Η δικαστική αναπλήρωση της συναίνεσης του φυσικού γονέα όταν είναι αγνώστου διαμονής
Από τις διατάξεις των άρθρων 1550 §1,1552 § 1 περ. α` και γ` ΑΚ και 5 § 1α της Ευρωπαϊκής Σύμβασης περί της Υιοθεσίας παιδιών, η οποία κυρώθηκε με το ν. 1049/1980, και λαμβανομένου υπόψη ότι οι περιπτώσεις δικαστικής αναπλήρωσης της συναίνεσης, των φυσικών γονέων αναγράφονται περιοριστικά στο νόμο, προκειμένου να αποφεύγονται κίνδυνοι παράκαμψης της θέλησης αυτών χωρίς να συντρέχουν ιδιαίτερα σοβαροί λόγοι (ΑΠ 1683/2009 ΧρΙΔ 2010.553, ΑΠ 1084/1995 ΕλλΔνη 1996.1608), συνάγεται ότι η συναίνεση των γονέων για υιοθεσία του τέκνου τους αναπληρώνεται με απόφαση του δικαστηρίου, αν, μεταξύ άλλων, οι γονείς είναι άγνωστοι ή το τέκνο είναι έκθετο ή αν οι γονείς έχουν άγνωστοι διαμονή είτε πριν είτε μετά την παροχή της γενικής εξουσιοδότησης του άρθρου 1554 ΑΚ.
Άγνωστοι δε είναι οι γονείς ενός τέκνου, όταν καθίσταται αδύνατη η διακρίβωση της ταυτότητας τους ως το χρόνο τέλεσης της υιοθεσίας, ενώ απαιτείται άγνωστοι να είναι και οι δύο γονείς. Επιπλέον, έκθετο είναι το τέκνο που εγκαταλείφθηκε οριστικά και εκούσια από τους γονείς του, ανεξάρτητα αν αυτοί είναι γνωστοί ή άγνωστοι (Β. Βαθρακοκοίλη, ΕρΝομΑΚ, άρθρο 1552 αρ. 10). Ακόμη, άγνωστης διαμονής είναι εκείνος του οποίου αγνοείται ο τόπος ή η διεύθυνση της διαμονής του, η εξακρίβωση των οποίων δεν είναι δυνατή με τα συνήθη μέσα επιμέλειας. Η άγνοια αυτή πρέπει, όμως, να είναι αντικειμενική, δηλαδή ευρύτερου κύκλου προσώπων, με την έννοια της αδυναμίας διακρίβωσης παρά την επιμελή αναζήτηση πληροφοριών του τόπου ή της διεύθυνσης διαμονής του προσώπου που αφορούν. Σε κάθε περίπτωση, για να αναπληρωθεί η συναίνεση τους, πρέπει να έχουν εξαντληθεί όλες οι προσπάθειες ανεύρεσης αυτών.
Τις πληροφορίες αυτές κρίνει το δικαστήριο, αφού λάβει υπόψη του και τις δυσχέρειες επιβεβαίωσης, το οποίο, σύμφωνα με τα παραπάνω, πρέπει να εφαρμόζει τη διάταξη με μεγάλη φειδώ και να δέχεται τη συνδρομή της προϋπόθεσης της αγνώστου διαμονής μόνον όταν υπάρχει πλήρης απόδειξη προς αποφυγή του κινδύνου παράκαμψης της συναίνεσης του απολειπομένου γονέα (ΕφΘρ 475/1999 Αρμ 2000.1386, ΠολΠρωτΘεσ 2027/2011 ΤΝΠ ΔΣΑ, ΠολΠρωτΘεσ 3005/2009 ΤΝΠ ΔΣΑ, ΠολΠρωτΘεσ 2438/2009 Αρμ 2009.1526, ΠολΠρωτΘεσ 2434/2009 ΤΝΠ ΔΣΑ).
Συγκεκριμένες ενέργειες για συλλογή πληροφοριών συνιστούν η προσπάθεια είτε μέσω Αστυνομίας, είτε μέσω δικαστικού επιμελητή στην τελευταία γνωστή διαμονή της, είτε με καταχώρηση στον τύπο πρόσκλησης προς καθένα, που γνωρίζει τον τόπο και τη διεύθυνση διαμονής της, να ανακοινώσει τα στοιχεία αυτά στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου Αθηνών (807/2006 ΠΠΡ ΑΘ, 447/2005 ΠΠΡ ΑΘ, 8/2013 ΠΠΡ ΣΥΡ ΤΝΠ Nomos).
Αμυγδαλιά Τσιάρα, δικηγόρος
info@efotopoulou.gr