Η έκδοση από τα όργανα του Δημοσίου αποφάσεων για την αποκατάσταση των ζημιών αναφορικά με συγκεκριμένη πληγείσα περιοχή ανήκει στην ανέλεγκτη από τα Δικαστήρια κρίση της Διοίκησης κι ως εκ τούτου η μη έκδοσή τους δε συνιστά παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας

Βάσει του άρθρου 1 του ν.δ 57/1973 «Περί λήψεως μέτρων κοινωνικής προστασίας των οικονομικώς αδυνάτων και καταργήσεως των διεπουσών τον θεσμόν της απορίας διατάξεων» (ΦΕΚ Α΄ 149) ορίζεται ότι: «1. Το Κράτος δια του Υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών και δια των υπό την εποπτείαν του Υπουργείου τούτου τελούντων φορέων παρέχει κοινωνικήν προστασίαν εις άς περιπτώσεις Ελλην πολίτης διαμένων μονίμως εν Ελλάδι: […] γ) περιέχεται προσωρινώς ή μονίμως εις κατάστασιν ανάγκης συνεπεία ασθενείας, θεομηνίας, ή άλλου απροβλέπτου συμβάντος». Εν συνεχεία, δε, στις παρ. 3 και 4 του αυτού ως άνω άρθρου προβλέπονται τα εξής: «3. Το περιεχόμενον, ή έκτασις και ο χρόνος παροχής της κατά τας διατάξεις του παρόντος προβλεπομένης κοινωνικής προστασίας καθορίζονται δια του εφαρμοζομένου εκάστοτε κοινωνικού προγράμματος αναλόγως των προς τούτο διατιθεμένων οικονομικών μέσων. 4. Δι΄ αποφάσεων του Υπουργού Κοινωνικών Υπηρεσιών, δημοσιευομένων δια της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως, ορίζονται η διαδικασία, αι προϋποθέσεις και τα κριτήρια, κατά γενικάς κατηγορίας, δια την υπαγωγήν εις το οικείον πρόγραμμα των δεομένων παροχής κοινωνικής προστασίας κατ` εφαρμογήν των διατάξεων του παρόντος». Τέλος, στο άρθρο 14 του ίδιου ως άνω διατάγματος ορίζεται ότι: «Δι΄ αποφάσεων του Υπουργού Κοινωνικών Υπηρεσιών, δημοσιευομένων δια της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως, ρυθμίζονται αι λεπτομέρειαι ως και παν θέμα σχετικόν με την εφαρμογήν του παρόντος».

Σύμφωνα, δε, με το άρθ. 10 του Ν. 2576/1998, με τίτλο «Αποκατάσταση ζημιών από φυσικές καταστροφές», όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθ. 84 του Ν. 4314/2014 (ΦΕΚ 261Α΄/17-12-2014) προβλέπεται ότι: «Οι διατάξεις για την αποκατάσταση των ζημιών από σεισμούς σε κτίρια εν γένει των νόμων 867/1979 (Α` 4), 1048/1980 (Α` 101), 1133/1981 (Α` 54) και 1190/1981 (Α` 203) εφαρμόζονται αναλόγως και για την αποκατάσταση των ζημιών σε κτίρια, που προκαλούνται από πλημμύρες, πυρκαγιές, κατολισθήσεις, ανεμοστρόβιλους, τυφώνες, χιονοστιβάδες, χαλαζοπτώσεις και ηφαιστειακές εκρήξεις, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 36 του ν. 2459/1997 (Α` 17). Τα ειδικότερα θέματα οριοθέτησης της πληγείσας περιοχής, διαπίστωσης της έκτασης των ζημιών, χορήγησης σχετικών δανείων και κάθε σχετικό θέμα ρυθμίζονται με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Οικονομικών, Εσωτερικών και Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, που δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, λαμβανομένων υπόψη των κανόνων και της νομολογίας του ενωσιακού δικαίου περί κρατικών ενισχύσεων. Η ισχύς του παρόντος άρχεται από 1.6.2014».

Προσέτι, δυνάμει του άρθ. 36 του Ν. 2459/1997, με τίτλο: «Επιχορηγήσεις για ζημιές από πλημμύρες και λοιπές θεομηνίες», ορίζονται τα εξής: «1. Στις βιομηχανικές και βιοτεχνικές μονάδες, εμπορικά καταστήματα, αγροτικές εκμεταλλεύσεις, άλλες επιχειρήσεις και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα φορείς, που πλήττονται από πλημμύρες και λοιπές θεομηνίες, δύναται να παρέχεται επιχορήγηση, όπως προβλέπεται στην παρ. 2 του παρόντος άρθρου για την αντιμετώπιση των ζημιών. 2. Η επιχορήγηση συνίσταται στη δωρεάν χρηματική ενίσχυση από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και καταβάλλεται στους δικαιούχους μέσω του ΕΟΜΜΕΧ. […] 3. Η επιχορήγηση θα καλύπτει ζημιές σε κτιριακές εγκαταστάσεις, μηχανικό εξοπλισμό, πρώτες ύλες εμπορεύματα και φορτηγά αυτοκίνητα δημόσιας και ιδιωτικής χρήσης, τα οποία καταγράφησαν ως ολοσχερώς κατεστραμμένα. […] 5. Με απόφαση των υπουργών Εθνικών Οικονομίας, Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων καθορίζονται διαδικασίες και οι λεπτομέρειες της εφαρμογής των διατάξεων του παρόντος άρθρου».

Εκ των μόλις ρηθέντων, προβλέπεται η δυνατότητα αποζημίωσης για ζημίες από φυσικές καταστροφές και συγκεκριμένα από πλημμύρες, πυρκαγιές, ανεμοστρόβιλους και άλλες θεομηνίες τόσο σε κτίρια όσο και σε βιοτεχνικές μονάδες, εμπορικά καταστήματα, αγροτικές εκμεταλλεύσεις, άλλες επιχειρήσεις και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα φορείς, ενώ η επιχορήγηση καλύπτει ζημίες – μεταξύ άλλων – σε κτιριακές εγκαταστάσεις, μηχανολογικό εξοπλισμό, πρώτες ύλες, εμπορεύματα κ.ά..

Μολαταύτα, μήτε από τις διατάξεις του άρθ. 10 του Ν. 2576/1998 μήτε από εκείνες του άρθ. 36 του Ν. 2459/1997, προβλέπεται υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου προς έκδοση εκτελεστών διοικητικών πράξεων για την αποκατάσταση των ζημιών πολιτών από φυσικές καταστροφές/θεομηνίες που πλήττουν τη Χώρα. Αντιθέτως, προβλέπεται υπό προϋποθέσεις η οικονομική ενίσχυση ατόμων ευρισκομένων λόγω διαφόρων αιτίων – αξιολογουμένης της σοβαρότητάς τους κατά περίπτωση – σε δύσκολη οικονομική θέση. Η προβλεπόμενη, δηλαδή, από τις ως άνω διατάξεις έκδοση των σχετικών υπουργικών αποφάσεων, οι οποίες έχουν κανονιστικό χαρακτήρα, εξαρτάται από την εκτίμηση της σκοπιμότητας για την έκδοση ή μη αυτών και όχι από τη συνδρομή αντικειμενικών προϋποθέσεων και ως εκ τούτου η έκδοσή τους ανήκει στην ανέλεγκτη από τα Δικαστήρια κρίση της Διοίκησης. Μάλιστα, υποχρέωση της Διοίκησης να προβεί στις ως άνω ενέργειες δεν προκύπτει ούτε ευθέως από το Σύνταγμα.

Συνεπώς, η μη έκδοση από τα όργανα του Δημοσίου αποφάσεων για την αποκατάσταση των ζημιών αναφορικά με συγκεκριμένη πληγείσα περιοχή δεν αποτελεί, παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας και, ως εκ τούτου, δεν στοιχειοθετείται παρανομία εκ της Διοικήσεως, κατά τις διατάξεις του άρθ. 105 του ΕισΝΑΚ (ίδετε σχετ. ΔΠρΑθ 3027/2008 – ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Αγγελική Πολυδώρου, δικηγόρος

email: info@efotopoulou.gr