Απόρριψη της αίτησης του Ν. 3869/2010 για υπαγωγή στο νόμο για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά και οι δικονομικές επιλογές του οφειλέτη
Η αίτηση για την υπαγωγή στο νόμο για τη ρύθμιση των οφειλών των υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων μπορεί να μη γίνει δεκτή είτε για τυπικούς είτε για ουσιαστικούς λόγους.
Στην πρώτη περίπτωση η αίτηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη κυρίως σε περιπτώσεις άσκησής της σε αναρμόδιο δικαστήριο είτε (συνηθέστερα) αν διαπιστωθεί ότι η αίτηση είναι αόριστη, δηλαδή δεν περιέχει και δεν αναφέρει τα στοιχεία που απαιτεί ο νόμος στο άρθρο 4 παρ.1, ήτοι κατάσταση της περιουσίας και των εισοδημάτων του οφειλέτη, κατάσταση των εισοδημάτων τουσυζύγου του, κατάσταση των πιστωτών του και των απαιτήσεών τους και σχέδιο διευθέτησης των οφειλών προς του πιστωτές του. Χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις που απορρίφθηκαν αιτήσεις διότι δεν ανέφεραν την οικογενειακή κατάσταση του οφειλέτη, τις ανάγκες διαβίωσής του, καθώς και τον προτεινόμενο τρόπο διευθέτησης των οφειλών του, αλλά ανέφεραν μόνο ότι αδυνατεί σε οποιοδήποτε διακανονισμό και ρύθμιση, ή δεν ανέφεραν τις απαιτήσεις των πιστωτών κατά κεφάλαιο, τόκους και έξοδα (βλ. Κρητικός Α., Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, σελ. 181 επ., ΕιρΑθ 8/Φ.2011 και ΕιρΑθ 20/Φ.2011). Στην περίπτωση αυτή που αίτηση απορρίφθηκε για λόγους τυπικούς ο οφειλέτης μπορεί αμέσως μετά τη δημοσίευση της απορριπτικής αυτής απόφασης να επανέλθει με νέα αίτηση ακολουθώντας ξανά την προσδικασία του ν. 3869/2010.
Σύμφωνα με τα ανωτέρω, η παράλειψη αναφοράς του λόγου που περιήλθε ο αιτών σε αδυναμία πληρωμής (η μεταβολή δηλαδή των συνθηκών με την μείωση του μισθού του) δεν καθιστά την αίτηση αόριστη, όπως προβάλλουν συνήθως κατ’ ένσταση οι πιστωτές διότι τα ελάχιστα που απαιτούνται είναι τα ως άνω στοιχεία του άρθ.4 παρ.1, αλλά και η βεβαίωση αποτυχίας του δικαστικού συμβιβασμού, όπως και η σχετική υπεύθυνη δήλωση του οφειλέτη περί της αληθείας της οικονομικής και οικογενειακής του κατάστασης, για την οποία μάλιστα ο νόμος προβλέπει σε περίπτωση ανειλικρινούς δήλωσης τη βαρύτατη συνέπεια της απόρριψης της αίτησης ως ανειλικρινούς ή την μετέπειτα έκπτωση από τη ρύθμιση που έχει ήδη αποφασιστεί (άρθ.10 παρ.1). «Συνδέει, δηλαδή ο νομοθέτης, εν πολλοίς, την αποδοχή η την απόρριψη της αιτήσεως από την ειλικρίνεια, του οφειλέτη, χωρίς να απαιτεί από αυτόν να αναφέρει στην αίτησή του, τον λόγο, που περιήλθε στην αδυναμία πληρωμής, αφού ο ισχυρισμός και μόνον ότι περιήλθε σε αυτήν, χωρίς δόλο, αρκεί, και απομένει η απόδειξή του στο ακροατήριο του ειρηνοδικείου με κάθε νόμιμο αποδεικτικό μέσο» (βλ. Μπεκάρης Σπ., Οι ενστάσεις κατά της αιτήσεως του ν.3869/2010, Μελέτη του Σπυρίδωνος Μπεκάρη, Δικηγόρου Ιωαννίνων, δημοσιευμένη στη ΝΟΜΟΣ σε πλήρες κείμενο).
Στη δεύτερη περίπτωση η αίτηση απορρίπτεται ως νόμω ή ουσία αβάσιμη, διότι ο αιτών δεν εμπίπτει στις προϋποθέσεις του νόμου (πχ. είναι έμπορος ή πρόκειται για χρέη που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του νόμου και δε ρυθμίζονται) ή ο αιτών δεν απέδειξε τους προτεινόμενους στην αίτηση ισχυρισμούς του (πχ. η αδυναμία πληρωμής δεν είναι μόνιμη, οφείλεται σε δόλο ή δεν ανέφερε και δεν απέδειξε τα θεμελιωτικά γεγονότα και περιστατικά της μόνιμης αδυναμίας πληρωμής ή δολίως κατέστησε το χρέος του ληξιπρόθεσμο για να μην έχει πλεόν τη δυνατότητα να το αποπληρώσει στο σύνολό του – ΕιρΚαλαμάτας 16/2013).
Σε αυτήν την περίπτωση απόρριψης της αίτησης για λόγους ουσιαστικούς, σύμφωνα με τελολογική ερμηνεία του άρθρου 8 παρ.1 εδ.γ΄, νέα αίτηση μπορεί να υποβληθεί μόνο μετά την πάροδο ενός έτους από την απόρριψη της αρχικής αίτησης. Ζήτημα δημιουργείται, διότι ο νόμος δεν το ορίζει ρητώς, εάν το χρονικό σημείο από το οποίο εκκινεί η ενιαύσια αυτή προθεσμία για την υποβολή της νέας αίτησης θα είναι η έκδοση της απόφασης ή τελεσιδικία αυτής. Για λόγους ασφάλειας δικαίου ορθότερο κρίνεται να εκκινεί από την τελεσιδικία της απόφασης, ήτοι από την παρέλευση 30ημέρου από την επίδοση της απόφασης στους πιστωτές (άρθ. 518 παρ.1 ΚΠολΔ που εφαρμόζεται και στην εκουσία δικαιοδοσία σύμφωνα με το άρθρο 741ΚΠολΔ). Εναλλακτικά στην περίπτωση αυτή της απόρριψης για ουσιαστικούς λόγους της αίτησης, ο οφειλέτης εφόσον κρίνει ότι υπήρξε νομικό σφάλμα ή λάθος εκτίμηση του δικαστηρίου του αποδεικτικού υλικού μπορεί να ασκήσει έφεση εντός 30 ημερών από την επίδοση της απόφασης, και εντός τριών ετών από τη δημοσίευση στην περίπτωση που δεν γίνει επίδοση (πλασματική επίδοση-άρθρο 518 παρ.3).
Θεώνη Κάδρα, Δικηγόρος