Απόφαση ποινικού δικαστηρίου (καταδικαστική ή αθωωτική). Αποτελεί δεδικασμένο για την πολιτική δίκη;

Από τις διατάξεις των αρθρ. 932 ΑΚ, 321 επ. ΚΠολΔ, 63 και 67 ΚΠοινΔ, προκύπτει ότι η τελεσίδικη απόφαση του ποινικού δικαστηρίου για την πολιτική αγωγή που ασκήθηκε ενώπιόν του, για την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από αδικοπραξία, ως αποτέλεσμα έχει τη δημιουργία δεδικασμένου που εμποδίζει τη νέα άσκηση της ίδιας αγωγής ενώπιον του πολιτικού δικαστηρίου, εκτός αν ο δικαιούχος, αυτής επιφυλάχθηκε κατά την εκδίκαση της κατηγορίας να ζητήσει μεγαλύτερο ποσό από το αρμόδιο πολιτικό δικαστήριο, οπότε δεν εμποδίζεται να πράξει αυτό εφόσον το ποινικό δικαστήριο επεδίκασε ολόκληρο το μικρότερο ποσό που ζητήθηκε. Το ως άνω δεδικασμένο δεν καταλαμβάνει και την έννομη σχέση της αδικοπραξίας, αν και αυτή αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση της επιδίκασης αποζημίωσης ή χρηματικής ικανοποίησης, δηλαδή και αν υφίσταται σχέση παρεμπίπτοντος και κυρίου ζητήματος, και τούτο γιατί το ποινικό δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να εκδώσει απόφαση για την αδικοπραξία που είναι έννομη σχέση του ιδιωτικού δικαίου και συνεπώς δεν συντρέχουν οι όροι της ΚΠΟΛΔ 331 (Βαθρακοκοίλης, ΚΠολΔ, Τόμος Β’, αρ. 321, σελ. 452-453). Περαιτέρω, υπό τον ΚΠολΔ, οι (καταδικαστικές ή αθωωτικές) αποφάσεις των ποινικών δικαστηρίων δεν παράγουν δεδικασμένο για την πολιτική δίκη (ΑΠ 580/2001, ΑΠ 431/2000 αμφότερες σε ΤΝΠ-Νόμος, Κονδύλης, Το δεδικασμένο κατά τον ΚΠολΔ, β` έκδοση 2007, σ. 105). Όμως, αναφορικά με την ποινική απόφαση για την πολιτική αγωγή, από τις διατάξεις των άρθρων 63 και 67 ΚΠΔ προκύπτει ότι, για την αξίωση που κρίθηκε από το ποινικό δικαστήριο, μετά από άσκηση πολιτικής αγωγής, δημιουργείται δεδικασμένο, το οποίο δεσμεύει και το πολιτικό δικαστήριο (Κονδύλης, ό.π., σ 107). Το δεδικασμένο, όμως, της ποινικής αποφάσεως που δέχεται ή απορρίπτει την πολιτική αγωγή καλύπτει μόνο το κύριο ζήτημα της επιδικάσεως ή αποδικάσεως της αποζημιώσεως ή χρηματικής ικανοποιήσεως που ζητήθηκε. Η έννομη σχέση της αδικοπραξίας, μολονότι αποτελεί προδικαστικό ζήτημα του παραπάνω κύριου ζητήματος και η εξέταση της είναι αναγκαία για την απόφαση επί του κυρίου ζητήματος, εντούτοις δεν καλύπτεται από το δεδικασμένο και τούτο, διότι το ποινικό δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να αποφασίσει για την αδικοπραξία ως έννομη σχέση του ιδιωτικού δικαίου. Αν, λοιπόν, μετά την έκδοση αποφάσεως του ποινικού δικαστηρίου που δέχεται την πολιτική αγωγή, ασκηθεί αγωγή για περαιτέρω αποζημίωση ή για επί πλέον χρηματική ικανοποίηση στο πολιτικό δικαστήριο, αυτό δεν δεσμεύεται από την ποινική απόφαση ως προς την τέλεση της αδικοπραξίας. Το πολιτικό δικαστήριο θα δικάσει εκ νέου την υπόθεση χωρίς να δεσμεύεται από την απόφαση του ποινικού δικαστηρίου για το ότι ο εναγόμενος (κατηγορούμενος στην ποινική δίκη) τέλεσε υπαίτια την αδικοπραξία {Κονδύλης, ό.π., σ. 108-109). Επομένως, με βάση τα παραπάνω εκτιθέμενα, από τη στιγμή που το ποινικό δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να αποφασίσει για την αδικοπραξία κατά την έννοια της ΑΚ 914, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι με την τελεσίδικη ποινική απόφαση, με την οποία επιδικάσθηκε ολόκληρο το αιτηθέν, με επιφύλαξη, ποσό της χρηματικής ικανοποίησης, συντρέχει η βασική προϋπόθεση της διατάξεως του άρθρου 268 ΑΚ, δηλαδή απόφαση τελεσίδικη περί βεβαιώσεως της αξιώσεως (και για επί πλέον, πέραν της ασκηθείσας, χρηματική ικανοποίηση). Η διάταξη αυτή πρέπει να νοηθεί ότι αναφέρεται σε βεβαίωση προκύπτουσα από απόφαση τελεσίδικη παράγουσα δεδικασμένο, πράγμα που δεν συμβαίνει εν προκειμένω για τους προαναφερθέντες λόγους. Δεν παράγει δεδικασμένο απόφαση σε θέμα που αναφέρεται σε έννομη σχέση για την οποία στερείται δικαιοδοσίας να αποφασίσει (113/2014 ΕφΛαρ). Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 321 Κ.Πολ.Δ., δεδικασμένο στην πολιτική δίκη αποτελούν μόνο οι οριστικές και τελεσίδικες αποφάσεις των πολιτικών δικαστηρίων. Δεν έχουν τέτοια δύναμη οι καταδικαστικές ή αθωωτικές για εγκληματικές πράξεις αποφάσεις των ποινικών δικαστηρίων (ΑΠ 580/2001).  Δεν υπάρχει διάταξη του ΚΠολΔ ή του ΚΠΔ, από  την οποία να προκύπτει ότι η αμετάκλητη απόφαση ποινικού δικαστηρίου παράγει δεδικασμένο για τα πολιτικά δικαστήρια (431/2000 ΑΠ). Η ως άνω απόφαση του ποινικού δικαστηρίου μπορεί να χρησιμεύσει στην πολιτική δίκη ως αποδεικτικό μέσο, δηλαδή να συνεκτιμηθεί ως δικαστικό τεκμήριο (Βαθρακοκοίλης, ΚΠολΔ, Τόμος Β’, αρ. 321, σελ. 453).

Λένα Πολύζου

Δικηγόρος

Email: info@efotopoulou.gr