Η δικαιοπρακτική ικανότητα του ανηλίκου που συμπλήρωσε το δέκατο (10ο) έτος της ηλικίας του

Σύμφωνα με το άρθ. 134 ΑΚ, ο ανήλικος που έχει συμπληρώσει το δέκατο έτος της ηλικίας του είναι ικανός για δικαιοπραξία, από την οποία αποκτά απλώς και μόνο έννομο όφελος. Σκοπός της διάταξης είναι η προστασία του δεκαετούς ανηλίκου από δικαιοπραξίες συνομολόγησης υποχρεώσεων και διάθεσης της περιουσίας του και ορίζεται ούτως η έκταση της δικαιοπρακτικής του ικανότητας, με την απονομή σε αυτόν της ικανότητας προς επιχείρηση από τον ίδιο δικαιοπραξιών, από τις οποίες αποκτά απλώς και μόνο έννομο όφελος. Το όφελος του ανηλίκου από την κατάρτιση της δικαιοπραξίας πρέπει να είναι έννομο, δηλαδή είτε να του προσπορίζει δικαίωμα είτε να τον απαλλάσσει από υποχρέωση, όπερ κρίνεται με κριτήρια νομικά και όχι από το οικονομικό αποτέλεσμα της δικαιοπραξίας, το οποίο μπορεί να είναι πράγματι θετικό για τον ανήλικο. Ερευνάται, δηλαδή, αν η δικαιοπραξία επιφέρει ή μπορεί να επιφέρει τη δημιουργία υποχρεώσεων, την επαύξηση αυτών ή την παραίτηση από περιουσιακά δικαιώματα[1].

Δικαιοπραξίες που προσπορίζουν μόνο έννομο όφελος για τον ανήλικο είναι – μεταξύ άλλων – η κτήση νομής, η δωρεά, η γονική παροχή, η αποδοχή δωρεάς έστω και με την επιφύλαξη της επικαρπίας υπέρ του δωρητή, όχι όμως και υπό τρόπο, η αποδοχή κληροδοσίας που δεν είναι βεβαρημένη, η άφεση χρέους του ανηλίκου, η εκχώρηση σε αυτόν απαίτησης ή άλλου δικαιώματος κ.ά.. Οι δικαιοπραξίες μπορεί να είναι μονομερείς ή διμερείς, ενώ αποκλείονται οι ετεροβαρείς συμβάσεις, οι οποίες συνεπάγονται για τον ανήλικο κάποια παρεπόμενη υποχρέωση (π.χ. χρησιδάνειο, διότι ο ανήλικος επιβαρύνεται με την υποχρέωση απόδοσης του πράγματος κατά τη λήξη της σύμβασης).

Εκ των ανωτέρω, συνάγεται ότι ο ανήλικος που έχει συμπληρώσει το δέκατο έτος της ηλικίας του μπορεί να μετέχει ο ίδιος και να καταρτίζει αυτοπροσώπως τις κατά το άρθ. 134 ΑΚ δικαιοπραξίες, εκείνες δηλαδή από τις οποίες αποκτά απλώς και μόνο έννομο όφελος. Προσήκει, ωστόσο, να τονισθεί ότι η εξουσία του νομίμου αντιπροσώπου του δεκαετούς ανηλίκου για τις δικαιοπραξίες του άρθ. 134 ΑΚ δεν αίρεται αλλά ισχύει παράλληλα, καθόσον με τη διάταξη αυτή παρέχεται απλώς δυνατότητα στον ανήλικο να επιχειρήσει τις αναφερόμενες σε αυτήν δικαιοπραξίες.

Τέλος, κάθε δικαιοπραξία του δεκαετούς ανηλίκου που εξέρχεται από τα όρια της δικαιοπρακτικής ικανότητάς του κατά τη διάταξη του άρθ. 134 ΑΚ είναι απόλυτα άκυρη.

Αγγελική Πολυδώρου, Δικηγόρος

email: info@efotopoulou.gr

[1] βλ. Απόστολο Σ. Γεωργιάδη, Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου, Δεύτερη Έκδοση, Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα 1997, σελ. 119, Βασίλη Αντ. Βαθρακοκοίλη, ΕΡΝΟΜΑΚ Ερμηνεία Νομολογία Αστικού Κώδικα, Τόμος Α΄ Γενικές Αρχές, σελ. 570