Η αναβλητική ένσταση της μη καταβολής των εξόδων προηγούμενης δίκης κατ’ άρθρο 263 περ. δ’ ΚΠολΔ (βλ. ΜΠρΘεσ 24072/2012, δημ. ΕφΑΔ 2013, 156 με παρατ. Κ. Κόμνιου)
Η αναβλητική ένσταση της μη καταβολής των εξόδων της προηγούμενης δίκης παρέχεται μόνο στην περίπτωση της κατά την ΚΠολΔ 295 παρ.1 εδ. α’ παραίτησης από το δικόγραφο της αγωγής και της άσκησης εκ νέου της ίδιας αγωγής, που στηρίζεται στην ίδια νομική βάση. Δεν είναι δυνατή η επέκταση της ένστασης αυτής και σε άλλες περιπτώσεις, διότι αυτή παρέχεται μόνο στην ανωτέρω περίπτωση και εφόσον δεν έχουν επιδικασθεί τελεσίδικα τα δικαστικά έξοδα. Και τούτο διότι, εφόσον αυτά έχουν επιδικασθεί τελεσίδικα, ο εναγόμενος έχει εκτελεστό τίτλο και δεν έχει έννομο συμφέρον να προτείνει την ένσταση αυτή.
Η αναβλητική ένσταση της μη καταβολής των εξόδων προηγούμενης δίκης έχει ως περιεχόμενο όχι αίτηση του εναγόμενου για καταβολή των εξόδων αυτών, αλλά αποτελεί δήλωση του ότι η στην αγωγή αυτή απάντηση του θεωρείται ότι δεν γίνεται, εφόσον ο ενάγων δεν κατέβαλε τα έξοδα της πρώτης δίκης, η οποία πρέπει να προβάλλεται κατά την (πρώτη) στον πρώτο βαθμό συζήτηση της υπόθεσης (ΑΠ 1143/1990 ΕλλΔνη 32,1499, ΑΠ 593/1992 ΝοΒ 31,369, ΕφΘεσ 3369/1990 Αρμ 45,590). Δεν καθιερώνεται γενική υποχρέωση καταβολής των εξόδων της προηγούμενης δίκης, αλλά μόνον των εξόδων εκείνων, εφόσον με άλλη διάταξη καθιερώνεται τέτοια υποχρέωση, όπως στη διάταξη του άρθρου 295 παρ. 2, σε περίπτωση παραίτησης από το δικόγραφο της αγωγής και επανάσκηση αυτής και σε καμία άλλη περίπτωση (απόρριψη της αγωγής για τυπικούς λόγους, έξοδα προσβαλλόμενης απόφασης). Επέκταση της ένστασης αυτής και σε άλλες περιπτώσεις δεν μπορεί να γίνει δεκτή (όπως όταν η προηγούμενη αγωγή απορρίφθηκε ως απαράδεκτη ή αβάσιμη ή επί παραπομπής λόγω αναρμοδιότητας), ούτε αναλογικώς, καθόσον αυτή παρέχεται σε μία μόνο περίπτωση και εφόσον δεν έχουν επιδικαστεί τα δικαστικά έξοδα τελεσιδίκως, γιατί τότε ο εναγόμενος έχει εκτελεστό τίτλο και δεν έχει έννομο συμφέρον να προτείνει την ένσταση (βλ. Β. Βαθρακοκοίλη, ΚΠολΔ – Ερμηνευτική Νομολογιακή Ανάλυση, άρθρο 263, αριθμός 9 με τις εκεί παραπομπές).
Την παραπάνω θέση υιοθέτησε και η προκείμενη απόφαση που αφορούσε ιστορικό αποζημίωσης επιβατών αεροπορικών μεταφορών και απέρριψε τη σχετική ένσταση ως μη νόμιμη, δεχόμενη ότι δεν είναι δυνατή η αναλογική εφαρμογή του άρθρου 295 παρ. 2 ΚΠολΔ. Ειδικότερα, η εναγόμενη αεροπορική εταιρία προέβαλε την ως άνω ένσταση, επικαλούμενη ότι οι ενάγοντες είχαν προηγουμένως ασκήσει εναντίον της αγωγή ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με απόφαση του οποίου η κριθείσα διαφορά παραπέμφθηκε λόγω αναρμοδιότητας στο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, ενώ οι ενάγοντες είχαν υποχρεωθεί να της καταβάλουν ένα χρηματικό ποσό για δικαστική δαπάνη, το οποίο ουδέποτε της κατεβλήθη. Αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως αναφέρεται στην απόφαση, το ποσό της δικαστικής δαπάνης είχε επιδικασθεί τελεσιδίκως, αφού η παραπεμπτική απόφαση του ΠολΠρωτΘεσ είχε τελεσιδικήσει. Συνεπώς, η εναγομένη είχε ήδη αποκτήσει εκτελεστό τίτλο για τα δικαστικά έξοδα στερούμενη επιπλέον και του δικαιώματος να προτείνει τη σχετική ένσταση, ελλείψει εννόμου συμφέροντος.
Τέλος, αξίζει να εκτεθεί ότι η εν λόγω ένταση αποτελεί διαδικαστικό κώλυμα που δεν εξετάζεται αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο αλλά μόνο κατ’ ένσταση, σε αντίθεση με τις διαδικαστικές προϋποθέσεις της δίκης ή της συζήτησης. Συνακόλουθα, επί ποινή απαραδέκτου, προτείνεται κατά τη συζήτηση της αγωγής, πριν το Δικαστήριο εισέλθει στην ουσία της υπόθεσης, με τις προτάσεις και όχι με την προσθήκη των προτάσεων (ΠΠρΡοδ 167/2006, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΠΠρΡοδ 271/2005, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ) και στις περιπτώσεις των άρθρων 237 και 238 ΚΠολΔ, δηλαδή στην τακτική διαδικασία με τις προτάσεις (Απαλαγάκη, ΚΠολΔ, Ερμηνεία κατ’ άρθρο, 20164, 764).
Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα
Δικηγόρος