Ανώνυμη εταιρεία. Κτήση νομικής προσωπικότητας. Δικαστική και εξώδικη εκπροσώπησή της από το διοικητικό συμβούλιο. Αν απουσιάζει η διοίκηση η ΑΕ δεν μπορεί να είναι διάδικος. Η πράξη διορισμού του ΔΣ ολοκληρώνεται με τη λήψη της σχετικής απόφασης της γενικής συνέλευσης και την αποδοχή της από το ΔΣ (ΜΕφΛαρ 375/2017, δημ. ΔΕΕ 2018, 341)
Κατά το άρθρο 62 ΚΠολΔ ικανός να είναι διάδικος είναι, όποιος έχει την ικανότητα να είναι υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, και, κατά το άρθρο 61 ΑΚ τα νομικά πρόσαπτα αποκτούν προσωπικότητα με την τήρηση των όρων που αναγράφει ο νόμος.
Αναφορικά με τις ανώνυμες εταιρίες η ικανότητα αυτή αρχίζει μετά τη σύσταση τους, από την καταχώρηση στο δελτίο ΑΕ και ΕΠΕ της Εφημερίδας της Κυβέρνησης της εγκριτικής Υπουργικής Απόφασης του καταστατικού της ανώνυμης εταιρίας, παύει δε να υπάρχει από τη λύση της εταιρίας με οποιαδήποτε τρόπο.
Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 18 παρ. 1 και 22 παρ. 1 και 3 του Ν 2190/1920 «περί ανωνύμων εταιριών», όπως αυτά ισχύουν, προκύπτει, ότι η δικαστική ή εξώδικη εκπροσώπηση του νομικού προσώπου της ανώνυμης εταιρίας ανήκει, κατ’ αρχάς, στο διοικητικό συμβούλιο αυτής, το οποίο ενεργεί, για το σκοπό αυτό, συλλογικά. Μπορεί, όμως, με το καταστατικό της εταιρίας να ανατεθεί η εκπροσώπηση αυτής, στην ίδια έκταση, σε ένα ή περισσότερα μέλη αυτού ή σε άλλα πρόσωπα, τα οποία ενεργούν ως όργανα εκπροσώπησης του νομικού προσώπου της εταιρίας, κατά τα άρθρα 65, 57 και 68 του ΑΚ, εκφράζοντας τη βούληση αυτού. Στην αρμοδιότητα του διοικητικού συμβουλίου, ανήκει η απόφαση για κάθε θέμα, σχετικό, με τη διοίκηση, διαχείριση της περιουσίας της εταιρίας και, γενικά, με την πραγματοποίηση του σκοπού αυτής και συνεπώς και η απόφαση για την έγερση αγωγής και τη διενέργεια των απαιτουμενών διαδικαστικών πράξεων (ΑΠ 186/1989 ΕλλΔνη 31, 394).
Αν απουσιάζει η διοίκηση από το νομικό πρόσωπο, δεν μπορεί αυτό να είναι διάδικος, ο δε παριστάμενος γι’ αυτό (νομικό πρόσωπο), δικηγόρος δεν νομιμοποιείται να διεξάγει το δικαστικό αγώνα, με αποτέλεσμα να επέρχονται, εξ αιτίας αυτού, οι έννομες συνέπειες. Η έλλειψη αυτή εξετάζεται και αυτεπάγγελτα, μπορεί δε, ο διάδικος να προβάλει σχετική αμφισβήτηση, γιατί δεν πρόκειται για ένσταση από δικαίωμα τρίτου (ΕφΘεσ 3023/2003 Nomos).
Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 7α περ. γ’ και 7β’ παρ. 15 και 7ε’ του Ν 2190/1920, όπως ισχύει σήμερα, προκύπτει ότι η δημοσιότητα στην οποία υποβάλλεται η πράξη διορισμού μελών ΔΣ ανώνυμης εταιρίας δεν έχει συστατικό, αλλά βεβαιωτικό ή δηλωτικό χαρακτήρα, γι’ αυτό αν η απόφαση δεν έχει υποβληθεί στην προβλεπόμενη δημοσιότητα δεν μπορεί να την επικαλεσθεί η εταιρία, ενώ αντίθετα μπορούν να την επικαλεσθούν κατ’ αυτής οι τρίτοι. Αυτό σημαίνει ότι η πράξη διορισμού οργάνων διοικήσεως ολοκληρώνεται από τη λήψη της σχετικής απόφασης από το αρμόδιο όργανο (Γενική Συνέλευση) και της αποδοχής του διορισμού ή της εκλογής από το διοριζόμενο η οποία μπορεί να είναι και άτυπη (σιωπηρή), πλην όμως η μη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως πράξεων και στοιχείων, που αναφέρονται στο διορισμό των οργάνων διοίκησης, έχει ως αποτέλεσμα ότι η ανώνυμη εταιρία δεν μπορεί να τα αντιτάξει κατά τρίτων, εκτός αν αποδείξει ότι οι τρίτοι τα γνώριζαν (ΑΠ 737/2015 Nomos. ΑΠ 307/2003 ΕΕμπΔ 2003, 610. ΕφΑθ 806/2005 ΔΕΕ 2006, 390).
Τέλος, τα νομικά πρόσωπα, σύμφωνα με το άρθρο 64 παρ. 2 εδ. 1 ΚΠολΔ παρίστανται στο δικαστήριο με τους νόμιμους εκπροσώπους τους (ΑΠ 609/1985 ΕλλΔνη 27, 78), κατά δε το άρθρο 67 παρ. 1 εδ. α’ ΚΠολΔ, αν υπάρχουν ελλείψεις, σχετικά με την ικανότητα των διαδίκων για δικαστική παράσταση, με το δικό τους όνομα ή σχετικά με τη νόμιμη εκπροσώπηση τους και την άδεια ή την εξουσιοδότηση, που απαιτείται για τη διεξαγωγή της δίκης, εφόσον μπορούν να συμπληρωθούν, το δικαστήριο αναβάλλει την πρόοδο της δίκης και ορίζει προθεσμία για τη συμπλήρωση των ελλείψεων (ΑΠ 474/2006 Nomos, ΕφΑθ 6528/2009 ΔΕΕ 2010, 317, ΕφΑθ 968/2005, ΕφΘεσ 3023/2003 Nomos, ΕφΑθ 3391/1997 ΕλλΔνη 39, 920, ΕφΑθ 11091/1987 ΕλλΔνη 30, 135).
Ακόμα, το άρθρο 238 του ΑΚ, που αφορά τη συγκατάθεση που παρέχεται, μετά την επιχείρηση της δικαιοπραξίας, (έγκριση), η οποία έχει ως συνέπεια, την, κατά το χρόνο τέλεσης της, (αναδρομική), ισχυροποίηση της διενεργηθείσας δικαιοπραξίας, (νομικής πράξης), εφαρμόζεται, γιατί δεν υπάρχει ο αντίθετος δικονομικός ορισμός, και στις διαδικαστικές πράξεις (ΑΠ 474/2006, ό.π. ΕφΑθ 6528/2009, ό.π. ΕφΑθ 3391/1997 ΕλλΔνη 39, 920, ΕφΑθ 11091/1987 ΕλλΔνη 30, 135).
Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα
Δικηγόρος