Ανάκληση δωρεάς ακινήτου – απαιτείται ή όχι εγγραφή της σχετικής αγωγής στα βιβλία διεκδικήσεων
Από την περιέλευση στο δωρεοδόχο της δηλώσεως του δωρητή για ανάκληση της δωρεάς (άρθρα 509, 167 ΑΚ) η οποία είναι άτυπη, έστω και αν αφορά ακίνητο, η εμπράγματη κατάσταση που υπάρχει κατά το χρόνο της ανάκλησης δεν μεταβάλλεται, δηλαδή ο δωρητής δεν αποκτά την κυριότητα του αντικειμένου της δωρεάς, αλλά ανατρέπονται αυτοδικαίως για το μέλλον τα αποτελέσματα της ενοχικής συμβάσεως της δωρεάς και ο δωρητής δικαιούται να ζητήσει το αντικείμενο αυτής κατά τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού (άρθρα 904 επ. ΑΚ) και ειδικότερα, λόγω λήξεως της αιτίας, για την οποία δόθηκε το πράγμα. Η αγωγή αυτή είναι προσωπική (ενοχική) και όχι εμπράγματη, στηρίζεται δε στην ενοχική υποχρέωση του δωρεοδόχου προς απόδοση του, που το κατέχει χωρίς αιτία μετά την ανάκληση. Ο δωρητής συνεπώς δικαιούται ενοχικώς σε αυτούσια απόδοση του δωρηθέντος πράγματος, ο τρόπος δε της αυτούσιας απόδοσης εξαρτάται από την ιδιαίτερη φύση του συγκεκριμένου κάθε φορά δικαιώματος που απέκτησε ο λήπτης. Έτσι, αν το δωρηθέν είναι πράγμα ακίνητο και μεταβιβάστηκε στο δωρεοδόχο κατά κυριότητα, η αναμεταβίβαση της κυριότητας μετά τη νόμιμη ανάκληση της δωρεάς γίνεται, εφόσον αρνείται αυτήν ο δωρεοδόχος, με καταδίκη αυτού σε δήλωση βουλήσεως και μεταγραφή της σχετικής τελεσίδικης απόφασης και της δήλωσης του δωρητή ενώπιον συμβολαιογράφου περί αποδοχής της απόφασης αυτής (άρθρα 949 ΚΠολΔ., 1192 και 1198 ΑΚ, ΑΠ 840/1994 ΕλλΔνη 37. 100, ΕφΑΘ. 9719/1997 ΕλλΔνη 39. 1359 και εκεί παραπομπές στη νομολογία και θεωρία).
Να σημειωθεί ότι η αγωγή αυτή δεν υπόκειται σε εγγραφή στα βιβλία διεκδικήσεων ακόμη και όταν σε αυτήν σωρεύεται εκτός από την καταδίκη του εναγόμενου σε δήλωση βουλήσεως και (συμβατική) αξίωση για την παράδοση του ακινήτου στο οποίο αναφέρεται η οφειλομένη δήλωση, γιατί αντικείμενο της δίκης και στην περίπτωση αυτή δεν είναι το ακίνητο του οποίου η παράδοση ζητείται, αλλά μόνο η αξίωση του ενάγοντος (ενοχικό δικαίωμα) να απαιτήσει από τον εναγόμενο την παράδοση του πράγματος (ΕφΑθ 3478/1985 ΝοΒ/33. 1568, Β. Βαθρακοκοίλη: ΚΠολΔ. υπό άρθρο 220 παρ. 20 αλλά και εκεί αντίθετες απόψεις).
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr