Αναγνώριση με δικαστική απόφαση σύμβασης εξαρτημένης εργασίας και όχι ανεξάρτητων υπηρεσιών
Παρατίθενται κατωτέρω ενδεικτικά διάφορες κατηγορίες εργαζομένων, στις οποίες έχει κριθεί από τα Δικαστήρια, ότι υπάρχει μεταξύ εργαζομένου και εργοδότη σχέση εξάρτησης και άρα σύμβαση εξαρτημένης εργασίας και όχι ανεξαρτήτων υπηρεσιών. Έτσι, έχει κριθεί από τη νομολογία ότι:
- Ο παραγωγός πωλήσεων (πλασιέ) μπορεί να συνδέεται με αυτόν που τον προσλαμβάνει με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, η οποία υπάρχει όταν ο παρέχων την εργασία του με μισθό αδιαφόρως του τρόπου κατά τον οποίο αυτός καθορίζεται και καταβάλλεται, υποβάλλεται έναντι του εργοδότη σε νομική εξάρτηση που εκδηλώνεται με το δικαίωμα αυτού να ασκεί έλεγχο και εποπτεία ως προς τον τρόπο, το τόπο και το χρόνο παροχής της εργασίας και της εν γένει επιμελούς εκτέλεσής της, δίδοντας τις αναγκαίες εντολές και οδηγίες προς τις οποίες είναι υποχρεωμένος να συμμορφώνεται αυτός (βλ. ΑΠ 940/2011, Δνη 2011/1629).
- Ο Διευθυντής παραγωγής και πωλήσεων σε ανώνυμη εταιρεία με σταθερό μισθό και ωράριο, υποκείμενος στην εποπτεία του Προέδρου της εταιρείας και της Διευθύνουσας Συμβούλου, η δε εποπτεία συνίστατο στον τρόπο με τον οποίο διεκπεραίωνε την εργασία του και ενημέρωνε σε καθημερινή βάση για τα αποτελέσματα των επαφών του, οι δε τελικές αποφάσεις λαμβάνονταν από τους ανωτέρω Πρόεδρο και Διευθύνουσα Σύμβουλο, οι οποίοι απλά συνεκτιμούσαν τις προτάσεις του, συνδέεται με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας με την εταιρεία.
- Ο καθηγητής ξένων γλωσσών συνδέεται με τον ιδιοκτήτη του φροντιστηρίου με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας και όχι ανεξαρτήτων υπηρεσιών εφόσον ήταν υποχρεωμένος να τηρεί το πρόγραμμα του φροντιστηρίου, προσερχόμενος σε αυτό τις καθορισμένες ώρες, χρησιμοποιώντας τα επιλεγμένα από το φροντιστήριο διδακτικά βιβλία, υπό τον έλεγχο έτσι του εργοδότη ως προς τον τρόπο, χρόνο και τόπο παροχής της εργασίας του και συμμορφούμενος με τις εντολές του εργοδότη ως προς την παροχή της εργασίας του και αμείβετο με τη νόμιμη αμοιβή ανά ώρα εργασίας. Η ασφάλιση στο ΤΕΒΕ, η έκδοση δελτίων παροχής υπηρεσιών και η παρακράτηση φόρου ελευθέρων επαγγελματιών δεν στηρίζει την ύπαρξη σύμβασης ανεξάρτητων υπηρεσιών (βλ. σχετ. ΑΠ 43/1997, ΤΝΠ ΔΣΑ ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ).
- Εργαζόμενη ως γραφίστρια σε διαφημιστική εταιρεία καθημερινά, πέντε φορές την εβδομάδα και επί οκτώ ώρες ημερησίως, δηλαδή με καθορισμένο ωράριο, με σταθερό μισθό, παρέχοντας την εργασία της αποκλειστικά στους χώρους της εταιρείας, υποκείμενη στις εντολές, τις οδηγίες και τον έλεγχο της εργοδότριας εταιρείας, υπό την έννοια ότι δεν μπορούσε να απουσιάσει από την θέση της χωρίς προηγούμενη άδεια αυτής, συνδέεται με την εταιρεία με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας και όχι έργου, χωρίς να ασκεί επιρροή το γεγονός της έκδοσης σχετικών Α.Π.Υ. και της καταβολής των ασφαλιστικών της εισφορών εκ μέρους της ίδιας της εργαζομένης, αφού οι ειδικότερες συνθήκες και ο τρόπος παροχής της εργασίας της συνάδουν περισσότερο προς αυτά της εξαρτημένης εργασίας (βλ. ΜονΠρΑθ 1835/2010, Α’ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ).
