Χορήγηση Δελτίου Διαμονής σε αλλοδαπό γονέα τέκνου έχοντος την ελληνική ιθαγένεια λόγω γέννησης από ημεδαπό γονέα
Σύμφωνα με το άρθρο 87 του Ν. 4251/2014 («Κώδικας Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης και λοιπές διατάξεις», ΦΕΚ Α 80/01.04.2014), «με απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης χορηγείται το Δελτίο Διαμονής της παραγράφου 1 του άρθρου 82 σε γονείς ανήλικων ημεδαπών που διαμένουν στην Ελλάδα, ανεξαρτήτως του τρόπου κτήσης εκ μέρους των τέκνων τους της ελληνικής ιθαγένειας». Σύμφωνα, δε, με το προαναφερθέν άρθρο 82 του αυτού νόμου, όπως το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 1 αυτού αντικαταστάθηκε με την παράγραφο 37 του άρθρου 8 του Ν. 4332/2015 (ΦΕΚ Α 76/09.07.2015), «σε πολίτες τρίτων χωρών που είναι μέλη οικογένειας Έλληνα και εισέρχονται στην Ελλάδα, με ομοιόμορφη θεώρηση εισόδου ή θεώρηση εισόδου περιορισμένης εδαφικής ισχύος, όπου αυτή απαιτείται σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 1.1 του Κανονισμού (ΕΚ) 539/2001 του Συμβουλίου, ή διαμένουν νόμιμα, με οριστικό ή προσωρινό τίτλο διαμονής, ο οποίος έχει χορηγηθεί από τις υπηρεσίες Αλλοδαπών και Μετανάστευσης των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων της χώρας ή την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Εσωτερικών, χορηγείται “Δελτίο Διαμονής μέλους οικογένειας Έλληνα,” υπό την προϋπόθεση σταθερής διαμονής τους στη χώρα. Το παραπάνω Δελτίο Διαμονής χορηγείται και σε πολίτες τρίτων χωρών που είναι κάτοχοι Ειδικού Δελτίου Ταυτότητας Ομογενούς, ως αλλογενείς σύζυγοι Ομογενούς, σε αναγνωρισμένους δικαιούχους διεθνούς προστασίας, καθώς και σε αιτούντες διεθνή προστασία υπό τον όρο της προηγούμενης παραίτησής τους από την αίτηση διεθνούς προστασίας και της προηγούμενης σταθερής διαμονής τους στη χώρα επί ένα τουλάχιστον έτος προ της σύναψης της οικογενειακής σχέσης. Το Δελτίο Διαμονής χορηγείται με την επιφύλαξη των ρυθμίσεων που αφορούν την έκδοση των αδειών διαμονής υπό τη μορφή του αυτοτελούς εγγράφου σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του άρθρου 1 του ν. 4018/2011. Το Δελτίο Διαμονής είναι ατομικό και χορηγείται (…) υπό την επιφύλαξη εξέτασης λόγων δημόσιας τάξης και ασφάλειας (…). Κάθε μέτρο που λαμβάνεται για λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας πρέπει να είναι σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητας και να θεμελιώνεται αποκλειστικά στην προσωπική συμπεριφορά του προσώπου που αφορά. Προηγούμενες ποινικές καταδίκες δεν αποτελούν αυτοτελώς λόγους για τη λήψη τέτοιων μέτρων. Η προσωπική συμπεριφορά του προσώπου που αφορά το μέτρο πρέπει να συνιστά πραγματική, ενεστώσα και αρκούντως σοβαρή απειλή, που στρέφεται κατά θεμελιώδους συμφέροντος της κοινωνίας. Αιτιολογίες που δεν συνδέονται με τα στοιχεία της υπόθεσης ή στηρίζονται σε εκτιμήσεις γενικής πρόληψης δεν γίνονται αποδεκτές. Το Δελτίο Διαμονής έχει διάρκεια πέντε έτη.».
Εκ των προρρηθέντων συνάγεται ότι, τηρουμένων των ως άνω προϋποθέσεων, πολίτης τρίτης χώρας που είναι πατέρας ή μητέρα ημεδαπού τέκνου που συνελήφθη με Ελληνίδα μητέρα ή Έλληνα πατέρα, αντίστοιχα, δικαιούται να αιτηθεί και να παραλάβει Δελτίο Διαμονής πενταετούς διάρκειας. Προς τον σκοπό αυτό, οφείλει να αποδείξει, κατά τα ανωτέρω, αφενός τη συγγενική σχέση του με το περί ου πρόκειται τέκνο κι αφετέρου ότι το τέκνο αυτό έχει την ελληνική ιθαγένεια λόγω γέννησής του από μητέρα ή πατέρα, αντίστοιχα, που είναι Ελληνίδα/Έλληνας πολίτης (βλ., ως προς τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, και την ΚΥΑ 68019/2015).
Ελληνίδα/Έλληνας πολίτης, δε, είναι όποια/-ος έχει εγγραφεί σε δημοτολόγιο Δήμου του ελληνικού Κράτους. Η νομική βάση της ελληνικής υπηκοότητας του ημεδαπού γονέα, δηλαδή, έγκειται στην εγγραφή του στα δημοτολόγια Δήμου του ελληνικού Κράτους. Τα σχετικά “πιστοποιητικά δημοτολογίου” συνιστούν το νόμιμο τεκμήριο της ελληνικής ιθαγένειας του εν λόγω γονέως και μπορούν να εκδοθούν από τις αρμόδιες Αρχές (Δήμους) μετά από αίτηση.
Ως προς το τέκνο, το δικαίωμά του στην ελληνική ιθαγένεια θεμελιώνεται, ως προεννοήθη, στη γέννησή του από γονέα (πατέρα ή μητέρα) που είναι Έλληνας/Ελληνίδα πολίτης. Πράγματι, το άρθρο 1 του Ν. 3284/2004 («Κώδικας Ελληνικής Ιθαγένειας»), επαναλαμβάνοντας ακριβώς το πρώτο άρθρο του παλαιότερου Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας όπως είχε τροποποιηθεί από το άρθρο 1 του Ν. 1438/1984, ορίζει ως βασική αρχή κτήσης της ελληνικής ιθαγένειας την αρχή του αίματος (Jus Sanguinis). Κατ’ αυτήν, κάθε άτομο που γεννιέται από Έλληνα πατέρα ή Ελληνίδα μητέρα αποκτά με τη γέννησή του την ελληνική ιθαγένεια. Δεδομένου δε ότι το προλεχθέν άρθρο δεν θέτει καμιά επιφύλαξη ως προς τη δυνατότητα συνύπαρξης της ελληνικής ιθαγένειας με άλλη ιθαγένεια, δεν αποκλείεται η πιθανότητα το τέκνο από μεικτό γάμο Έλληνα ή Ελληνίδας να αποκτά με τη γέννησή του και αλλοδαπή ιθαγένεια, εφόσον αυτό επιτρέπεται από το δίκαιο της χώρας προέλευσης του αλλοδαπού γονέα. Εξ ετέρου, η παράγραφος 2 του άρθρου 14 του Ν. 3284/2004 προβλέπει, ειδικότερα, την απόκτηση ελληνικής ιθαγένειας από τέκνο που γεννήθηκε από Έλληνα πατέρα και αλλοδαπή μητέρα πριν από την ισχύ του Ν. 1250/1982 (16.07.1982), εφόσον θεωρείται γνήσιο, ενώ το άρθρο 2 του ιδίου νόμου προβλέπει και ρυθμίζει την αναγνώριση και διαπίστωση της ιθαγένειας τέκνου γεννηθέντος εκτός γάμου από Έλληνα πατέρα και αλλοδαπή μητέρα. Πλέον συγκεκριμένα, το προαναφερθέν άρθρο 2 επαναλαμβάνει τη ρύθμιση του άρθρου 2 του Ν. 1438/1984, που είχε αντικαταστήσει τα άρθρα 2 και 3 του παλαιότερου Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας, με μόνη διαφορά ότι η παρούσα διάταξη αναφέρεται σε αναγνώριση μόνο από τον Έλληνα πατέρα, με απάλειψη της αναφοράς σε αναγνώριση από την Ελληνίδα μητέρα, που προφανώς εκ παραδρομής συμπεριλαμβανόταν στην αντιστοίχως ομοία προγενέστερη διάταξη, καθόσον η συγγένεια του τέκνου με τη μητέρα του συνάγεται από τη γέννησή του και δεν υπόκειται σε προσβολή. Κρίσιμος χρόνος για την πρόσδοση της ελληνικής ιθαγένειας στο τέκνο που γεννήθηκε χωρίς γάμο των γονέων του, κατά τη διάταξη αυτή, είναι η ημερομηνία αναγνώρισής του από τον πατέρα του. Κατά τον χρόνο της αναγνώρισης αυτής, δε, ο πατέρας πρέπει, προφανώς, να είναι Έλληνας, το δε τέκνο ανήλικο. Στην υπό συζήτηση περίπτωση, η ελληνική ιθαγένεια προσδίδεται αυτοδίκαια στο αναγνωριζόμενο τέκνο και δεν απαιτείται η έκδοση διαπιστωτικής απόφασης του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας. Σημειώνεται ότι η εγκυρότητα της πράξης αναγνώρισης ρυθμίζεται από τις διατάξεις των άρθρων 1473, 1475 (εκούσια αναγνώριση) και 1479 (δικαστική αναγνώριση) του ισχύοντος Αστικού Κώδικα. Προσέτι, η παράγραφος 1 του άρθρου 14 του εν θέματι νόμου αναφέρεται στην απόκτηση της ελληνικής ιθαγενείας από τέκνο που γεννήθηκε πριν από την 08.05.1984 από μητέρα Ελληνίδα κατά τον χρόνο του τοκετού ή της τέλεσης του γάμου από τον οποίο γεννήθηκε το τέκνο. Τέλος, το άρθρο 3 του Ν. 3284/2004 ορίζει ότι η ελληνική ιθαγένεια αποκτάται από άτομο που δεν έχει συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας του, εφόσον υιοθετηθεί από Έλληνα ή Ελληνίδα. Επισημαίνεται ότι, κατά την προηγηθείσα διάταξη, η ελληνική ιθαγένεια προσδίδεται αυτοδίκαια στο υιοθετούμενο πρόσωπο από την ημερομηνία κατά την οποία καθίσταται τελεσίδικος η περί υιοθεσίας δικαστική απόφαση, όπως τούτο προκύπτει από την προσκόμιση σχετικού πιστοποιητικού, χωρίς να απαιτείται η έκδοση διαπιστωτικής απόφασης του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας. Η εγκυρότητα, δε, της πράξης της υιοθεσίας ρυθμίζεται από τη διάταξη του άρθρου 23 του Αστικού Κώδικα.
Συμπερασματικά, προκειμένου να προμηθευτεί το προμνημονευθέν Δελτίο Διαμονής, η/ο ενδιαφερόμενη/-ος αλλοδαπή/-ος μητέρα/πατέρας πρέπει να προβάλλει ότι στην περίπτωσή της/του πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 82 και 87 του Ν. 4251/2014, μεταξύ αυτών δε ότι το περί ου πρόκειται τέκνο είναι δικό της/του, ότι το εν λόγω τέκνο έχει πατέρα/μητέρα τον/την παρ’ αυτής/αυτού υποδεικνυόμενο/-η και ότι ο/η περί ου/ης ο λόγος πατέρας/μητέρα είναι Έλληνας/Ελληνίδα πολίτης.
Ανδρέας Ματσακάς
LL.M. Ποινικών Επιστημών
Advanced LL.M. Δικαίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
E-mail: info@efotopoulou.gr