Δωσιδικία διαμονής ή ειδικής κατοικίας

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 51 ΑΚ ορίζεται ότι, “το πρόσωπο έχει κατοικία τον τόπο της κυρίας και μόνιμης εγκατάστασής του. Κανένας δεν μπορεί να έχει συγχρόνως περισσότερες από μια κατοικίες. Για τις υποθέσεις που αναφέρονται στην άσκηση του επαγγέλματος λογίζεται ως ειδική κατοικία του προσώπου ο τόπος όπου ασκεί το επάγγελμά του”. Από την διάταξη αυτή συνάγεται ότι κατοικία είναι ο τόπος όπου το πρόσωπο έχει την κύρια και μόνιμη εγκατάστασή του, ο τόπος δηλαδή που έχει καταστεί, σύμφωνα με τη βούλησή του, το σταθερό κέντρο των βιοτικών του εν γένει σχέσεων, διατηρείται δε αυτή, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 52 ΑΚ, ωσότου αποκτηθεί νέα. Από την ουσιαστικού δικαίου πρώτη των διατάξεων αυτών συνάγεται ότι η έννοια της κατοικίας είναι νομική και υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας περί του αν τα γενόμενα από αυτό δεκτά πραγματικά περιστατικά θεμελιώνουν την σύμφωνα με την ανωτέρω διάταξη έννοια αυτή. Αντίθετα ως διαμονή νοείται η προσωρινή εγκατάσταση του προσώπου, από την οποία ελλείπει το στοιχείο της ψυχικής διάθεσης μόνιμης διαμονής.

Κατά το άρθρο 23 παρ. 1 του ΚΠολΔ, «Αν ο εναγόμενος δεν έχει κατοικία ούτε στην Ελλάδα, ούτε στο εξωτερικό, αρμόδιο δικαστήριο είναι εκείνο στην περιφέρεια του οποίου έχει τη διαμονή του. Αν ο τόπος όπου διαμένει δεν είναι γνωστός αρμόδιο είναι το δικαστήριο στην περιφέρεια του οποίου είχε την τελευταία κατοικία του στην Ελλάδα και αν δεν είχε κατοικία, την τελευταία διαμονή του», ενώ κατά την παρ. 2 του ιδίου άρθρου «Αν ο εναγόμενος έχει ειδική κατοικία, είναι αρμόδιο και το δικαστήριο, στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται αυτή». Ως προς τις υποθέσεις που αφορούν την άσκηση του επαγγέλματος, νοείται ως ειδική κατοικία ο τόπος που το πρόσωπο ασκεί το επάγγελμά του. Έτσι, στις περιπτώσεις αυτές, παράλληλα με τη γενική κατοικία, δημιουργείται και η κατοικία που είναι ειδική (επαγγελματική), για τις υποθέσεις της επαγγελματικής δραστηριότητας, στον τόπο της επαγγελματικής εγκατάστασης. Η ειδική κατοικία ισχύει για εκείνους που αποκτούν κατά νόμο την ιδιότητα του επαγγελματία, καθόσον αυτή είναι συνέπεια της ιδιότητας του επαγγελματία. Ο χρόνος απόκτησης της ιδιότητας αυτής δεν έχει σημασία. Το ίδιο ισχύει και για το νομικό πρόσωπο για την απόκτηση ειδικής κατοικίας άλλης από εκείνη της έδρας του.

Η σχέση μεταξύ γενικής και ειδικής κατοικίας είναι συντρέχουσα και όχι αποκλειστική καθόσον κατά την ΚΠολΔ 23, ο εναγόμενος που έχει ειδική κατοικία μπορεί να εναχθεί και στο δικαστήριο στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται αυτή, δηλαδή και για τις αστικές υποθέσεις και αντιστρόφως για την ταυτότητα του νομικού λόγου (Β. Βαθρακοκοίλης, ΕΡΜΝΟΜΑΚ, άρθρο 51 ΑΚ).

Ωστόσο οι δικηγόροι και οι συμβολαιογράφοι υπάγονται στην αρμοδιότητα του δικαστηρίου στην περιφέρεια του οποίου ασκούν τα καθήκοντά τους (βλ. άρθρο 26 του ΚΠολΔ).

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr