Η διακοπή της έγγαμης συμβίωσης και η χρήση των κινητών πραγμάτων μεταξύ των εν διαστάσει συζύγων. (βλ. την υπ’ αριθμ. 190/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, δημ. Αρμ 2017, 568= ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ)

Η διακοπή της έγγαμης συμβίωσης δημιουργεί (με­ταξύ άλλων) πρόβλημα ως προς τη χρήση των κινη­τών πραγμάτων, τα οποία συγκροτούν το «νοικοκυριό» και ανήκουν είτε στον ένα είτε στον άλλο σύζυγο, αλλά χρησιμοποιούνταν στη διάρκεια της έγγαμης συμβίωσης από αμφοτέρους τους συζύγους ή, ενδε­χομένως, από τον ένα μόνο.

Μετά την ισχύ του ν. 1329/1983 η κατανομή των κινητών πραγμάτων μεταξύ των συζύγων σε περίπτωση διακοπής της έγγαμης συμβίωσής τους ρυθμίζεται από τις διατάξεις των άρ­θρων 1394 και 1395 ΑΚ.Το άρθρο 1394ΑΚ αναφέρεται στα κινητά πράγματα, τα οποία ανήκουν στην κυριό­τητα του ενός συζύγου. Τα πράγματα αυτά δικαιούται να παραλάβει ο σύζυγος, στον οποίο ανήκουν, έστω και αν χρησιμοποιούνταν αυτά στη διάρκεια της έγ­γαμης συμβίωσης από αμφοτέρους τους συζύγους ή ακόμη και μόνο από τον άλλο σύζυγο. Για να αποδει­χθεί η κυριότητα στα πράγματα αυτά, θα εφαρμο­στούν (μεταξύ άλλων) και τα ειδικά τεκμήρια κυριότη­τας του άρθρου 1398 παρ. 2-3 ΑΚ.

Παρόλα αυτά με τη διάταξη του άρθρου 1394 εδ. β’ΑΚ θεσπίζεται ρητά υποχρέωση του κυρίου να παραχωρήσει στο μη κύριο σύζυγο τη χρήση ορισμένων κινητών πραγμάτων, τα οποία είναι απολύτως απαραίτητα για τη χωριστή εγκατάσταση του μη κυρίου, αν αυτό επιβάλλουν οι περιστάσεις για λόγους επιείκειας. Κινητά πράγματα, τα οποία δεν αποτελούν μέρος της οικοσκευής, δεν εμπίπτουν στη διάταξη του άρθρου 1394 εδ. β’ ΑΚ. Το άρθρο 1395ΑΚ αναφέρεται στα κινητά πράγματα, τα οποία ανήκουν στην κυριότητα αμφοτέρων των συζύ­γων.Η χρήση αυτών των πραγμάτων κατανέμεται με συμφωνία των συζύγων ανάλογα με τις προσωπικές ανάγκες τους.Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία ανάμεσα στους συζύγους ως προς την κατανομή των κοινών κινητών πραγμάτων τους, η χρήση τους κατανέμεται από το Δικαστήριο, το οποίο μπορεί να επιδικάσει εύλογη αποζημίωση για τη χρήση που παραχωρεί. Μετά την αναθεώρηση του Οικογενειακού δικαίου του Αστικού Κώδικα με τον ν. 1329/1983 ισχύει ως νόμιμο περιουσιακό σύστημα των συζύγων η περιουσιακή αυ­τοτέλεια με αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα (βλ. άρθρα 1397, 1400-1402ΑΚ), και ως συμβατικό περιου­σιακό σύστημα η κοινοκτημοσύνη των αποκτημάτων (βλ. άρθρα 1403-1405ΑΚ).

Ανεξάρτητα από το σύστη­μα που διέπει τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων, ο ν. 1329/1983 τροποποίησε και διεύρυνε τη ρύθμιση των κινητών πραγμάτων που εισφέρονται ή αποκτού­νται στη διάρκεια του γάμου (βλ. άρθρα 1394, 1395, 1398, 1820ΑΚ).Η νέα ρύθμιση χαρακτηρίζεται από την ίση μεταχείριση των συζύγων. Για να επιλυθούν οι αμ­φισβητήσεις που ενδέχεται να προκόψουν σχετικά με το ποιος σύζυγος είναι νομέας και κάτοχος των κινη­τών του συζυγικού οίκου, είτε όταν εγείρονται αξιώ­σεις τρίτων είτε στις σχέσεις μεταξύ των συζύγων, καθιερώθηκαν διάφορα τεκμήρια (βλ. άρθρο 1398ΑΚ).

Σχετικά με την έννοια των κινητών του συζυγικού οί­κου ο νόμος διακρίνει μεταξύ «οικιακών αντικειμένων» (ΑΚ 1394 εδ. β’) και κινητών «που τα χρησιμοποιούν και οι δύο σύζυγοι ή μόνο ο ένας από αυτούς» (ΑΚ 1394 εδ. α’, 1395 εδ. α’, 1398).Ο νόμος δεν αναφέρει ποια αντι­κείμενα θεωρούνται οικιακά, παρά μόνο στο άρθρο 1820 εδ. β’ΑΚ, στο οποίο γίνεται λόγος ενδεικτικά για έπιπλα, σκεύη, ενδύματα.

Πρέπει να γίνει δεκτό ότι στην έννοια των οικιακών αντικειμένων περιλαμβάνο­νται τα κινητά, τα οποία ανήκουν κατά κυριότητα στον ένα ή και τους δύο συζύγους ή για τα οποία υπάρχει προσδοκία απαίτησης της κυριότητας ενός ή και των δύο συζύγων και τα οποία προορίζονται να εξυπηρετούν τον κοινό ιδιωτικό βίο των συζύγων (βλ. Απ. Γεωργιάδη «Τα κινητά του συζυγικού οίκου» ΕλλΔ­νη 1989 1 επ., Ε. Βλασσοπούλου «Η ρύθμιση των κινη­τών των συζύγων στο νέο Οικογενειακό δίκαιο», ΝοΒ1984. 1138 επ.). Ακόμη και ο σύζυγος που εγκατέ­λειψε τον συζυγικό οίκο χωρίς εύλογη αιτία, π.χ. για να ζήσει με τον ερωτικό σύντροφό του, έχει δικαίωμα καταρχήν να παραλάβει από την οικογενειακή στέγη τα κινητά που του ανήκουν, εκτός αν πρόκειται για οικιακά αντικείμενα που είναι απολύτως απαραίτητα, για να συνεχιστεί η συμβίωση του άλλου συζύγου ή για να διευκολυνθεί η χωριστή εγκατάστασή του και συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 1394 εδ. β’ΑΚ, δηλαδή αν το επιβάλλουν οι περιστάσεις για λό­γους επιείκειας, το Δικαστήριο, όμως, έχει τη δυνατό­τητα να λάβει υπόψη του και στοιχεία υπαιτιότητας, όταν πρόκειται να αποφασίσει σύμφωνα με το άρθρο 1394 εδ. β’ΑΚ, αν την παραχώρηση της χρήσης των οικιακών αντικειμένων στον άλλο σύζυγο επιβάλλουν οι περιστάσεις για λόγους επιείκειας.

Σύμφωνα δε με τις διατάξεις των άρθρων 1394, 1395, και 1398ΑΚ,ο κάθε σύζυγος δικαιούται, αν διακοπεί η συμβίωση, να παραλάβει τα κινητά που του ανήκουν (δηλαδή τα κι­νητά, στα οποία έχει κυριότητα, επικαρπία ή απλώς κατοχή), ακόμη και αν μέχρι την αποχώρησή του τα πράγματα αυτά τα χρησιμοποιούσαν και οι δύο ή μό­νος ο άλλος σύζυγος. Αν ο άλλος σύζυγος εμποδίζει την παραλαβή αυτών των πραγμάτων, π.χ. με απόκρυ­ψη ή απομάκρυνση, ο δικαιούχος έχει εναντίον του τις οικείες εμπράγματες αγωγές (βλ. άρθρα 1094, 1108ΑΚ), ή αγωγές της νομής (βλ. άρθρα 987, 989ΑΚ). Ο εναγόμενος σύζυγος, εφόσον δεν συντρέχει η εξαίρε­ση του άρθρου 1394 εδ. β’ΑΚ, δεν μπορεί να αντιτάξει με ένσταση ότι έχει δικαίωμα συγκατοχής έναντι του ενάγοντος (βλ. άρθρα 1095,1108 § 2ΑΚ), διότι με τη διακοπή της συμβίωσης έπαυσε η υποχρέωση του ενάγοντος συζύγου να παραχωρεί στον άλλο σύζυγο τη χρήση των κινητών που του ανήκουν.Το τεκμήριο του άρθρου 1398 § 1ΑΚ δεν ισχύει, αν διακοπεί η έγ­γαμη συμβίωση, οπότε ισχύουν και πάλι οι διατάξεις των άρθρων 1110 – 1111ΑΚ (ΕφΛαρ 3/2011 δημοσίευση σε ΤΝΠ ΔΣΑ, ΕρΔωδ 227/2006 δημοσίευση σε ΤΝΠ ΝΟ­ΜΟΣ).

Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr