Διοικητικές διαφορές ουσίας – διαφορές που δημιουργούνται από την επιβολή εισφοράς υπέρ ΤΣΜΕΔΕ – επιστροφή χρημάτων ασφαλισμένου ως αχρεωστήτως καταβληθέντων
Στο άρθρο 7 παρ. 1 του Ν. 702/1977 ορίζεται ότι “εις την αρμοδιότητα του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου υπάγονται αι διοικητικαί διαφοραί ουσίας, αι αναφυόμεναι εκ της αναγνωρίσεως, παραχωρήσεως ή απονομής δικαιώματος ή ευεργετήματος ή οιασδήποτε άλλης παροχής, της αρνήσεως ικανοποιήσεως, εν όλω ή εν μέρει, τοιούτου αιτήματος ως και της μεταβολής δημιουργηθείσης δια διοικητικής πράξεως καταστάσεως κατά την εφαρμογήν της νομοθεσίας: α) περί κοινωνικής ασφαλίσεως, καθόσον αφορά εις τας εν γένει ασφαλιστικάς σχέσεις μεταξύ των φορέων και των ησφαλισμένων ή των εργοδοτών των, ιδία δε αι διαφοραί περί την υπαγωγήν εις την ασφάλισιν και τη διάρκειαν ταύτης, τας καταβλητέας εισφοράς υπό των εργοδοτών και ησφαλισμένων και τας πάσης φύσεως παροχάς υπό του φορέως, β) …”. Στην παρ. 2 δε του ίδιου άρθρου, ορίζεται, ότι “αι εκδιδόμεναι κατ` εφαρμογήν νομοθεσίας εκ των αναφερομένων εις την προηγουμένην παράγραφον εκτελεσταί ατομικαί πράξεις ή κατά το άρθρο 45 παρ. 5 του Ν.Δ. 170/1973 παραλείψεις διοικητικών αρχών ή νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, υπόκεινται εις προσφυγήν ενώπιον του κατά την προηγουμένην παράγραφον δικαστηρίου, κρίνοντος κατά τον νόμον και την ουσίαν και δυναμένου να ακυρώσει ή τροποποίησει αυτάς”.
Από τις παραπάνω διατάξεις προκύπτει, ότι οι διαφορές, που δημιουργούνται από την επιβολή εισφοράς υπέρ του ΤΣΜΕΔΕ επί της αμοιβής, για την εκπόνηση οιασδήποτε μελέτης τεχνικής φύσεως, η οποία (εισφορά) βαρύνει τους δικαιούχους των αμοιβών ιδιώτες ασφαλισμένους του Ταμείου, αποτελούν διοικητικές διαφορές ουσίας κατά την έννοια του άρθρου 7 παρ. 1 του Ν. 702/1977, που ανακύπτουν κατ` εφαρμογή της νομοθεσίας για την κοινωνική ασφάλιση.
Κατά συνεπεία, η δικαστική επίλυση των διαφορών αυτών, μετά την ισχύ του Ν. 702/1977, ανήκει στη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων και ειδικότερα των Τριμελών Διοικητικών Πρωτοδικείων (Σ.Ε. 3358/1983 σε ΕΔΚΑ 1984, σελ. 287, πρβλ. και ΣΕ 4289/1988 σε ΕΔΚΑ 1989, σελ. 151). Στις διαφορές δε αυτές περιλαμβάνεται και η διαφορά που δημιουργείται από την άρνηση ασφαλιστικού οργανισμού να ικανοποιήσει αίτημα επιστροφής εισφορών που κατεβλήθησαν αρχεώστητα λόγω εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής του ασφαλιστικού νόμου, αφού από την άρνηση αυτή γεννάται, εξαιτίας της φύσης της σχέσης, όχι διαφορά ιδιωτικού δικαίου, αλλά διοικητική διαφορά ουσίας, κατά την έννοια του άρθρου 7 παρ. 2 του Ν. 702/1977. Η εν λόγω διαφορά φέρεται ενώπιον του αρμοδίου Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου με προσφυγή ουσίας, η οποία ασκείται απ’ αυτόν που κατέβαλε αχρεώστητα τις εισφορές και στρέφεται κατά της απορριπτικής πράξης του αρμοδίου οργάνου του ασφαλιστικού οργανισμού ή κατά της παράλειψης αυτού να εκδώσει σχετική πράξη, τις οποίες (πράξη ή παράλειψη) οφείλει αυτός να προκαλέσει, σε κάθε περίπτωση, με την υποβολή σχετικής αίτησης στον ασφαλιστικό οργανισμό (Σ.Ε. 3212/1981, Ευρ. ΣΕ 1981, σελ. 413). Η ένδικη δε προστασία, που παρέχεται με την προσφυγή αυτή καλύπτει και το φάσμα της ένδικης προστασίας που και τα πολιτικά δικαστήρια θα παρείχαν, εάν είχαν δικαιοδοσία, ήτοι επεκτείνεται και στην επιδίκαση της προσήκουσα οφειλής με τους αντιστοιχούντας τόκους (Σ.Ε. 2980/1987, ΕΔΚΑ 1988, σελ. 17).
Στη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων ανήκει τέλος και η επίλυση της διαφοράς που αναφέρεται στην επιστροφή εισφορών, που κατεβλήθησαν σε ασφαλιστικό οργανισμό αχρεώστητα, κατά τους ισχυρισμούς του ασφαλισμένου και στην περίπτωση ακόμη, που ο τελευταίος θεμελιώνει τη σχετική αγωγική αξίωση του στις διατάξεις του αδικαιολογήτου πλουτισμού (ΑΚ 904 επ., βλ. ΑΠ 614/1982 ΝοΒ 1983, σελ 492, πρβλ. Διοικ. ΕφΑθ 4446/1987, διοικητική Δίκη 1989, σελ. 99, βλ. και Contra Τριμ. Διοικ. Πρ. Αθ. 2152/1986, ΕΔΚΑ 1986 σελ. 501).
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr