Δωσιδικία της συνάφειας: Συνεκδίκαση περισσότερων κύριων συναφών δικών

Η δωσιδικία της συνάφειας, που έχει ως δικαιολογητικό υπόβαθρο την οικονομία δίκης και την αποφυγή έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων, με παράλληλη διεξαγωγή δύο ή και περισσοτέρων δικών, σε δύο ή και περισσότερα διαφορετικά δικαστήρια, κατά κανόνα διέπει τη σχέση κύριας και παρεπόμενης δίκης, συντρέχει όμως και όταν ελλείπει η σχέση κυρίου και παρεπομένου, όταν πρόκειται, δηλαδή, για κύριες δίκες συναφείς μεταξύ τους, οπότε αποκλειστικά αρμόδιο είναι «το δικαστήριο που είχε επιληφθεί πρώτο» (αρχή της χρονικής προτεραιότητας), αρκεί η δεύτερη αγωγή να υπάγεται στην καθ’ ύλη αρμοδιότητα ισόβαθμου ή κατώτερου δικαστηρίου. Ειδικότερα, κατά τη διάταξη του άνω άρθρου 31 παρ. 3 ΚΠολΔ, «αν πρόκειται για κύριες δίκες που είναι συναφείς μεταξύ τους, έχει αποκλειστική αρμοδιότητα το δικαστήριο που έχει επιληφθεί πρώτο και εφαρμόζεται ανάλογα η διάταξη της παραγράφου 2». Η εν λόγω διάταξη αναφέρεται στις κύριες δίκες, που όμως μεταξύ τους υπάρχει συνάφεια. Οι κύριες δίκες είναι συναφείς αν τα δικαιώματα, που αποτελούν αντικείμενο των δικών, βρίσκονται σε εσωτερικό ουσιαστικό σύνδεσμο που απορρέει από την ίδια ουσιαστική έννομη σχέση, ή το ίδιο βιοτικό συμβάν αποτελεί κοινή ιστορική βάση των περισσότερων αγωγών. Επομένως σε περίπτωση κύριων συναφών δικών (άρθρο 31 παρ. 3 ΚΠολΔ), αποκλειστικά αρμόδιο, καθ΄ ύλην και κατά τόπο, είναι το Δικαστήριο, που έχει επιληφθεί πρώτο, δηλαδή όχι υπό την έννοια έναρξης της συζήτησης κατ` άρθρο 281 ΚΠολΔ, αλλά του ορισμού προηγούμενης δικασίμου και εκφώνησης της υπόθεσης από τη σειρά του οικείου πινακίου ή της οικείας σειράς αν δεν απαιτείται η εγγραφή σε πινάκιο, εφόσον οι συναφείς δίκες θα υπάγονταν αυτοτελώς στα ίδια καθ’ ύλη αρμόδια Δικαστήρια του ίδιου ή διαφορετικού τόπου (98/2015 ΕΙΡ ΘΗΒΩΝ, 294/2014 ΕΙΡ ΚΑΡΔ ΤΝΠ Nomos). Αν το Δικαστήριο που έχει επιληφθεί πρώτο είναι κατώτερο από εκείνο που επιλαμβάνεται μεταγενέστερα για να δικάσει την άλλη κύρια δίκη, το δεύτερο, δηλαδή το ιεραρχικά ανώτερο Δικαστήριο είναι αποκλειστικά αρμόδιο για την εκδίκαση των συναφών κύριων δικών, με την έννοια ότι υποχρεούται το κατώτερο Δικαστήριο είτε αυτεπάγγελτα είτε μετά από ένσταση, να παραπέμψει, κατ’ άρθρο 46 ΚΠολΔ, την υπόθεση στο ανώτερο Δικαστήριο.

Η άποψη ότι σε περίπτωση που έχει επιληφθεί πρώτο το κατώτερο Δικαστήριο διατηρείται η αρμοδιότητά του, και όταν η άλλη συναφής κύρια δίκη υπάγεται στην αρμοδιότητα ανώτερου Δικαστηρίου, που έχει επίσης επιληφθεί, παραβλέπει ότι με τη δεύτερη περίοδο της παρ. 3 του α. 31 ΚΠολΔ επιτάσσεται η εφαρμογή της παρ. 2 αυτού, όταν έχει επιληφθεί κατώτερο Δικαστήριο για την εκδίκαση μίας συναφούς κύριας δίκης, ενώ η άλλη έχει εισαχθεί σε ανώτερο, και τούτο με τον προφανή σκοπό να επιτευχθεί ενιαία δικαστική κρίση και να αποτραπεί ο κίνδυνος εκδόσεως αντιφατικών αποφάσεων (Βαθρακοκοίλης, ΚΠολΔ, Ερμηνευτική – Νομολογιακή Ανάλυση, τόμ. Α΄, άρθ. 31, αρ. 10, 12 και 16, AΠ 1289/2014 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, Ειρ. Καρδ. 294/2014, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Η ύπαρξη συνάφειας κατά την έννοια της διάταξης του α. 31 ΚΠολΔ δεν προϋποθέτει αναγκαίως και την ταυτότητα των διαδίκων στις συνεκδικαζόμενες περισσότερες δίκες. Τούτο προκύπτει και από τον σκοπό της δωσιδικίας αυτής, για την επίτευξη του οποίου κρίσιμη είναι η ύπαρξη ουσιαστικής σχέσης ανάμεσα στα περισσότερα συναφή δίκαια που καθιστά αναγκαία ή σκόπιμη τη συνεκδίκασή τους, και όχι η πλήρης ταυτότητα των διαδίκων στην καθεμιά από τις συναφείς δίκες. Ως πρώτο δε, επιληφθέν Δικαστήριο πρέπει να θεωρηθεί εκείνο στο οποίο ασκήθηκε η πρώτη από τις συναφείς αγωγές (Βαθρακοκοίλης, ΕρΝομΑν.ΚΠολΔ. – Οι τροποποιήσεις ως το Ν. 2915/2001, υπ’ άρθρο 31, αρ. 1, 2).

Αμυγδαλιά Τσιάρα, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr