Ανώνυμη εταιρεία: Δικαίωμα μετόχων που εκπροσωπούν το 1/20 του καταβεβλημένου κεφαλαίου να αιτηθούν τη σύγκληση έκτακτης γενικής συνέλευσης των μετόχων – Διαδικασία
Σύμφωνα με το άρθρο 121 παρ. 2 ν. 4548/2018: «Η γενική συνέλευση μπορεί να συγκληθεί και κατόπιν αιτήματος της μειοψηφίας, σύμφωνα με το άρθρο 141.». «Ενώ σύμφωνα με το άρθρο 141 παρ. 1 ν. 4548/2018: «1. Με αίτηση μετόχων, που εκπροσωπούν το ένα εικοστό (1/20) του καταβεβλημένου κεφαλαίου, το διοικητικό συμβούλιο υποχρεούται να συγκαλεί έκτακτη γενική συνέλευση των μετόχων, ορίζοντας ημέρα συνεδρίασης αυτής, η οποία δεν πρέπει να απέχει περισσότερο από σαράντα πέντε (45) ημέρες από την ημερομηνία επίδοσης της αίτησης στον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου. Η αίτηση περιέχει το αντικείμενο της ημερήσιας διάταξης. Αν δεν συγκληθεί γενική συνέλευση από το διοικητικό συμβούλιο μέσα σε είκοσι (20) ημέρες από την επίδοση της σχετικής αίτησης, η σύγκληση διενεργείται από τους αιτούντες μετόχους με δαπάνες της εταιρείας, με απόφαση του δικαστηρίου, που εκδίδεται κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων. Στην απόφαση αυτή ορίζονται ο τόπος και ο χρόνος της συνεδρίασης, καθώς και η ημερήσια διάταξη. Η απόφαση δεν προσβάλλεται με ένδικα μέσα. Το διοικητικό συμβούλιο συγκαλεί τη γενική συνέλευση, σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις ή κάνει χρήση της διαδικασίας του άρθρου 135, εκτός αν οι αιτούντες μέτοχοι απέκλεισαν την τελευταία αυτή δυνατότητα.».
Η αίτηση σύγκλησης του μετόχου «επιδίδεται» στον Πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου της εταιρίας ή στα έχοντα αρμοδιότητα σύγκλισης του δ.σ. πρόσωπα (δηλαδή σε εμένα). Η έννοια της επίδοσης δεν είναι απαραίτητα εκείνη που τελείται με δικαστικό επιμελητή, πάντως η αίτηση πρέπει να είναι έγγραφη και να περιέχει αίτημα για σύγκληση γενικής συνέλευσης και το αντικείμενο της ημερήσιας διάταξης, να υπογράφεται από εκείνους που έχουν το σχετικό δικαίωμα και συγκεντρώνουν το ελάχιστο ποσοστό 1/20. Παραλήπτης του αιτήματος είναι το διοικητικό συμβούλιο ως συλλογικό όργανο, καθώς αυτό έχει την αρμοδιότητα σύγκλησης της γενικής συνέλευσης. Σε περίπτωση που η αίτηση επιδοθεί στα μέλη του δ.σ. ή σε ένα συγκεκριμένο άλλο από τον Πρόεδρο είναι νομότυπη και προκύπτει υποχρέωση της άμεσης προώθησής της στον τελευταίο, ώστε να ξεκινήσει να τρέχει η προθεσμία σύγκλησης της έκτακτης γενικής συνέλευσης (βλ. Γ. Παναγιωτόπουλο σε Β. Αντωνόπουλο – Σπ. Μούζουλα, Ανώνυμες Εταιρίες, τόμ. II, 2013, σελ. 1030, βλ. Δίκαιο Ανώνυμης Εταιρίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του Ν. 4548/2018, επιμέλεια Γεώργιος Σωτηρόπουλος, 2024, Νομική Βιβλιοθήκη, αρ. 141, σελ. 2028). H αίτηση προς το ΔΣ πρέπει να περιέχει το ή τα θέματα της ημερήσιας διάταξης της αιτούμενης έκτακτης ΓΣ, χωρίς να απαιτείται ειδική αιτιολογία (βλ. Δίκαιο Ανώνυμης Εταιρίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του Ν. 4548/2018, επιμέλεια Γεώργιος Σωτηρόπουλος, 2024, Νομική Βιβλιοθήκη, αρ. 141, σελ. 2029, Δρακόπουλο, ΔικΑΕ, άρθρ. 39 αρ. 65, Κ. Παμπούκη, ΕπισκΕΔ 1998, 375). Το ΔΣ δεν νομιμοποιείται να εξετάσει τη σκοπιμότητα ή αναγκαιότητα της πραγματοποίησης της ΓΣ (βλ. Δίκαιο Ανώνυμης Εταιρίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του Ν. 4548/2018, επιμέλεια Γεώργιος Σωτηρόπουλος, 2024, Νομική Βιβλιοθήκη, αρ. 141, σελ. 2029, ΜΠρΑθ 4825/2002 ΧρΙΔ 2002, 817).
Σε περίπτωση που το διοικητικό συμβούλιο δεν συγκαλέσει καθόλου τη γενική συνέλευση εντός είκοσι (20) ημερών από την επίδοση της αίτησης αυτής, το άνω άρθρο προβλέπει τη δυνατότητα δικαστικής παρέμβασης, καθώς ο μέτοχος που κατέχει το 1/20 τουλάχιστον του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου, μπορεί με αίτησή του να ζητήσει από το Μονομελές Πρωτοδικείο τη σχετική σύγκληση. Στην αίτηση αυτή, για το ορισμένο της, το μόνο που πρέπει να επικαλεσθεί είναι αυτή ταύτη η ιδιότητα του μετόχου και δη, του κατέχοντος το 20% του μετοχικού κεφαλαίου τουλάχιστον (ΕφΑθ 1486/2011 ΔΕΕ 2011.682, ΕΕμπΔ 2011.603, ΕπισκΕμπΔ 2011.1078). Η μετοχική ιδιότητα μπορεί να αποδειχθεί με οποιονδήποτε πρόσφορο τρόπο (Παναγιωτόπουλου, σελ. 1033) [109/2018 ΜΠΡ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ (ΑΣΦ) – δημοσιευμένη σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ].
Προσέτι, κατά την κρατούσα άποψη στη νομολογία, θέμα της ημερήσιας διάταξης δύναται να αποτελέσει και θέμα της τακτικής γενικής συνέλευσης (βλ. ειδικά για την εκλογή νέου διοικητικού συμβουλίου, διότι σε αντίθετη περίπτωση θα περιοριζόταν υπέρμετρα τα εταιρικά δικαιώματα των μετόχων όταν κρίνεται ότι παραβιάζονται τα δικαιώματά τους και η περιουσίας τους, ΕφΑθ 1486/2011 ό.π., ΜΠρΛαρ 194/2015 ΧρΙΔ 2015.299, ΜΠρΘεσ 4529/2011 Αρμ. 2011.788, ΜΠρΑθ 5570/2010 ΤΝΠ Νόμος, ΜΠρΒολ 30/2002 ΑρχΝ 2002.196). Όπως γίνεται δε, δεκτό, οι μέτοχοι μπορούν ασκήσουν το σχετικό δικαίωμα ακόμη και εάν πρόκειται για την ετήσια τακτική Γενική Συνέλευση (βλ. Δίκαιο Ανώνυμης Εταιρίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του Ν. 4548/2018, επιμέλεια Γεώργιος Σωτηρόπουλος, 2024, Νομική Βιβλιοθήκη, αρ. 141, σελ. 2028, Ε. Περάκη, ΔΕΕ 2010, 1133, Μάρκου, ΕΕΝ 1978, 777, Αντωνόπουλο/Γρηγοριάδη, ΔικΚεφΕτ, Ι, 389).
Περαιτέρω, η σχετική αίτηση για τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων δεν απευθύνεται κατά του νομικού προσώπου της εταιρίας ούτε κατά του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου ατομικά, αλλά εναντίον όλων των μελών του δ.σ., που εν προκειμένω δρα συλλογικά και έχει την υποχρέωση της σύγκλησης της γενικής συνέλευσης (ΜΠρΛαρ 194/2015 ό.π., ΜΠρΣπαρτ 10/2014 ΕπισκΕμπΔ 2013.758, ΜΠρΘεσ 4529/2011 Αρμ. 2011.788, ΜΠρΘεσ 41204/2005 Αρμ. 2006.1585, ΜΠρΒολ 30/2002 ΑρχΝ 2002.196, ΜΠρΒολ 639/2001 ΕΕμπΔ 2001.277, ΜΠρΑθ 4539/1998 ΕΕμπΔ 1999.328, ΜΠρΘεσ 3798/1984 Αρμ. 1984.993, Κ. Παμπούκη, γνωμ. σε Αρμ. 1985.197 επ. ιδίως 199, Αντωνόπουλο, ΔΑΕ & ΕΠΕ, 2012, σελ. 366) [βλ. 109/2018 ΜΠΡ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ (ΑΣΦ) – δημοσιευμένη σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΜΠρΣπ 10/2014 ΝΟΜΟΣ, ΜΠρ Θεσ 4529/2011 Αρμ 2011, 788 με παρατ. Μπεχλιβάνη, ΜΠρΒολ 639/2001 ΧρΙΔ 2001, 452, Δίκαιο Ανώνυμης Εταιρίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του Ν. 4548/2018, επιμέλεια Γεώργιος Σωτηρόπουλος, 2024, Νομική Βιβλιοθήκη, αρ. 141, σελ. 2030]. Σημειωτέον ότι το δικαίωμα υποβολής αιτήματος για σύγκληση έκτακτης γενικής συνέλευσης ανήκει όχι μόνο στη μειοψηφία, αλλά και στην πλειοψηφία των μετόχων ανώνυμης εταιρείας, διότι οι ανωτέρω διατάξεις δεν θέτουν ανώτατο όριο (41204/2005 ΜΠΡ ΘΕΣΣΑΛ, δημοσιευμένη σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).
Αγγελική Λιγοψυχάκη, δικηγόρος