Η αναγκαιότητα προηγούμενης κοινοποίησης του αποσπάσματος του βεβαιωτικού καταλόγου για την οριστικοποίηση του νόμιμου τίτλου – Η μη οριστικοποίηση του νόμιμου τίτλου ως λόγος ακυρότητας της ταμειακής βεβαίωσης

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 4 του ΚΕΔΕ, νόμιμο τίτλο αποτελεί η πράξη καταλογισμού χρηματικού ποσού εις βάρος διοικουμένου που εντοπίζεται σε δημόσιο έγγραφο, το οποίο εκδίδεται από την αρμόδια αρχή και ενσωματώνει την ατομική διοικητική πράξη, από αυτόν δε τον τίτλο, με τη συνδρομή των δημοσίων ή ιδιωτικών εγγράφων που τον συνοδεύουν, αποδεικνύεται ή πιθανολογείται βέβαια και εκκαθαρισμένη απαίτηση, συνακόλουθα σε αυτόν πρέπει να αναφέρεται η ακριβής αιτία της οφειλής, ώστε σε περίπτωση αμφισβητήσεως να είναι δυνατός ο δικαστικός έλεγχος. Τούτο δε, διότι με βάση το νόμιμο τίτλο είναι δυνατόν να επισπευσθεί αναγκαστική εκτέλεση, χωρίς να έχει προηγηθεί διαγνωστική δίκη και έκδοση δικαστικής απόφασης, που θα καθιστούσε σαφείς την αιτία ή τις επιμέρους αιτίες του φερόμενου ως οφειλόμενου συνολικού χρέους. Από τη βεβαίωση ως νόμιμο τίτλο εισπράξεως (βεβαίωση υπό ευρεία έννοια), διακρίνεται η ταμειακή βεβαίωση (βεβαίωση υπό στενή έννοια), που είναι αναγκαία για να μπορεί να επιδιωχθεί η είσπραξη της απαιτήσεως του Δημοσίου, δηλαδή συνιστά αυτή τίτλο εκτέλεσης. Ο νόμιμος τίτλος δεν συμπίπτει με την ταμειακή βεβαίωση, πλην μεταξύ τους υφίσταται στενή αιτιακή σχέση, ώστε σε περίπτωση που η ταμειακή βεβαίωση δεν στηρίζεται σε νόμιμο τίτλο, να είναι αυτή ακυρωτέα (2479/2026 ΜΠρΑθ, πρβλ, αναφορικά με όμοιου περιεχομένου ρυθμίσεις του προϊσχύσαντος ΚΕΔΕ, ΝΔ 356/1974, ΜΠρΘεσσαλ 3050/2023, Α` δημοσίευση ΝΟΜΟΣ, ΕφΠειρ 130/2022, Α` δημοσίευση ΝΟΜΟΣ). Από τη συνδυασμένη ερμηνεία των διατάξεων του άρθρου 167 του κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 3463/2006 (Φ.Ε.Κ. Α`114) Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, των άρθρων 2 και 4 του Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων, των άρθρων 4 και 52 του β.δ/τος της 17.5/15.6.1959 «περί οικονομικής Διοικήσεως και Λογιστικού των Δήμων και Κοινοτήτων» (Α`114) και του άρθρου 22 του ν.δ/τος 318/1969 (Α`212) συνάγεται ότι η εγγραφή οφειλέτη στους βεβαιωτικούς καταλόγους των δήμων συνιστά την εν ευρεία εννοία βεβαίωση της οφειλής του, προερχομένης από δημοτικό φόρο, τέλος ή πρόστιμο, η οποία ακολουθείται από τη γνωστοποίηση του οικείου αποσπάσματος σε αυτόν. Κατά της καταλογιστικής αυτής πράξης αυτοτελούς δημοτικού φόρου, τέλους ή προστίμου, δύναται να ασκηθεί προσφυγή ενώπιον του αρμόδιου Διοικητικού Πρωτοδικείου, εντός της οριζόμενης στον νόμο προθεσμίας (πρβλ. Σ.τ. Ε. 2104/2014, 3378/2012, 2281/2000 Ολομ. κ.ά.).

Περαιτέρω, από τις ίδιες διατάξεις συνάγεται ότι, για να αποτελέσει η εγγραφή οφειλής από φόρους και τέλη, στον χρηματικό κατάλογο του οικείου δήμου, τον πλήρη νόμιμο τίτλο προς ταμειακή βεβαίωση και είσπραξη αυτής, απαιτείται η προηγούμενη οριστικοποίηση της εν λόγω εγγραφής, η οποία επέρχεται με τη νόμιμη κοινοποίηση, επί αποδείξει, αποσπάσματος του οικείου καταλόγου στον οφειλέτη, ώστε να καταστεί δυνατή η άσκηση κατ’ αυτού προσφυγής (βλ. Σ.τ. Ε. 60/2010, 609/2004 επταμ., 3625-6, 2542/2006, 4006/2005, 1012/2002, Δ.Εφ. ΑΘ. 1999/2022, 2264/2021). Συνεπώς, η εγγραφή στον χρηματικό-βεβαιωτικό κατάλογο, πριν την οριστικοποίησή της με τον πιο πάνω τρόπο, δεν δύναται να αποτελέσει νόμιμο τίτλο προς είσπραξη του εσόδου και, κατ’ ακολουθία, η ταμειακή βεβαίωση αυτού είναι μη νόμιμη και ακυρωτέα (πρβλ. Σ.τ.Ε. 3213/2013, 3378/2012, Δ.Εφ. ΑΘ. 1999/2022, 2264/2021 κ.ά.).

 Ωσαύτως, στο άρθρο 22 του ίδιου ν.δ/τος, όπως η παρ. 2 αυτού αντικαταστάθηκε από την παρ. 3 του άρθρου 61 του ν. 1416/1984, προβλέπεται ότι: «1. … 2. Απόσπασμα των βεβαιωτικών καταλόγων κοινοποιείται με απόδειξη στο φορολογούμενο, για ποσό μεγαλύτερο από δέκα χιλιάδες δραχμές… 3. Αντίγραφον του βεβαιωτικού καταλόγου αποστέλλεται, συγχρόνως με την ενέργειαν των κοινοποιήσεων εις τον ταμίαν δια την βεβαίωσιν του εσόδου. Μετά την πάροδον της, δια την άσκησιν προσφυγής κατά των βεβαιωτικών καταλόγων, προθεσμίας, η δημοτική ή κοινοτική υπηρεσία αποστέλλει εις τον ταμίαν πίνακα εμφαίνοντα τα ονοματεπώνυμα των ασκησάντων προσφυγήν μετά μνείας του αριθμού υφ’ ον ούτοι φέρονται εγγεγραμμένοι εις τον βεβαιωτικόν κατάλογον. Ο ταμίας, βάσει του πίνακος τούτου, αναστέλλει την είσπραξιν των αφορώντων εις τους προσφυγόντας ποσών, γνωστοποιεί δε εις τους υπολοίπους το χρέος των, κατά τας διατάξεις του άρθρου 41 του Ν.Δ. 4260/62». Περαιτέρω, η παρ. 1 του άρθρου 61 του ν. 1416/1984 ορίζει ότι: «Η άσκηση προσφυγής κατά πράξης βεβαίωσης δημοτικών ή κοινοτικών φόρων, τελών, δικαιωμάτων και εισφορών δεν αναστέλλει την είσπραξη του ποσού που βεβαιώθηκε, εφόσον η βεβαίωση αυτή στηρίχθηκε σε στοιχεία που δηλώθηκαν από τον υπόχρεο στο δήμο ή την κοινότητα ή σε άλλη αρχή ή υπηρεσία του δημόσιου τομέα». Εξάλλου, οι διαφορές από τη δημοτική και κοινοτική φορολογία γενικώς, καθώς και εκείνες που αναφύονται κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας που αφορά στην είσπραξη των δημοσίων εσόδων υπήχθησαν στη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων με το άρθρο 1 παρ. 1 και 2 περ. α΄ και ια΄ του ν. 1406/1983 (Α΄ 14), αντιστοίχως. Προπαρατεθείσης διατάξεως του άρθρου 61 του ν. 1416/1984, ερμηνευομένης σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος, η άσκηση προσφυγής καθώς η άσκηση προσφυγής κατά πράξεως βεβαιώσεως δημοτικών ή κοινοτικών φόρων, τελών, δικαιωμάτων και εισφορών, καθώς και η προθεσμία ασκήσεως αυτής δεν αναστέλλει μεν την εν ευρεία εννοία βεβαίωση της σχετικής οφειλής, αναστέλλει όμως την εν στενή εννοία βεβαίωση αυτής, τούτο δε ισχύει και στην περίπτωση που η βεβαίωση στηρίχθηκε σε στοιχεία που δηλώθηκαν από τον υπόχρεο στο δήμο ή την κοινότητα ή σε άλλη αρχή ή υπηρεσία του δημόσιου τομέα (πρβλ. ΣτΕ 2104/2014, ΣτΕ 2281/2000 Ολ., 2982/2007 7μ.).

Ελένη Μακροδημήτρη, ασκ. δικηγόρος

info@efotopoulou.gr