Δυνατότητα υπαγωγής οφειλέτη (ατομική επιχείρηση μεταφορών-μετακομίσεων) στο Ν. 3869/2010
Η διάταξη του άρθρου 1 παρ. 1 του Ν. 3869/2010 προσδιορίζει ως υπαγόμενο πρόσωπο αυτό που δεν έχει εμπορική (και άρα πτωχευτική) ικανότητα. Με άλλα λόγια, η εμπορική ιδιότητα απαγορεύει την υπαγωγή των προσώπων αυτών στην διαδικασία, ανεξαρτήτως του είδους των χρεών τους.
Από τη διάταξη του άρθρου 2 του Β.Δ. της 2/14.5.1835 “Περί της αρμοδιότητος των εμποροδικείων” στην οποία απαριθμούνται οι αντικειμενικώς εμπορικές πράξεις, ο νόμος θεωρεί πράξεις εμπορικές, πλην άλλων, “πάσα επιχείρηση μετακομίσεως δια γης ή δι’ ύδατος”, συνεπώς συνάγεται ότι κάθε σύμβαση μεταφοράς αποτελεί πράξη εμπορική, η οποία προσδίδει σε όποιον την ασκεί την εμπορική ιδιότητα (ΕΦΘΕΣ 101/2002 ΕΠΙΣΚΕΜΠΔ 2002/247, ΕΦΑΘ 15886/1991 ΔΝΗ 1991/184, ΠΠΡΠΕΙΡ 1590/1980 ΠΕΙΡΝΟΜ 198/489, ΕΙΡΑΘ 592/1990 ΕΠΙΣΚΕΜΠΔ 1990/404). Από την άλλη πλευρά, παρά την έλλειψη ρητής στο νόμο διάταξης με την οποία εξαιρούνται του χαρακτηρισμού τους ως εμπόρων, με την έννοια του άρθρου του 1 του ΕμπΝ, οι αποκαλούμενοι ως “μικροέμποροι”, εντούτοις τόσον από την επιστήμη όσον και από τη νομολογία γίνεται δεκτός ο ως άνω αποκλεισμός, ως «μικροέμποροι» δε χαρακτηρίζονται, οι έμποροι των οποίων η κατά σύνηθες επάγγελμα άσκηση εμπορικών πράξεων συνδέεται προεχόντως και κατά κύριο λόγο με τη σωματική αυτών καταπόνηση και το κέρδος που αποκομίζουν από αυτές, αποτελεί αμοιβή της προσωπικής τους εργασίας και όχι συνδυασμό κερδοσκοπικών συνδυασμών (ΑΠ 947/1995 ΕΕΜΠΔ 1996/62, ΑΠ 463/1991 ΔΝΗ 1991/1261, ΕΦΑΘ 11/433/1995 ΔΕΕ 1996/490).
Η νομολογία έχει κρίνει ότι η μεταφορά προσώπων από τόπο σε τόπο με λεωφορεία έναντι κομίστρου αποτελεί επιχείρηση μεταφοράς και προσδίδει σε όποιον την ασκεί εμπορική ιδιότητα (βλ. ΠολΠρωτΘεσ 102/1972 ΕλλΔνη 1972, σελ. 325 και ΕιρΑθ 55/2011 σχετικά με εκμετάλλευση λεωφορείου αυτοκινήτου – πούλμαν), όπως και η επιχείρηση μετακομίσεων (ΕιρΧαλανδρ 38/2012 δημ. ΤΝΠ ΔΣΑ, όπου κρίθηκε ότι ο αιτών είναι έμπορος, καθώς από τα εκκαθαριστικά σημειώματα φορολογίας εισοδήματος προέκυπταν ακαθάριστα έσοδα ατομικής επιχείρησης ποσών 278.116,05, 247.991,99 και 240.726,01 ευρώ και χρήση βοηθητικού προσωπικού). Συγκεκριμένα, κρίθηκε με την εν λόγω απόφαση ότι «Επίσης, με την επιχείρηση των μεταφορών-μετακομίσεων, για την οποία ο αιτών δαπάνησε το έτος 2006 κεφάλαιο για την αντικατάσταση του εξοπλισμού της, ήτοι αγόρασε νέο φορτηγό σε αντικατάσταση του παλαιότερου και η οποία διαθέτει οργάνωση, αφού το φορτηγό χρησιμοποιείται από τον ίδιο τον αιτούντα για την πραγματοποίηση μεταφορών, άλλως μισθώνεται ή παραχωρείται με άλλη σχέση στο γραφείο μεταφορών του αδελφού του, παρακολουθείται λογιστικά, εφόσον κόβονται τιμολόγια για τις μεταφορές, έχει μόνιμη επαγγελματική εγκατάσταση και τέλος, χρησιμοποιείται βοηθητικό προσωπικό για την λειτουργία της, ο αιτών συμβάλλει κερδοσκοπικά στην διακίνηση αγαθών».
Το ίδιο ισχύει για τη μεταφορά διά φορτηγού προσώπων ή πραγμάτων, για τη σιδηροδρομική μεταφορά, για τη ρυμούλκηση και την παροχή οδικής βοήθειας, ενώ το ίδιο ισχύει και για την επιχείρηση μεταφοράς νεκρών και την εργολαβία κηδειών (βλ. Περάκη, Γενικό Μέρος, α’ έκδοση, σελ. 195).
Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να εξετάζεται ενδελεχώς εάν ένα πρόσωπο που διατηρεί επιχείρηση μεταφορών-μετακομίσεων εμπίπτει στην έννοια του μικρεμπόρου, προκειμένου να μπορεί να υπαχθεί στο Ν. 3869/2010, με κριτήρια τα έσοδα της επιχείρησής του (μέσος ετήσιος τζίρος), το αν διαθέτει μόνιμη επαγγελματική εγκατάσταση και οργάνωση, εάν χρησιμοποιεί βοηθητικό προσωπικό και τρίτα πρόσωπα, αν έχει επενδύσει κεφάλαια για την αγορά εξοπλισμού, εάν έχει ένα ή περισσότερα ιδιόκτητα φορτηγά κ.α.
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr