Καθ’ ύλην αρμοδιότητα σε δίκη διανομής ακινήτου

Από τις διατάξεις των άρθρων 7, 8, 9, 10, 11, 14 και 18 του ΚΠολΔ, συνάγεται ότι η καθ’ ύλην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου για εκδίκαση ορισμένης υπόθεση καθορίζεται από την αξία του αντικειμένου της διαφοράς κατά το χρόνο της ασκήσεως της αγωγής.

Ο καθορισμός γίνεται από το Δικαστήριο με ελεύθερη κρίση για τη διαμόρφωση της οποίας λαμβάνεται υπόψη το αίτημα της αγωγής.

Ειδικότερα, στην περίπτωση του άρθρου 11 περ. 5 του ΚΠολΔ για την διανομή, κρίσιμη είναι πάντοτε (και όταν υφίσταται ενεργητική ή παθητική ομοδικία) η συνολική αξία και όχι μόνο η μερίδα του ενάγοντος ή του εναγομένου (ΠολΠρΚαβ 76/1980 ΕλλΔνη 1981.49, ΜονΠρΣύρ 205/1981 Αρμ 1981.850) και όταν η διανομή αφορά μεμονωμένο κληρονομιαίο ακίνητο (ΠολΠρΠειρ 983/1979 Αρμ 1981.42). Τούτο διότι στη δίκη διανομής αντικείμενο της δίκης είναι το αδιαίρετο δικαίωμα προς διανομή και όχι το διαιρετό δικαίωμα της κυριότητας και συνεπώς προσδιοριστικό στοιχείο της καθ’ ύλην αρμοδιότητας του δικαστηρίου είναι η αξία του όλου υπό διανομή αντικειμένου και όχι του μεριδίου του ενάγοντος (βλ. και Β. Βαθρακοκοίλη ΚΠολΔ αρθρ. 11 αριθ. 11 και 18 σελ. 144-146 και Νίκα σε Ερμηνεία ΚΠολΔ Κεραμέα /Κονδύλη/Νίκα 2000 αρθρ. 11 αριθμ. 5 σελ. 44 και σχετ. ΕφΛαρ 92/2006 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Επίσης, με βάση τη γενική αρχή που θεσπίζουν η διάταξη του άρθρου 221 παρ. 1 εδ. β του ΚΠολΔ και η διαχρονικού δικαίου διάταξη του αρθρ. 5 παρ. 2 εδ. α του ΕισΝΚΠολΔ, σύμφωνα με την οποία την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου ορίζει ο νόμος που ισχύει το χρόνο που εισάγεται η υπόθεση ενώπιον αυτού, για την εφαρμογή των διατάξεων του ΚΠολΔ που καθορίζουν την καθ’ ύλην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου, λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος που ασκήθηκε η αγωγή και συγκεκριμένα ο της κατάθεσης της στη Γραμματεία του Δικαστηρίου (βλ. Β. Βαθρακοκοίλη ΚΠολΔ 1994 κάτω από το άρθρο 14 αριθ. 5, σελ. 153).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 46 ΚΠολΔ, αν το Δικαστήριο δεν είναι καθ’ ύλην αρμόδιο, αποφαίνεται γι’ αυτό και αυτεπαγγέλτως και προσδιορίζει το αρμόδιο Δικαστήριο, στο οποίο παραπέμπει την υπόθεση (ΕφΑθ 1530/89 Αρμ 1989.1123, ΕφΑθ 1644/1988 ΕλλΔνη 30.631). Η αυτεπάγγελτη έρευνα συνίσταται στην με ίδια πρωτοβουλία του Δικαστηρίου εξέταση από αυτό της συνδρομής των κατά νόμο αναγκαίων προϋποθέσεων της δικής του αρμοδιότητας, χωρίς να είναι αναγκαία σχετική αίτηση του εναγομένου.

Το αίτημα όμως του ενάγοντος προκύπτει καταρχήν από το αιτητικό της αγωγής, όπως αυτό διευκρινίζεται ή συμπληρώνεται από το ιστορικό της και έτσι, για τον καθορισμό της καθ’ ύλην αρμοδιότητας του δικαστηρίου, λαμβάνεται υπόψη το με την αγωγή αιτούμενο ή προσδιοριζόμενο ποσόν (ΕφΑθ 29/95 ΕλλΔνη 36.1587, ΕφΑθ 8752/89 ΑρχΝ 41.365).

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr