Απαράδεκτη η αντικειμενική σώρευση αγωγής για αναγνώριση ακυρότητας δικαιοπραξίας στα άρθρα 138 ΑΚ (περί εικονικότητας) και στα άρθρα 939 επ. ΑΚ (περί καταδολίευσης) – αντιφατικές βάσεις – δεκτή μόνο η επικουρική σώρευση σε αυτήν την περίπτωση

Από τις διατάξεις των άρθρων 939 επ. ΑΚ προκύπτει ότι για τη διάρρηξη απαλλοτριωτικής δικαιοπραξίας πρέπει να συντρέχουν οι εξής όροι: α) ανεπάρκεια υπόλοιπης περιουσίας για να ικανοποιη­θεί ο δανειστής, β) απαλλοτρίωση εκ μέ­ρους τον οφειλέτη, γ) απαλλοτρίωση με πρόθεση βλάβης των δανειστών, η οποία πρόθεση θεωρείται ότι υπάρχει, όταν αυ­τός (οφειλέτης) γνωρίζει ότι με την απαλ­λοτρίωση του περιουσιακού του στοιχείου θα περιέλθει σε τέτοια οικονομική κατά­σταση, ώστε η περιουσία που του απομέ­νει να μην αρκεί για την ικανοποίηση των δανειστών (ΑΠ 1798/2007 Δνη 49. 177), δ) βλάβη των δανειστών, και ε) γνώση του τρίτου ότι ο οφειλέτης απαλλοτριώνει προς βλάβη των δανειστών. Η ως άνω απαλλο­τρίωση πρέπει να είναι πραγματική. Αν η απαλλοτρίωση γίνεται με σκοπό καταδολί­ευσης των δανειστών εικονικά, είναι κατά την ΑΚ 138 παρ. 1 άκυρη και εφαρμόζο­νται οι περί ακυρότητας λόγω εικονικότητας διατάξεις (Λιτζερόπουλος ΕνοχΔ 1698 §§ 339Γ, 345), και συνεπώς αποκλείεται η εφαρμογή των ΑΚ 939 επ, διότι λείπει η προϋπόθεση της έγκυρης απαλλοτρίω­σης (ΠολΠρωτΛαρ 8/2016, ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ 2016/174). Μπορεί όμως να ασκηθεί από το δα­νειστή αναγνωριστική αγωγή (70 ΚΠολΔ) (Β. Βαθρακοκοίλη ΕΡΝΟΜΑΚ τομ. Γ ημιτομ. Γ’ αρθρ. 939 αριθμ. η). Επομένως, η επίκληση της εικονικότητας και η διάρρηξη της καταδολιευτικής απαλλοτρίωσης είναι αντιφατικές βάσεις, δεδομένου ότι η πρώ­τη θεμελιώνει αναγνωριστική της ακυρότη­τας αγωγή, ενώ η δεύτερη αποτελεί βάση σε αγωγή με διαπλαστικό αίτημα την ανα­τροπή κατ’ αρχήν της έγκυρης δικαιοπραξίας. Ως εκ τούτου, είναι παραδεκτή μόνο η επικουρική (επιβοηθητική) σώρευση των δύο βάσεων (ΕφΑθ 2439/2008 Δνη 2009. 214, Σ. Φωτέας σε Ελ. Καστρησίου Ενστά­σεις κατά τον ΑΚ §93 σελ. 896 υποσημ. 3).

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr