Ένσταση εξόφλησης δια του συμψηφισμού
Εξάλλου, από το γεγονός ότι ο νόμος ρυθμίζει τον μεταξύ δύο προσώπων μονομερή ή ακούσιο ή αναγκαστικό συμψηφισμό που επέρχεται κατά τους όρους των άρθρων 440 έως 452 ΑΚ, κατόπιν μονομερούς δήλωσης του ενός απ’ αυτά, δεν αποκλείεται η δυνατότητα απόσβεσης αμοιβαίων απαιτήσεων με συμψηφισμό, ύστερα από συμφωνία των ενδιαφερόμενων μερών. Πρόκειται για τον λεγόμενο συμβατικό ή εκούσιο συμψηφισμό που συνάπτεται με βάση την αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων (άρθρου 361 ΑΚ). Ο εν λόγω συμψηφισμός αποτελεί σύμβαση αμφοτεροβαρή και φέρει το χαρακτήρα αμοιβαίας άφεσης χρέους. Το περιεχόμενο μιας τέτοιας σύμβασης που είναι έγκυρη, εφόσον δεν αντιβαίνει σε απαγορευτική διάταξη του νόμου ή στα χρηστά ήθη (άρθρου 174 και 178 ΑΚ), καθορίζουν ελεύθερα τα μέρη, τα οποία μπορούν να συμφωνήσουν το συμψηφισμό των μεταξύ τους υφιστάμενων απαιτήσεων και χωρίς να συντρέχουν οι όροι του νόμου, δηλαδή χωρίς οι αμοιβαίες απαιτήσεις να είναι ληξιπρόθεσμες και ομοειδείς και χωρίς ν` απαιτείται πρόταση συμψηφισμού με δήλωση του ενός συμβαλλομένου προς τον άλλον. Η σύμβαση αυτή μπορεί ν` αφορά και απαιτήσεις μελλοντικές, με αποτέλεσμα να επέρχεται αυτοδίκαια η λόγω συμψηφισμού απόσβεση μόλις γεννηθούν και συνυπάρξουν αντιμέτωπες απαιτήσεις μεταξύ των μερών (ΑΠ 769/2004 ΕλλΔνη 46, 173,ΑΠ 1254/2003 ΕλλΔνη 45, 482, Σταθόπουλος, Γενικό Ενοχικό Δίκαιο, έκδ. 2004, σελ. 1295-1296, Απ. Γεωργιάδης, Ενοχικό Δίκαιο, Γενικό Μέρος, έκδ. 1999, σελ. 493, Πολυζωγόπουλος σε ΑΚ Γεωργιάδη – Σταθόπουλου, άρθρο 440, αριθ. 11-17). Πάντως, όταν ο εναγόμενος επικαλείται, κατά τη διάρκεια της δίκης, συμψηφισμό που έχει λάβει χώρα εξώδικα, πριν από την έναρξή της, δεν υπάρχει ουσιαστικά ένσταση συμψηφισμού, αλλά απλή ένσταση εξόφλησης διά του συμψηφισμού, η οποία υπάγεται στη ρύθμιση των κοινών ενστάσεων κατά το δικονομικό δίκαιο (ΑΠ 450/2013 ό.π., ΕφΑθ 9301/2005, ΕφΑθ 4725/2001 ΕλλΔνη 44, 254, Απ. Γεωργιάδης, ό.π., σελ. 502, αριθ. 34, Πολυζωγόπουλος, ό.π., άρθρο 442, αριθ. 1, Σταθόπουλος, ό.π., σελ. 1310, σημ. 87) […] (106/2016 ΕΦ ΙΩΑΝΝ).
Λένα Πολύζου,
Δικηγόρος
Email: info@efotopoulou.gr