Η έννοια του διαδίκου στο πλαίσιο της εκουσίας δικαιοδοσίας
H έννοια του διαδίκου στη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, η οποία χαρακτηρίζεται από την ελαστικότητα της διαδικασίας, έχει άλλο περιεχόμενο από ό,τι έχει στο πεδίο της αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας Και τούτο, διότι στη διαδικασία αυτή δεν υφίσταται, κατά κανόνα, αντιδικία (είναι όμως δυνατόν να υπάρξουν και στη διαδικασία αυτή περισσότεροι διάδικοι και με αντιτιθέμενα συμφέροντα και κατά συνέπεια να διεξαχθεί η δίκη κατ` αντιδικία) και για το λόγο αυτό δεν υπάρχουν αντιδικούντα πρόσωπα (βλ. Γ. Μητσόπουλου, Παρατηρήσεις στα πρακτικά αναθεωρητικής επιτροπής σελ. 381 επομ. πρβλ. και Γ. Ράμμο, Εισηγήσεις αστικού δικονομικού δικαίου, τεύχος Β` 1969, § 126 IX Β και Γ σελ. 329, Κ. Μπέη, Αι διαδικασίαι ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου σελ. 523, Β. Μπρακατσούλα, Η εκούσια δικαιοδοσία, 1979, σελ. 25, ΕΑ 4455/1974 ΝοΒ 22.1203, ΕΑ 2366/1976 Αρμ 31.187, ΕΑ 3412/1991 Δίκη 22.847, ΕΑ 7232/1989 αδημοσίευτη στο νομικό τύπο, πρβλ. και Ε. Σκαλίδη, Αρμ 27 σελ. 203-204). Τα πρόσωπα τα οποία μετέχουν στη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας ονομάζονται μεν “διάδικοι”, όμως στην ουσία πρόκειται περί “ενδιαφερομένων”.
Έτσι, η έννοια του διαδίκου που προσδιορίζεται τόσο με το τυπικό όσο και με το ουσιαστικό κριτήριο, προσλαμβάνεται στην εκούσια δικαιοδοσία κατά τον ακόλουθο τρόπο: α) με την υποβολή αιτήσεως περί εκδικάσεως ορισμένης υποθέσεως της εκούσιας δικαιοδοσίας, β) με την κλήτευση τρίτων στη διαδικασία κατόπιν διαταγής του αρμόδιου δικαστηρίου (άρθρο 748 § 3 ΚΠολΔ), γ) με την προσεπίκληση τρίτων κατόπιν πρωτοβουλίας του διαδίκου ή αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο (άρθρο 753 ΚΠολΔ), δ) με την άσκηση τριτανακοπής (άρθρα 773, 583 επομ. ΚΠολΔ), ε) με την άσκηση κύριας ή πρόσθετης παρεμβάσεως (βλ. ΑΠ 646/197 ΝοΒ 24.50, ΕΑ 8210/1980 ΝοΒ 29.564, ΕΑ 10018/1986 ΝοΒ 35.551, ΕΑ 4455/1974, Δίκη 5.532 με σχόλια Κ. Μπέη, ΕφΑΘ 4017/1988 αδημ., F. Baur, Die Freiwillige Gerichtsbarkeit; 1o βιβλίο § 12 σελ. 12).
Εξάλλου από τη διάταξη του άρθρου 761 ΚΠολΔ προκύπτει ότι στη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, δικαίωμα να ασκήσουν έφεση έχουν ο αιτών, ο τρίτος που κλητεύθηκε από το δικαστήριο, ανεξάρτητα από το αν απευθύνεται εναντίον του η αίτηση, οι προσεπικαλούμενοι και οι πρόσθετοι ή κύρια παρεμβάντες (όπως επίσης και οι καθολικοί ή ειδικοί διάδοχοί τους) καθώς και ο εισαγγελέας Πρωτοδικών.
Έφεση κατ’ αποφάσεως που εκδόθηκε κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας δικαιούται να ασκήσει ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών ανεξάρτητα από το αν υπήρξε ή όχι πρωτοδίκως διάδικος και τούτο λόγω της φύσης των υπαγομένων στη διαδικασία αυτή υποθέσεων, οι οποίες ενδιαφέρουν κατά κανόνα τη δημόσια τάξη, η περιφρούρηση της οποίας περιλαμβάνεται στα καθήκοντα της εισαγγελικής αρχής. Ο εισαγγελέας δεν είναι ομόδικος κανενός από τους αρχικούς διαδίκους, αλλά έχει εντελώς ανεξάρτητη θέση, ως εκπρόσωπος της Πολιτείας (βλ. Σινανιώτου, Ειδικαί διαδικασίαι σελ. 26, Κ. Μπέη, Πολ. Δικ. Τεύχος, 12 σελ. 98, τον ίδιο, Παρατηρήσεις στη Δίκη 22.848-849 Σ. Πατεράκη, Διαδικαστικά προβλήματα ειδικών διαδικασιών της πρωτοβάθμιας δίκης, Δίκη 22 σελ. 25 επομ. (30).
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr