Τα προσωπικά δεδομένα των διαδίκων στις δικαστικές αποφάσεις και η υποχρέωση ανωνυμοποίησής τους
Οι δικαστικές αποφάσεις περιέχουν προσωπικά δεδομένα των διαδίκων και ενδεχομένως τρίτων προσώπων, όπως μαρτύρων, τα οποία προστατεύονται από το Ν. 2472/97.
Τα προσωπικά δεδομένα μπορεί να είναι απλά, αλλά και ευαίσθητα όταν αναφέρονται στις κατηγορίες του άρθρου 2 στοιχ. ε΄ του Ν. 2472/97 και συνεπώς η επεξεργασία τους επιτρέπεται μόνο υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 4 (γενικές αρχές επεξεργασίας), σε συνδυασμό με το άρθρο 5 όταν πρόκειται για απλά δεδομένα και το άρθρο 7 όταν πρόκειται για ευαίσθητα δεδομένα.
Η τήρηση αρχείου δικαστικών αποφάσεων επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση των υποκειμένων των δεδομένων αυτών, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. β΄ του Ν. 2472/97, δηλαδή λόγω υποχρέωσης που επιβάλλεται από νόμο, όπως κρίθηκε ήδη στην υπ. αρ. 1319/25-10-2000 Απόφαση της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων που αφορούσε τη χορήγηση των αποφάσεων του Δικαστηρίου του Συμβουλίου της Επικρατείας σε νομικές βάσεις δεδομένων, δηλαδή τρίτους υπό την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. θ Ν. 2472/97, προς το σκοπό της πληροφόρησης του νομικού κόσμου.
Επίσης, ο δημόσιος χαρακτήρας των δικαστικών αποφάσεων, το δικαίωμα πληροφόρησης καθενός για την εφαρμογή του δικαίου από τα εθνικά δικαστήρια καθώς και η ανάγκη παρακολούθησης της νομολογίας για σκοπούς επιστημονικούς, αλλά και για την εκπλήρωση ειδικού έννομου συμφέροντος κάποιου προσώπου ως προς συγκεκριμένη δικαστική απόφαση ή πράξη επιβάλλει την τήρηση σχετικού αρχείου δικαστικών αποφάσεων, καθώς και την παροχή δυνατότητας πρόσβασης σε κάθε ενδιαφερόμενο. Ωστόσο η δημοσιότητα αυτή θα πρέπει να συνάδει με το Ν. 2472/97, τελώντας δηλαδή υπό τον περιορισμό της μη προσβολής των προσωπικών δεδομένων των προσώπων που συμμετείχαν στη δίκη.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων στην υπ’ αρ. 2/2006 γνωμοδότησή της, η μέχρι τώρα πρακτική της δημοσίευσης των δικαστικών αποφάσεων σε νομικά έντυπα καταδεικνύει και τη νομική παράδοση που κρατεί στην Ελλάδα σχετικά με τη δημοσίευση των αποφάσεων με ανωνυμοποιημένα τα στοιχεία των φυσικών προσώπων, πλην των προσώπων που αποτελούν τη σύνθεση των δικαστηρίων και των πληρεξουσίων δικηγόρων. Επίσης, και η παραπομπή των δικαστικών αποφάσεων γίνεται με βάση των αριθμό τους και όχι τα ονόματα των διαδίκων (σε αντίθεση με την πρακτική του ΕΔΔΑ, όπου οι αποφάσεις ταυτοποιούνται με τα ονόματα των διαδίκων).
Άλλωστε και με την υπ’ αρ. 1319/25-10-2000 Απόφαση της Αρχής κρίθηκε ότι η χορήγηση αποφάσεων από το Συμβούλιο της Επικρατείας σε τρίτους για επιστημονικούς σκοπούς και σκοπούς νομικής τεκμηρίωσης επιτρέπεται, υπό τον όρο ότι οι τρίτοι θα προβούν σε ανωνυμοποίηση των στοιχείων των φυσικών προσώπων που αναφέρονται στην απόφαση πριν τη δημοσίευση των αποφάσεων. Με το ίδιο σκεπτικό τρίτοι, που τηρούν ηλεκτρονικές βάσεις νομολογίας με σκοπό την ενημέρωση των συνδρομητών τους έχουν λάβει από την Αρχή σχετική άδεια σύμφωνα με το άρθρο 7 Ν. 2472/97 εφόσον οι δικαστικές αποφάσεις μπορούν να περιέχουν και ευαίσθητα δεδομένα.
Εξάλλου, η δημοσίευση των δικαστικών αποφάσεων στο διαδίκτυο ενέχει ιδιαίτερους κινδύνους που συνδέονται με τη φύση του διαδικτύου: Η ελεύθερη, καθολική, και μη ελεγχόμενη πρόσβαση στο διαδίκτυο παντός ενδιαφερομένου, η χρήση μηχανών αναζήτησης πληροφοριών που παρέχουν ολοένα και μεγαλύτερες δυνατότητες αναζήτησης πληροφορίας σε κάθε είδους κειμένου (π.χ. κειμένου σε μορφή HTML, PDF, ΤΧΤ), η αποθήκευση της σχετικής πληροφορίας χωρίς χρονικό περιορισμό, η ελλιπής διασφάλιση της ακεραιότητας των δεδομένων δύνανται να οδηγήσουν στην επεξεργασία προσωπικών δεδομένων των εμπλεκόμενων φυσικών προσώπων για διάφορους σκοπούς που δεν συνάδουν με το πνεύμα των διατάξεων του Ν. 2472/97, ιδίως για την αποτύπωση των ένδικων διαφορών των διαδίκων και κατ’ επέκταση της προσωπικής, επαγγελματικής, ιδιοκτησιακής ή περιουσιακής κατάστασής τους ή της σύγκρουσης που υφίσταται μεταξύ συγκεκριμένων διαδίκων. Αντιθέτως, ο σκοπός της επιστημονικής πληροφόρησης και τεκμηρίωσης της νομολογίας καθώς και ο δημόσιος χαρακτήρας των δικαστικών αποφάσεων ικανοποιείται πλήρως με την προηγούμενη ανωνυμοποίηση των στοιχείων των φυσικών προσώπων.
Συνεπώς, με βάση την υπάρχουσα νομολογία των αποφάσεων της Αρχής για τη δημοσίευση των δικαστικών αποφάσεων ή πράξεων των δικαστηρίων από τρίτους και την κρατούσα στην Ελλάδα πρακτική ως προς τη δημοσίευση και παραπομπή των δικαστικών αποφάσεων, καθώς και ενόψει των ειδικών κινδύνων που χαρακτηρίζουν τη χρήση του διαδικτύου, η Αρχή έκρινε ότι η δημοσίευση των δικαστικών αποφάσεων στο διαδίκτυο, ακόμη και όταν γίνεται με ευθύνη του ιδίου του Δικαστηρίου (εν προκειμένω στο ΣτΕ) θα πρέπει να πραγματοποιείται αφού πρώτα ανωνυμοποιηθούν τα στοιχεία των φυσικών προσώπων (ονοματεπώνυμα, διευθύνσεις, καθώς και κάθε άλλο στοιχείο από το οποίο θα μπορούσε εμμέσως να προκύψει η ταυτότητα των φυσικών προσώπων), πλην των στοιχείων που αφορούν τα πρόσωπα της σύνθεσης του δικαστηρίου καθώς και των πληρεξουσίων δικηγόρων. Ως προς τις τελευταίες κατηγορίες προσώπων υπερισχύει ο δημόσιος ρόλος τους κατά τη διεξαγωγή της δίκης και επίσης, η αναφορά του ονοματεπωνύμου δεν συνδέεται με περαιτέρω πληροφορίες όπως στην περίπτωση των διαδίκων ή άλλων εμπλεκόμενων μερών.
Θεώνη Κάδρα, Δικηγόρος
e-mail: info@efotopoulou.gr