Υπολογισμός νόμιμης μοίρας – Παροχές πριν από την έναρξη ισχύος του Ν. 1329/1983 – Πότε προστίθενται στην κληρονομιά για την εξεύρεση της νόμιμης μοίρας του μεριδούχου και πότε καταλογίζονται στη νόμιμη μοίρα αυτού;
Κατά το άρθρο 88 του Ν. 1329/1983, ο υπολογισμός της νόμιμης μοίρας, το τι καταλογίζεται σε αυτήν και η συνεισφορά προικών ή άλλων παροχών γίνεται, προκειμένου για παροχές που δόθηκαν από τον κληρονομούμενο εν ζωή πριν από την έναρξη της ισχύος του νόμου αυτού, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1831, 1833, 1834 και 1895 του Αστικού Κώδικα, όπως αυτές ίσχυαν πριν από την τροποποίηση τους από τον ως άνω νόμο. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 1833 του ΑΚ, όπως αυτό ίσχυε πριν τροποποιηθεί από το Ν. 1329/1983, στη νόμιμη μοίρα καταλογίζεται με την αξία του χρόνου της παροχής η προίκα καθώς και καθετί που ο κληρονομούμενος παραχώρησε εν ζωή στο μεριδούχο με τον όρο να καταλογισθεί στη νόμιμη μοίρα του.
Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτουν τα ακόλουθα: α) Η προς το μεριδούχο δωρεά εν ζωή του κληρονομουμένου, εφόσον έγινε πριν από την έναρξη της ισχύος του Ν. 1329/1983, τότε μόνο καταλογίζεται στη νόμιμη μοίρα του, όταν ο κληρονομούμενος διέταξε τον καταλογισμό της, β) Ο όρος για τον καταλογισμό στη νόμιμη μοίρα μπορεί να τεθεί μόνο πριν από την επίδοση ή κατά την επίδοση και όχι μετά την επίδοση, για να μπορεί ο μεριδούχος να επιλέξει μεταξύ της αποδοχής της επιδόσεως με τον τεθέντα όρο ή της αποκρούσεώς της. Επομένως, εάν ο όρος αυτός τέθηκε από τον κληρονομούμενο μετά την επίδοση, όπως συμβαίνει και όταν επιβάλλεται το πρώτον με μεταγενέστερη διαθήκη, είναι άκυρος και δεν παράγει κανένα αποτέλεσμα.
Στο σημείο αυτό, δέον να τονισθεί ότι εφόσον η δωρεά εν ζωή του κληρονομουμένου δεν καταλογίζεται στη νόμιμη μοίρα σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1833 του ΑΚ, όπως αυτή ίσχυε πριν από το Ν. 1329/1983, δεν προστίθενται ούτε στην κληρονομιά του δωρητή για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας του μεριδούχου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1831 παρ. 1 εδάφ. β΄ του ΑΚ, όπως αυτή ίσχυε πριν από το Ν. 1329/1983, η οποία εξαρτά την προσθήκη από τον καταλογισμό[1].
Αγγελική Πολυδώρου, δικηγόρος
e-mail: info@efotopoulou.gr
[1] βλ. ΜΠρΑθ 1901/2012 – ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 27/2005, ΑΠ 463/1985 ΝοΒ 34, 193