- Διπλωματούχος μηχανολόγος μηχανικός και πτυχιούχος ηλεκτρολόγος μηχανικός, οι οποίοι απασχολούνταν από ΝΠΙΔ και οι οποίοι όφειλαν να τηρούν δεδομένο και προδιαγεγραμμένο ωράριο (από 7 π.μ. έως και 3.00 μ.μ.), τηρώντας παρουσιολόγιο, στο οποίο υπέγραφαν ημερησίως, όπως το υπόλοιπο τακτικό προσωπικό, αμείβοντο παγίως και σε μηνιαία σταθερή βάση, συνδέονται με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, το δε γεγονός ότι για την απόληψη των αμοιβών τους υποχρεούνται σε έκδοση Α.Π.Υ., ουδεμία κύρια έννομη σχέση επιτελεί εν προκειμένω, δεδομένου ότ κρίσιμο είναι μόνο το ποιοτικό στοιχείο της παρεχόμενης εργασίας (ΜονΠρΑθ 1603/2012).
- Ο πολιτικός μηχανικός ή ο αρχιτέκτονας που προσλαμβάνεται από τεχνική λ.χ εταιρεία, εκτελούσα ανάλογα έργα, λόγω των ειδικών επιστημονικών-τεχνικών γνώσεών τους, προκειμένου να παρέχουν τις αντίστοιχες υπηρεσίες τους σε αυτήν, ως εργοδότριας, έναντι αμοιβής, συμφωνημένης κατά μήνα, είτε κατά μονάδα παρεχόμενης εργασίας και τελούν υπό την εξάρτησή της, τότε η σχέση τους με αυτή είναι εκείνη της εξαρτημένης εργασίας (ΕφΔυτΜακ 197/1997, ΑρχΝ ΜΘ/490 – ΕφΑθ 10264/1997, ΕλλΔνη 1998/1391 – ΕφΛαρ 686/2003, Δικογραφία 2004/246). Έχει κριθεί επομένως ότι ο μηχανικός (αρχιτέκτονας) που καθ’ όλη τη διάρκεια απασχόλησής του με την εργοδότρια εταιρεία εργαζόταν με ωράριο εργασίας στα γραφεία της τελευταίας, που καθοριζόταν από αυτήν και ακολουθούσε τις οδηγίες των διευθυντικών οργάνων της, είχε σύμβαση εξαρτημένης εργασίας. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι λόγω της αποκλειστικής του απασχόλησης στην υπηρεσία της εργοδότριας εταιρείας δεν διέθετε τον απαιτούμενο χρόνο να απασχοληθεί επαγγελματικώς και με την ανάληψη από αυτόν και άλλων εργασιών, ως ελεύθερος επαγγελματίας, περιστατικό που ενισχύει την ανωτέρω κρίση του Δικαστηρίου περί σύμβασης εξαρτημένης εργασίας. Η κρίση δε αυτή του Δικαστηρίου σε σχέση με τον χαρακτηρισμό της επίδικης σύμβασης ως σύμβασης εξαρτημένης εργασίας, διαμορφώνεται όχι με βάση την ορολογία την οποία επέλεξαν οι συμβαλλόμενοι διάδικοι, αλλά με βάση τις πραγματικές συνθήκες υπό τις οποίες λειτούργησε αυτή, αφού λήφθηκαν υπόψη τόσο οι αρχές της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών, βάσει των οποίων ερμηνεύεται το περιεχόμενο της ένδικης σύμβασης (ΑΚ 173 και 200) και υπό τις περιστάσεις υπό τις οποίες αυτή καταρτίστηκε (βλ. σχετ. ΕφΔυτΜακ 197/1997, ΑρχΝ 1998/490 επ.).
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr