ 840/2000 Νόμος, αντιθ. ότι είναι επιτρεπτή η αυτούσια διανομή με σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας σε ακάλυπτο οικόπεδο ΕφΑΘ 6387/2004 Δνη 2005.907, ΕφΑΘ 3398/2000 Δνη 2002.1070).

Επίσης, από τις διατάξεις του άρθρου 480Α του ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 216 παρ. 1, 219 παρ. 1, 2 223 και 224 του ίδιου Κώδικα προκύπτει, ότι το αίτημα για αυτούσια διανομή με σύσταση οριζόντιας ή κάθετης ιδιοκτησίας μπορεί να υποβληθεί και με τις προτάσεις οποιουδήποτε από τους συγκύριους διαδίκους κατά την πρώτη στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο συζήτηση της αγωγής περί διανομής, διαφορετικά είναι απορριπτέο ως απαράδεκτο (ΑΠ 1588/2008, ΑΠ 1602/2008, ΑΠ 256/2007 Νόμος), αφού το δικαστήριο δεν έχει την δυνατότητα να επιλέξει αυτεπαγγέλτως τον εν λόγω τρόπο διανομής (με σύσταση κατά περίπτωση οριζόντιας ή κάθετης ιδιοκτησίας), αλλά επιλαμβάνεται σχετικώς μόνον κατόπιν ρητού αντίστοιχου, και με τις (πρωτόδικες) προτάσεις υποβαλλόμενου, αιτήματος κοινωνού (ΑΠ 256/2007 Νόμος, ΑΠ 981/2002, 1053/1993 Δνη 44.1294 και 35.1577 αντιστοίχως, Δ. Μακρής: Η δικαστική διανομή, 2004 σελ. 67), το οποίο και ως προς την άσκηση του υπόκειται στους περιορισμούς της ΚΠολΔ 269 (ΑΠ 1588/2008, ΑΠ 1602/2008, ΑΠ 256/2007, ό.π., ΕφΑΘ 6911/2006 Δνη 2007/1466, ΕΑ 2897/2004 Δνη 46.522) ενώ το εν λόγω αίτημα μπορεί να υποβληθεί παραδεκτά στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο αν ο διάδικος δικάσθηκε ερήμην στον πρώτο βαθμό και για το λόγο αυτό έγινε δεκτή η έφεση του και εξαφανίσθηκε η απόφαση. Τέλος από τις αμέσως παραπάνω διατάξεις και, ειδικότερα, αυτές του άρθρου 480Α παρ. 1 εδ. α και β και 2 εδ. α και β ΚΠολΔ, προκύπτει ειδικότερα ότι σε περίπτωση αυτούσιας διανομής ακάλυπτου και οικοδομήσιμου οικοπέδου με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου στα οποία θα είναι δυνατή η ανέγερση χωριστών οικοδομημάτων, απαιτείται, κατά ρητή νομοθετική επιταγή, η μη αντίθεση της διανομής αυτής στο συμφέρον των λοιπών συγκυριών (ΑΠ 1895/2009, ΑΠ 764/2008, ΑΠ 489/2005 Νόμος).

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr