Η παραβίαση πολεοδομικών διατάξεων δεν θεμελιώνει αδικοπρακτική αξίωση αποζημίωσης υπέρ των ιδιωτών που ζημιώνονται

Δικαίωμα αποζημίωσης κατά τη διάταξη του άρθρου 914 επ. του ΑΚ, ήτοι από παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, γεννάται όχι μόνον όταν με αυτήν προσβάλλεται ιδιωτικό δικαίωμα, όπως είναι η ιδιοκτησία, αλλά και όταν με αυτήν βλάπτεται άλλο ατομικό συμφέρον, που δεν αποτελεί περιεχόμενο ιδιωτικού δικαιώματος. Για να υπάρξει, όμως, δικαίωμα αποζημίωσης σε περίπτωση προσβολής ατομικού συμφέροντος, απαιτείται η παραβιαζόμενη διάταξη υπαιτίως, να είναι κατά το γράμμα της ή το σκοπό του νομοθέτη προστατευτική του προσβαλλόμενου ατομικού συμφέροντος ή τουλάχιστον και αυτού. Επομένως, η παράβαση διάταξης που τέθηκε αποκλειστικά και μόνον για την προστασία του γενικού συμφέροντος, δεν γεννά δικαίωμα αποζημίωσης, ούτε στην περίπτωση κατά την οποία με την εν λόγω διάταξη θεραπεύεται εμμέσως και το θιγόμενο με την παράβαση ατομικό συμφέρον, το οποίο, όμως δεν εσκόπησε να προστατεύσει ο νομοθέτης (βλ. Βασίλη Βαθρακοκοίλη, ΕΡΝΟΜΑΚ, Ερμηνεία Νομολογία Αστικού Κώδικα, Τόμος Γ΄ – Ημίτομος Γ΄, Ειδικό Ενοχικό, Αθήνα 2006, σελ. 868 και Γεωργιάδη, στον ΑΚ  Γεωργιάδη – Σταθόπουλου, άρθρο 914, σελ. 706-707).

Υπό το φως των ανωτέρω σκέψεων έχει νομολογιακά κριθεί ότι απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου να θεωρηθεί μία συμπεριφορά ως παράνομη είναι αυτή να αντίκειται σε προστατευτικό κανόνα που έχει τεθεί για να προστατεύσει και τα ιδιωτικά συμφέροντα, πράγμα που δεν συντρέχει στην περίπτωση παραβίασης πολεοδομικών κανονισμών, οι οποίοι έχουν τεθεί αποκλειστικά και μόνο για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, αποτελεί πάγια νομολογιακή θέση ότι η παραβίαση πολεοδομικών διατάξεων δεν θεμελιώνει αδικοπρακτική αξίωση αποζημίωσης υπέρ των ιδιωτών που ζημιώνονται. Επισκοπώντας το περιεχόμενο τινών εκ των πιο χαρακτηριστικών αποφάσεων των δικαστηρίων της χώρας μας, οι οποίες πραγματεύθηκαν το εν λόγω ζήτημα, διαπιστώνουμε ότι το αίτημα για αποκατάσταση της ηθικής και υλικής βλάβης, στο βαθμό που επιχειρείται να θεμελιωθεί σε πολεοδομικές παραβάσεις, απορρίπτεται, καθώς, ακόμη και αληθές υποτιθέμενο, δεν πληροί το πραγματικό του άρθρου 914 του ΑΚ, διότι λείπει το στοιχείο του παρανόμου. Η υποχρέωση τήρησης των πολεοδομικών κανονισμών εξυπηρετεί αποκλειστικά και μόνον την προστασία του δημοσίου συμφέροντος και συνεπώς, η οποιαδήποτε τυχόν παραβίαση πολεοδομικών διατάξεων δεν συνιστά αδικοπραξία και δεν γεννά αξίωση αποζημίωσης βάσει των διατάξεων της αδικοπραξίας (ΠΠΑ 685/2011, ΜΠΘεσσ 21712/2008, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ)∙ αντιθέτως, θεμελιώνει μόνο το έννομο συμφέρον του τρίτου να επιδιώξει την ακύρωση της άδειας οικοδομής που χορηγήθηκε στον κύριο του αυθαιρέτου για παραβάσεις της πολεοδομικής νομοθεσίας (ΕφΠειρ 664/2002, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Αγγελική Πολυδώρου, δικηγόρος

email: info@efotopoulou.gr