AK 1807: Χωρεί προσαύξηση μερίδας όταν ο διαθέτης κατέλιπε ολόκληρη την κληρονομιά του στους εγκαταστάτους, υποδηλώνοντας σαφώς τη θέλησή του να περιέλθει η κληρονομιά του μόνο στους εκ διαθήκης κληρονόμους
Κατά τη διάταξη της § 1 του άρθρου 1807 ΑΚ, αν περισσότεροι εγκαταστάθηκαν κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αποκλείεται η εξ αδιαθέτου διαδοχή και ένας από αυτούς εξέπεσε πριν από την επαγωγή ή μετά την επαγωγή, η μερίδα του προσαυξάνει στους λοιπούς, ανάλογα με τις μερίδες τους.
Κατά τη σαφή έννοια της διατάξεως αυτής, που εισάγει συμπληρωματικό κανόνα δικαίου, υπαγορευθέντα από την εικαζόμενη βούληση του μέσου διαθέτη, όταν εγκαταστάθηκαν περισσότεροι και ένας από αυτούς εξέπεσε πριν ή μετά την επαγωγή, χωρεί προσαύξηση της μερίδας του στους λοιπούς, αν η εγκατάσταση έγινε κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αποκλείεται η εξ αδιαθέτου διαδοχή. Πότε συμβαίνει αυτό, δηλαδή πότε η εγκατάσταση έγινε κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αποκλείεται η εξ αδιαθέτου διαδοχή, σε περίπτωση εκπτώσεως κάποιου από τους εγκαταστάτους, είναι ζήτημα ερμηνείας της διαθήκης, για την οποία λαμβάνονται υπόψη και στοιχεία που δεν περιέχονται σε αυτήν. Εξάλλου, κατά τις διατάξεις των §§ 3 και 4 του προμνημονευθέντος άρθρου 1807 ΑΚ, αν με την εγκατάσταση έχει διατεθεί μέρος μόνο της κληρονομιάς και ως προς το υπόλοιπο επέρχεται η εξ αδιαθέτου διαδοχή, τότε μόνο γίνεται προσαύξηση μεταξύ των εγκαταστατών όταν έχουν γραφεί σε κοινή μερίδα. Ο διαθέτης μπορεί να αποκλείσει την προσαύξηση.
Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό και προς την προκύπτουσα από το άρθρο 1710 § 2 ΑΚ γενική αρχή, κατά την οποία η εκ διαθήκης διαδοχή έχει προτεραιότητα έναντι της εξ αδιαθέτου, συνάγεται ότι χωρεί προσαύξηση και όταν ο διαθέτης κατέλειπε ολόκληρη την κληρονομιά του στους εγκαταστάτους, δεδομένου ότι η κατάλειψη ολόκληρης της κληρονομιάς του διαθέτη, με τη διαθήκη, στους εγκαταστάτους, ενέχει σαφή εκδήλωση της θελήσεως του να περιέλθει η κληρονομιά του μόνο στους εκ διαθήκης κληρονόμους, κατ’ αποκλεισμό της εξ αδιαθέτου διαδοχής. Δεν παύει δε να υπάρχει κατάλειψη ολόκληρης της κληρονομιάς στους εγκαταστάτους από το γεγονός ότι ο διαθέτης παρέλειψε να διαθέσει με τη διαθήκη του περιουσιακά στοιχεία ασήμαντα σε σχέση με το σύνολο της περιουσίας του (ΑΠ 2445/2005, ΝοΒ 2006, 76, ΑΠ 233/1993, ΝοΒ 42, 401, ΕφΑθ 3606/2013, ΕλλΔνη 2014, 164= ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΕφΑθ 4553/2003, ΕλλΔνη 2004, 882, ΠΠρΑθ 184/2007, ΕφΑΔ 2009, 182= ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).
Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα
Δικηγόρος