Αμφισβήτηση της αναγκαστικής δύναμης του ένδικου κατ’ άρθρο 472 του ΚΠΔ)
Κατά το άρθρο 472 του ΚΠΔ, «κάθε δισταγμός ή αμφισβήτηση για την ανασταλτική δύναμη του ενδίκου μέσου κατά το άρθρο 471 του ΚΠΔ λύεται αμετάκλητα από το δικαστήριο ή το δικαστικό συμβούλιο που εξέδωσε την απόφαση ή το βούλευμα που προσβάλλεται.
Αν όμως ο δισταγμός ή η αμφισβήτηση ανακύψει μετά την εισαγωγή του ενδίκου μέσου για συζήτηση, λύεται από το δικαστήριο ή το δικαστικό συμβούλιο, που είναι αρμόδιο να κρίνει. Σε κάθε περίπτωση ο κατηγορούμενος και ο πολιτικώς ενάγων καλούνται πριν από είκοσι τέσσερις τουλάχιστον ώρες να εκφράσουν τη γνώμη τους στο όργανο που θα κρίνει για την αμφισβήτηση».
Ουσιαστικά, στο άρθρο 472 του ΚΠΔ θεσπίζεται ένα διορθωτικού χαρακτήρα «οιονεί ένδικο βοήθημα» (όχι όμως ένδικο μέσο) κατά των κρίσεων που συνδέονται με το ανασταλτικό αποτέλεσμα και την αξιοποίησή του, ανεξάρτητα από το αν στις κρίσεις αυτές προβαίνει το δικαστήριο ή αρμόδιος να μεριμνήσει για την εκτέλεση της προσβαλλόμενης αποφάσεως ή βουλεύματος εισαγγελέας. Σκοπός της διάταξης είναι προφανώς η παροχή εγγυήσεων και αποτελεσματικής προστασίας στον κατηγορούμενο, προκειμένου να περιφρουρούνται τα δικαιώματά του και ειδικότερα προκειμένου να εξασφαλίζεται επαρκώς η νομιμότητα της εκτελέσεως (Κονταξής, τομ. Β’, σελ. 2721, ο οποίος κάνει λόγος για ειδική διαδικασία και όχι για ένδικο βοήθημα ή οιονεί ένδικο μέσο).
Ειδικά όσον’ αφορά την διάκριση μεταξύ «δισταγμών» και «αμφισβητήσεων», ως δισταγμοί θα πρέπει να νοηθούν τυχόν αμφιβολίες που έχει ο ίδιος ο επιφορτισμένος, κατ’ άρθρο 549 ΚΠΔ, με την εκτέλεση εισαγγελέας ή δημόσιος κατήγορος για το κατά πόσο οφείλει να εκτελέσει ορισμένη δικαιοδοτική κρίση. Στην έννοια των «αμφισβητήσεων» υπάγονται οι επιφυλάξεις και αντιρρήσεις που ενδεχομένως προβάλλει ο ίδιος ο κατηγορούμενος αναφορικά με το ανασταλτικό αποτέλεσμα ουσιαστικά διεκδικώντας το (Ζησιάδης Ι. τομ. Γ’, σελ. 234, Καπετανάκης, σελ. 353, Κονταξής, ο.π., Μπουρόπουλος, τομ. Β’, σελ. 161, Συμεωνίδης, ό.π.).
Περαιτέρω, όπως προκύπτει και από την αδιάστικτη γραμματική διατύπωση της σχετικής διάταξης, το άρθρο 472 του ΚΠΔ βρίσκει εφαρμογή τόσο στις περιπτώσεις του αυτοδίκαια (αυτόματα) επερχόμενου, όσο και σε εκείνες του δικαστικά χορηγούμενου ανασταλτικού αποτελέσματος του ενδίκου μέσου (Λ. Μαργαρίτης, ΚΠΔ, Ερμηνεία κατ’ άρθρο, Τομ. ΙΙ, σελ. 2117).
Αρμόδιο συμβούλιο ή δικαστήριο για την άρση των δισταγμών ή των αμφισβητήσεων είναι εκείνο που εξέδωσε το βούλευμα ή την απόφαση, με την προϋπόθεση ότι το ζήτημα ανακύπτει πριν από την εισαγωγή του ενδίκου μέσου για συζήτηση. Σε αντίθετη περίπτωση, δηλαδή εάν το ζήτημα ανακύπτει μετά την εισαγωγή για συζήτηση του ενδίκου μέσου, αρμόδιο είναι το συμβούλιο ή το δικαστήριο που θα κρίνουν το ασκημένο ένδικο μέσο.
Πρόσφατα σε υπόθεση του γραφείου μας, κατατέθηκε αίτηση του άρθρου 472 του ΚΠΔ, προκειμένου να αρθεί αμφισβήτηση περί του ανασταλτικού αποτελέσματος της έφεσης κατηγορουμένου, ο οποίος καταδικάστηκε με την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου σε φυλάκιση τριών (3) ετών, κρίθηκε δε η έφεσή να έχει αναστέλλουσα δύναμη υπό τον όρο καταβολής χρηματικής εγγύησης, καίτοι βάσει του ισχύοντος άρθρου 497 παρ. 2 του ΚΠΔ (όπως αυτό αντικαταστάθηκε από το Ν. 3904/10) προβλέπεται σε περίπτωση που με την καταδικαστική απόφαση επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης έως τριών ετών, η έφεση έχει αυτοδικαίως ανασταλτικό αποτέλεσμα.
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος
E-mail: info@efotopoulou.gr