Ειδική κατοικία – δωσιδικία ειδικής κατοικίας (κατ’ άρθρο 23 παρ. 2 του ΚΠολΔ) – σχέση μεταξύ γενικής και ειδικής κατοικίας

Κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 51 ΑΚ, με την οποία ορίζεται ότι, «το πρόσωπο έχει κατοικία τον τόπο της κυρίας και μόνιμης εγκατάστασης του. Κανένας δεν μπορεί να έχει συγχρόνως περισσότερες από μια κατοικίες. Για τις υποθέσεις που αναφέρονται στην άσκηση του επαγγέλματος λογίζεται ως ειδική κατοικία του προσώπου ο τόπος όπου ασκεί το επάγγελμα του», κατοικία είναι ο τόπος όπου το πρόσωπο έχει την κύρια και μόνιμη εγκατάσταση του, ο τόπος δηλαδή που έχει καταστεί, σύμφωνα με τη βούληση του, το σταθερό κέντρο των βιοτικών του εν γένει σχέσεων και καθίσταται έτσι στοιχείο της εξατομίκευσης του (βλ. Γεωργιάδη – Σταθόπουλου Α.Κ. 1ος τομ. σελ 87), διατηρείται δε αυτή, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 52 ΑΚ, ωσότου αποκτηθεί νέα.

Από την ουσιαστικού δικαίου πρώτη των διατάξεων αυτών συνάγεται ότι η έννοια της κατοικίας είναι νομική και υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας περί του αν τα γενόμενα από αυτό δεκτά πραγματικά περιστατικά θεμελιώνουν την σύμφωνα με την ανωτέρω διάταξη έννοια αυτή. Έτσι, είναι απαραίτητο, για να είναι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της ως άνω διάταξης του άρθρου 51 ΑΚ, να αναφέρονται στην απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας τα περιστατικά σύμφωνα με τα οποία έκρινε τούτο ότι κάποιο πρόσωπο έχει τη συγκεκριμένη κατοικία. Εάν η απόφαση δεν περιέχει τέτοια περιστατικά και η κρίση για την κατοικία ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υπόκειται περίπτωση έλλειψης νόμιμης βάσης υπό τη μορφή ανεπάρκειας αιτιολογιών, σύμφωνα με το αρθρ. 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ (ΑΠ /2009 ΑΠ Α` ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ, ΧΡΙΔ 2010/713, ΕφΑΘ 3903/2009, Δνη 2010, 801).

Με το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 51 του ΑΚ, καθιερώνεται η αρχή της αποκλειστικότητας της κατοικίας, δηλαδή ο αποκλεισμός της πολλαπλής κατοικίας και συνεπώς μεταξύ των τυχόν διαφόρων τόπων εγκατάστασης υπάρχει ένας που έχει μεγαλύτερη βαρύτητα, δηλαδή ο τόπος της κατοικίας. Η αρχή της αποκλειστικότητας της κατοικίας κάμπτεται με το εδ. γ’, γι’ αυτόν που έχει το κέντρο της επαγγελματικής του δραστηριότητας σε τόπο διάφορο από εκείνο της κύριας εγκατάστασής του (της κατοικίας του). Η ειδική κατοικία ισχύει για αυτούς που αποκτούν κατά νόμο την ιδιότητα του επαγγελματία καθόσον αυτή είναι συνέπεια της ιδιότητας του επαγγελματία.

Η σχέση μεταξύ γενικής και ειδικής κατοικίας είναι συντρέχουσα και όχι αποκλειστική, καθόσον στο άρθρο 23 παρ. 2 του ΚΠολΔ ορίζεται  ότι εάν ο εναγόμενος έχει ειδική κατοικία, τοπικά αρμόδιο είναι και το δικαστήριο στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται αυτή (άρθρο 23 παρ. 2 του ΚΠολΔ), δηλαδή ο εναγόμενος που έχει ειδική κατοικία μπορεί να εναχθεί και στο δικαστήριο στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται αυτή, δηλαδή και για τις αστικές υποθέσεις και αντιστρόφως για την ταυτότητα του νομικού λόγου (Β. Βαθρακοκοίλης, ΕΡΜΑΚ, άρθρο 51, σελ. 257).

Ωστόσο, ειδικά οι δικηγόροι και οι συμβολαιογράφοι υπάγονται στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου στην περιφέρεια του οποίου ασκούν τα καθήκοντά τους (άρθρο 26 ΚΠολΔ).

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr