Υπό ποιες προϋποθέσεις η εκπλήρωση υποχρέωσης δυνάμει σύμβασης μπορεί να θεωρηθεί ως γενομένη «χωρίς αιτία» και να αναζητηθεί κατά τις διατάξεις του αδικαιολογήτου πλουτισμού;

Κατά τη διάταξη του άρθρου 904 ΑΚ η υποχρέωση για απόδοση της ωφέλειας από όποιον έγινε πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία από την περιουσία ή με ζημία άλλου γεννιέται ιδίως σε περίπτωση παροχής αχρεώστητης ή παροχής για αιτία που δεν επακολούθησε ή έληξε ή αιτία παράνομη ή ανήθικη.

Από την γραμματική ερμηνεία της διάταξης προκύπτει ότι αυτό που δόθηκε προς εκπλήρωση, η οποία έχει αναληφθεί με σύμβαση, δεν δόθηκε χωρίς αιτία, άρα δεν μπορεί να αναζητηθεί κατά τις αρχές του αδικαιολογήτου πλουτισμού. Η σύμβαση αποτελεί νόμιμη αιτία, κατά το άρθρο 361 ΑΚ, και εφόσον αυτή είναι ισχυρή κάθε συμβαλλόμενος μπορεί να απαιτήσει τα από αυτή δικαιώματά του.

Αξίωση κατά τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού προς αναζήτηση των παροχών που τυχόν καταβλήθηκαν μπορεί να ασκηθεί αν η σύμβαση είναι ή καταστεί ανίσχυρη ή ακυρώσιμη ή αν ανατραπούν τα δικαιοπρακτικά της αποτελέσματα από οποιοδήποτε λόγο, όπως επί λύσεώς της ένεκα υπαναχωρήσεως ή πληρώσεως διαλυτικής αιρέσεως ή εκδόσεως δικαστικής αποφάσεως κατά το άρθρο 388 ΑΚ. Τα πραγματικά όμως περιστατικά που συνεπάγονται το ανίσχυρο ή την ανατροπή της συμβάσεως, τα οποία συνιστούν τη βάση της αγωγής του αδικαιολογήτου πλουτισμού, πρέπει να τα επικαλείται ο ενάγων με την αγωγή του κατά τρόπο σαφή και ορισμένο σύμφωνα με το άρθρο 216 ΚΠολΔ για να αποφευχθεί η κήρυξή της ως απαράδεκτης ένεκα αοριστίας.

Λαμπρινή Σταμέλου, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr