H νέα KYA Z1-891/13-08-2013 σε σχέση με την εξ αποστασέως σύμβαση που καταρτίζεται μέσω τηλεφώνου
Με την νέα ΚΥΑ Ζ1/891/13-08-2013 (ΦΕΚ-Τ. Β’ με αρ. φύλλου 2144/30.08.2013) «Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς την οδηγία 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2011,
σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών, την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και την κατάργηση της οδηγίας 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, η οποία δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αριθμ. L 304 της 22.11.2011, εναρμονίζεται το ελληνικό δίκαιο για την προστασία των καταναλωτών προς την οδηγία 2011/83/ΕΕ και ισχύει από τις 13-06-2014. Ειδικότερα, οι διατάξεις της ως άνω ΚΥΑ εφαρμόζονται σε συμβάσεις συναφθείσες μετά την 13-06-2014, όπως ρητά ορίζει το άρθρο 10 αυτής.
Σύμφωνα με το νέο άρθρο 3 αρ. 7 του Ν. 2251/1994, όπως αυτό έχει τροποποιηθεί από την νέα ΚΥΑ, εξ αποστάσεως σύμβαση είναι κάθε σύμβαση, η οποία συνάπτεται μεταξύ του προμηθευτή και του καταναλωτή (Β2C σύμβαση) στο πλαίσιο ενός οργανωμένου συστήματος πωλήσεων εξ αποστάσεως ή παροχής υπηρεσιών χωρίς την ταυτόχρονη φυσική παρουσία του προμηθευτή και του καταναλωτή, με αποκλειστική χρήση ενός ή περισσοτέρων μέσων επικοινωνίας εξ αποστάσεων, όπως ενδεικτικά το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, το τηλέφωνο, το φαξ ή το διαδίκτυο, μέχρι και τη στιγμή σύναψης της σύμβασης. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι «καταναλωτής» για τους σκοπούς των διατάξεων των άρθρων 3 έως 4η του Ν. 2251/1994 (συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος – σύμβαση από απόσταση) είναι κάθε φυσικό πρόσωπο το οποίο, όσον αφορά συμβάσεις που καλύπτουν τα ως άνω άρθρα, ενεργεί για λόγους οι οποίοι δεν εμπίμπτουν στην εμπορική, επιχειρηματική, βιοτεχνική ή ελευθέρια επαγγελματική του δραστηριότητα. Επομένως, εξαιρούνται από τον ορισμό αυτό του καταναλωτή τα νομικά πρόσωπα καθώς και τα φυσικά πρόσωπα που ενεργούν στο πλαίσιο της εμπορικής, επιχειρηματικής, βιοτεχνικής ή ελευθέριας επαγγελματικής τους δραστηριότητας. Από την άλλη πλευρά, στην νέα ΚΥΑ ως «προμηθευτής» ορίζεται κάθε φυσικό πρόσωπο ή νομικό πρόσωπο, ανεξάρτητα από το αν διέπεται από το ιδιωτικό ή το δημόσιο δίκαιο, το οποίο ενεργεί ακόμη και μέσω κάθε άλλου προσώπου ενεργούντος εξ ονόματός του ή για λογαριασμό του, για σκοπούς οι οποίοι σχετίζονται με τις εμπορικές, επιχειρηματικές, βιοτεχνικές ή επαγγελματικές δραστηριότητές του σε σχέση με συμβάσεις καλυπτόμενες από τα άρθρα 3 έως 4η του Ν. 2251/1994.
Ο νομοθέτης της νέας ΚΥΑ εξαιρεί από την εφαρμογή των άρθρων 3 έως 4η του Ν. 2251/1994 ορισμένες ειδικές κατηγορίες συμβάσεων, στις οποίες ισχύει ειδική νομοθεσία, όπως για παράδειγμα τις συμβάσεις που έχουν ως αντικείμενο υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένης της συνταγογράφησης, της χορήγησης και της προμήθειας φαρμάκων και ιατροτεχνολογικών βοηθημάτων, δραστηριότητες τζόγου, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών, για την προμήθεια τροφίμων, ποτών ή άλλων αγαθών που προορίζονται για τρέχουσα κατανάλωση στο πλαίσιο του νοικοκυριού και τα οποία παραδίδονται από τον προμηθευτή σε συχνή και τακτική βάση στο σπίτι, την κατοικία ή τον χώρο εργασίας του καταναλωτή, την κατασκευή νέων κτιρίων, τη ριζική μετατροπή υφιστάμενων κτιρίων και τη μίσθωση στέγης ως κατοικίας κ.α.
Η νέα ως άνω ΚΥΑ αναφέρει λεπτομέρως τις προϋποθέσεις («απαιτήσεις ενημέρωσης») τις οποίες οφείλει να τηρεί ο προμηθευτής σε κάθε σύμβαση εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος και συγκεκριμένα αναφέρονται σε αυτήν αναλυτικά οι πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται από τον προμηθευτή στον καταναλωτή πριν την δέσμευση του καταναλωτή με σύμβαση εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος ή με οποιαδήποτε αντίστοιχη προσφορά, ενώ εξειδικεύονται όλες οι τυπικές απαιτήσεις που πρέπει να πληρούνται για κάθε μία εκ των ανωτέρω συμβάσεων. Μάλιστα, ορίζεται ρητώς ότι οποιαδήποτε συμβατική ρήτρα καταργεί ή περιορίζει άμεσα ή έμμεσα τα δικαιώματα που προκύπτουν από τα άρθρα 3 έως και 4ζ είναι άκυρες.
Οι ως άνω πληροφορίες, αναφορικά με τις συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος, πρέπει να παρέχονται εγγράφως από τον προμηθευτή στον καταναλωτή ή αν συμφωνεί ο καταναλωτής με άλλο σταθερό μέσο και πρέπει να είναι ευανάγνωστες και διατυπωμένες σε απλή και κατανοητή γλώσσα. Αντίστοιχα, στις συμβάσεις εξ αποστάσεως, οι πληροφορίες πρέπει να τίθενται στην διάθεση του καταναλωτή με τρόπο κατάλληλο για το μέσο της επικοινωνίας εξ αποστάσεως που χρησιμοποιείται σε απλή και κατανοητή γλώσσα. Εφόσον οι εν λόγω πληροφορίες παρέχονται πάνω σε σταθερό μέσο, οφείλουν να είναι ευανάγνωστες.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ειδικά για την εξ αποστάσεως σύμβαση που καταρτίζεται μέσω τηλεφώνου, με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών ή ταυτόχρονα την παροχή αγαθών και υπηρεσιών, η οποία είναι και η πλέον διαδεδομένη στην ελληνική πρακτική, ο προμηθευτής υποχρεούται να επιβεβαιώσει την προσφορά του προς τον καταναλωτή, ο οποίος δεσμεύεται μόνον όταν υπογράψει την προσφορά ή έχει στείλει τη γραπτή συγκατάθεσή του. Πρόκειται για μία ιδιαιτέρως αυστηρή προϋπόθεση, η οποία αποτελεί τυπική απαίτηση των συμβάσεων εξ αποστάσεως που συνάπτονται μέσω τηλεφώνου και συνίσταται όχι μόνο στην επιβεβαίωση της προσφοράς του προμηθευτή, αλλά και στην εκ μέρους του καταναλωτή επιβεβαίωσή της, ώστε να δεσμευτεί. Ο προμηθευτής παρέχει στον καταναλωτή την επιβεβαίωση της συναφθείσας σύμβασης με σταθερό μέσο, σε εύλογο χρονικό διάστημα μετά την σύναψη της εξ αποστάσεως σύμβασης και το αργότερο κατά τη στιγμή της παράδοσης των αγαθών ή προτού αρχίσει η εκτέλεση της υπηρεσίας.
Σημαντική είναι και η διάταξη της νέας ΚΥΑ ως προς το ζήτημα της μετάθεσης του κινδύνου, η οποία προβλέπει ότι στις συμβάσεις κατά τις οποίες ο προμηθευτής αποστέλλει τα προϊόντα στον καταναλωτή, ο κίνδυνος απώλειας ή βλάβης των αγαθών μετατίθεται στον καταναλωτή, όταν αυτός ή κάποιο τρίτο μέρος το οποίο ορίζεται σχετικά από τον καταναλωτή και είναι διάφορο του μεταφορέα έχει αποκτήσει τη φυσική κατοχή των αγαθών. Εντούτοις, ο κίνδυνος μετατίθεται στον καταναλωτή άμα τη παραδώσει στον μεταφορέα, εάν ο μεταφορέας έχει ενταλθεί από τον καταναλωτή να μεταφέρει τα αγαθά και η εν λόγω επιλογή δεν προσφέρθηκε από τον προμηθευτή, με την επιφύλαξη των δικαιωμάτων του καταναλωτή έναντι του μεταφορέα.
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr