Αλλαγή κυρίου ονόματος – Ειδικότερα πώς θεμελιώνεται το επιτρεπτό της μεταβολής αυτού

Σύμφωνα με τις διατάξεις της νομοθεσίας που αφορούν το όνομα και ιδίως από το άρθρο 58 ΑΚ, με το οποίο προστατεύεται ο δικαιούμενος να φέρει ορισμένο όνομα κατά της παρανόμου χρήσεως αυτού από άλλο πρόσωπο (ΕΑ 5019/1996 ΕλλΔνη 38. 1591) και το άρθρο 415 ΠΚ, με το οποίο τιμωρείται η αυθαίρετη μεταβολή του ονόματος, προκύπτει ότι ο νομοθέτης απέβλεψε στο όνομα ως χαρακτηριστικό στοιχείο της προσωπικότητας και θέλησε να διατηρείται αυτό σταθερό και αμετάβλητο χάριν της ίδιας της προσωπικότητας του ατόμου και συγχρόνως της ασφαλείας των συναλλαγών.

Από το συνδυασμό όμως των ανωτέρω διατάξεων προς το άρθρο 13 § 1 του ν. 344/1976 “περί ληξιαρχικών πράξεων”, με το οποίο ορίζεται ότι απαιτείται τελεσίδικη δικαστική απόφαση για τη διόρθωση οιασδήποτε ληξιαρχικής πράξεως και συνεπώς και αυτής της γέννησης κάποιου προσώπου, της οποίας πράξης στοιχείο είναι και το κύριο όνομα αυτού κατά το άρθρο 22 παρ. 1 του προαναφερόμενου νομοθετήματος, προκύπτει ότι ο νομοθέτης δέχθηκε παρεκκλίσεις από την ανωτέρω αναφερόμενη αρχή του σταθερού και αμεταβλήτου ονόματος, οι οποίες επιβάλλονται πάλι χάριν του ιδίου του προσώπου.

Ειδικότερα, το επιτρεπτό της μεταβολής του κύριου ονόματος θεμελιώνεται σε ένα συνδυασμό επιχειρημάτων, τα οποία επικεντρώνονται στα ακόλουθα σημεία:

α) δοθέντος ότι επιτρέπεται η αλλαγή του επωνύμου (δια της διοικητικής οδού), η οποία ρητά προβλέπεται και ρυθμίζεται από το μόνο άρθρο του Ν.Δ 2573/1953, πρέπει να επιτρέπεται και η μεταβολή του κύριου ονόματος, αφού δεν διαφαίνεται κανένας λόγος διαφοροποίησης του δεύτερου από το πρώτο,

β) το άρθρο 13 παρ. 1 του Ν. 344/1976 απαιτεί εξάλλου τελεσίδικη δικαστική απόφαση για την διόρθωση ληξιαρχικής πράξης γέννησης της οποίας στοιχείο είναι και το κύριο όνομα και

 γ) σύμφωνα με το άρθ. 1565 του ΑΚ δίδεται η δυνατότητα στους υιοθετούντες ανήλικο να του προσδώσουν και δεύτερο κύριο όνομα, δυνάμει δικαστικής απόφασης (βλ. Τσαντίνη, ουσιαστικά και δικονομικά ζητήματα ονοματοδοσίας και μεταβολής κύριου ονόματος, ΕλΔ/νη 1997, 996).

Από τα παραπάνω σε συνδυασμό με την συνταγματική προστασία που απολαμβάνει το προσωποπαγές δικαίωμα της προσωπικότητας του ανθρώπου με βάση το άρθρο 5 § 1 του Συντάγματος, με το οποίο ορίζεται ότι “καθένας έχει δικαίωμα να αναπτύξει ελεύθερα την προσωπικότητα του”, συνάγεται περαιτέρω ότι ενήλικο πρόσωπο δικαιούται να ζητήσει δικαστικώς τη διόρθωση του κυρίου ονόματος, που του δόθηκε με τη βάπτιση του, υπό την προϋπόθεση ότι συντρέχει γι’ αυτό κάποια εξαιρετική περίπτωση ή ιδιαίτερη ανάγκη ή το όνομα αυτό έχει δικαιολογημένα ανεπιθύμητες συνέπειες, πράγμα το οποίο συμβαίνει όταν δεν είναι εύηχο ή σχετίζεται με την ηθική προσωπικότητα του ατόμου ή τέλος, αποκτήθηκε από ενήλικο προσφάτως και του δημιουργεί προβλήματα στις σχέσεις του με τους άλλους, που τον γνώριζαν με το παλιό του όνομα και εν γένει για λόγους που αφορούν την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου (βλ. και ΑΠ (Γ` ΤΜΗΜΑ) 573/1981 ΝοΒ 29, 901, ΑΠ (Γ` ΤΜΗΜΑ) 570/1981, ΕΕΝ1982, σελ. 323, ΕΙΡ ΚΑΛΥΜΝ (ΕΚΟΥΣΙΑ) 24/2013, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Η σχετική αίτηση κατατίθεται στο δικαστήριο, που είναι κατά τόπον και καθ’ ύλην αρμόδιο, προκειμένου να συζητηθεί με την προκειμένη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας των άρθρων 739 επ. ΚΠολΔ, είναι δε επαρκώς ορισμένη και νόμιμη, εφόσον στηρίζεται στις ως άνω διατάξεις, καθώς και σε εκείνη του άρθρου 782 §§ 3, 1 του ΚΠολΔ.

Ειδικότερα και σύμφωνα με τη δικαστική κρίση πρέπει να προκύπτει ιδιαίτερη ανάγκη του αιτούντος για λόγους που ανάγονται στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του προς μεταβολή του κύριου ονόματός του από το ένα όνομα στο άλλο ενώ και η χρησιμοποίηση του νέου κυρίου ονόματος να εκτιμάται ότι δεν αντίκειται στα χρηστά ήθη.

Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr