Η προδικαστική προσφυγή ενώπιον της ΑΕΠΠ στο πλαίσιο των Δημοσίων Συμβάσεων (ν.4412/2016 και ΠΔ 39/2017)[1]

Στο πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων, ο νεοφυής νόμος 4412/2016, παρέχει στους «ενδιαφερόμενους» οικονομικούς φορείς που θίγονται από πράξεις ή παραλείψεις της αναθέτουσας αρχής, έννομη προστασία κατά το προσυμβατικό στάδιο της δημόσιας σύμβασης. Με το άρθρο 346 του ν. 4412/2016, ιδρύεται δικαίωμα άσκησης προσφυγής, υπό τον τίτλο προδικαστική προσφυγή, ενώπιον της Αρχής Εξέτασης Προδικαστικών Προσφυγών (ΑΕΠΠ).

Με την προδικαστική προσφυγή προσβάλλονται μόνο οι μονομερείς εκτελεστές πράξεις ή παραλείψεις της αναθέτουσας αρχής, οι οποίες εντάσσονται στην διαδικασία που προηγείται της σύναψης της δημόσιας σύμβασης, ως αποσπαστές από τη σύμβαση πράξεις. Είναι δε αδιάφορο, αν πρόκειται για ατομικές ή κανονιστικές πράξεις (λ.χ. η διακήρυξη). Ειδικά ως προς την διακήρυξη, αξιοσημείωτο είναι ότι αν ο προσφεύγων συμμετέχει ανεπιφύλακτα στο διαγωνισμό ή έχει αποδεχθεί τους όρους της διακήρυξης ανεπιφύλακτα και στο σύνολό τους, δεν έχει έννομο συμφέρον να αμφισβητήσει τη νομιμότητα όρων διακήρυξης με την ευκαιρία προσβολής μεταγενέστερης βλαπτικής για τα συμφέροντά του πράξης της αναθέτουσας αρχής (ΕΑ ΣτΕ 754/2011, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ)

Ως «ενδιαφερόμενοι» νοούνται οι συμμετέχοντες ή εν δυνάμει συμμετέχοντες στη διαγωνιστική διαδικασία, οι οποίοι αμφισβητούν είτε τη διακήρυξη είτε πράξεις της διαγωνιστικής διαδικασίας μέχρι και την κατακύρωση του διαγωνισμού, όχι όμως οι «τρίτοι», οι οποίοι απλά επικαλούνται παράβαση άλλης νομοθεσίας, λ.χ. της περιβαλλοντικής (ΣτΕ 5/2013, ΤΝΠ ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ). Επομένως, διαγωνιζόμενος, ο οποίος νομίμως αποκλείεται από διαγωνισμό λ.χ. λόγω μη υποβολής ενός ή περισσοτέρων δικαιολογητικών ή λογω μη συνδρομής των προβλεπομένων, επί ποινή αποκλεισμού προϋποθέσεων, δεν έχει κατ’ αρχήν έννομο συμφέρον να αμφισβητήσει τη νομιμότητα συμμετοχής άλλου διαγωνιζόμενου, δοθέντος ότι με τον αποκλεισμό του καθίσταται, ως προς το διαγωνισμό αυτό, τρίτος (Δημήτριος Γ. Ράικος-Ευαγγελία Γ. Βλάχου-Ευανθία Κ. Σαββίδη, Δημόσιες Συμβάσεις ν. 4412/2016, σελ. 1169).

Βασικές δε προϋποθέσεις παροχής έννομης προστασίας του «ενδιαφερομένου» είναι: α) να έχει ή είχε έννομο συμφέρον να του ανατεθεί «συγκεκριμένη» σύμβαση δημοσίων έργων, προμηθειών ή υπηρεσιών και β) να έχει υποστεί ή ενδέχεται να υποστεί «ζημία» από παράβαση της νομοθεσίας της Ε.Ε. ή της εσωτερικής νομοθεσίας.

Η άσκηση προδικαστικής προσφυγής ενώπιον της ΑΕΠΠ αποτελεί προϋπόθεση για τη μετέπειτα άσκηση κατά της ίδιας πράξης ή παράλειψης της αναθέτουσας αρχής των προβλεπόμενων ενδίκων βοηθημάτων οριστικής και προσωρινής προστασίας. Η προδικαστική προσφυγή, εφόσον επιτρέπει την προβολή τόσο νομικών όσο και πραγματικών ελαττωμάτων, φέρει το χαρακτήρα ενδικοφανούς προσφυγής. Η απευθείας δε άσκηση των ενδίκων βοηθημάτων χωρίς να έχει προηγηθεί η άσκηση της προδικαστικής προσφυγής, είναι απαράδεκτη.

Η προδικαστική προσφυγή υποβάλλεται υποχρεωτικά με τη χρήση τυποποιημένου εντύπου (άρθρο 8 ΠΔ 39/2017), πλην όμως αν τα απαιτούμενα κατά νόμο στοιχεία προκύπτουν με σαφήνεια από το κατατεθειμένο δικόγραφο και τη διάρθρωση αυτού και επιπλέον δεν πλήττεται με τη χρήση του συγκεκριμένου δικογράφου ο δικαιολογητικός σκοπός της ανωτέρω διάταξης που είναι η επιτάχυνση της διαδικασίας, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του ν.4412/2016, παραδεκτώς εισάγεται προς συζήτηση και εξετάζεται κατ’ ουσίαν, αφού η χρήση του εντύπου αυτού δεν αποτελεί ουσιώδη τύπο της διαδικασίας (ΑΕΠΠ 21/2017).

Τέλος, να σημειωθεί ότι ο νόμος προβλέπει σύντομες προθεσμίες για την άσκηση της προσφυγής (ά. 361 ν. 4412/2016 και ά. 4 ΠΔ 39/2017), ενώ αξιοσημείωτο είναι ότι κρίθηκε αναγκαία η επιβολή παραβόλου για την άσκηση της προδικαστικής προσφυγής, επί ποινή απαραδέκτου αυτής, το οποίο ανέρχεται σε ποσοστό 0,50% επί της προϋπολογισθείσας αξίας της υπό ανάθεση σύμβασης χωρίς το Φ.Π.Α. (ά. 363 ν. 4412/2016 και ά. 5 ΠΔ 39/2017).

Κατερίνα Παναγιώτου, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

[1] Σωτήριος Κ. Κυβέλος, Η Διοικητική και Δικαστική Προστασία κατά τη Σύναψη των Δημοσίων Συμβάσεων, Νομική Βιβλιοθήκη, 2018, Δημήτριος Γ. Ράικος-Ευαγγελία Γ. Βλάχου-Ευανθία Κ. Σαββίδη, Δημόσιες Συμβάσεις ν. 4412/2016 Ερμηνεία κατ’άρθρο, Σάκκουλα Αθήνα-Θεσσαλονίκη, 2018