Μειωμένη ποινή στον ηθικό αυτουργό στο πρόσωπο του οποίου δεν συντρέχουν οι ιδιαίτερες ιδιότητες ή σχέσεις που απαιτούνται να συντρέχουν στον δράστη ενός εγκλήματος
Οι ιδιαίτερες ιδιότητες ή σχέσεις που απαιτούνται κατά νόμο για τον αυτουργό δεν απαιτούνται και για τον ηθικό αυτουργό και κατά συνέπεια στα εγκλήματα περί την υπηρεσία, όπου ο αυτουργός της αξιόποινης πράξης πρέπει να έχει την ιδιότητα του υπαλλήλου, (όπως στην παράβαση καθήκοντος κατ` άρθ. 259 Π.Κ.) δεν απαιτείται να έχει την ιδιότητα του υπαλλήλου και ο ηθικός αυτουργός για να είναι αξιόποινη η πράξη της ηθικής του αυτουργίας, σε έγκλημα περί την υπηρεσία.
Κατά τη διάταξη του άρθρου 49 παρ. 1 του προϊσχύσαντος Π.Κ., «Όπου ο νόμος, για να είναι μία πράξη αξιόποινη, απαιτεί ιδιαίτερες ιδιότητες ή σχέσεις, αν αυτές υπάρχουν μόνο στο δράστη, τότε αυτοί που είναι συμμέτοχοι κατά το άρθρο 46 παρ. 1 μπορούν να τιμωρηθούν με ποινή ελαττωμένη (άρθρο 83). Αν όμως υπάρχουν μόνο σ` αυτούς που είναι συμμέτοχοι κατά τα άρθρα 46 παρ. 1 και 47 τότε οι τελευταίοι τιμωρούνται ως αυτουργοί και ο δράστης ως συνεργός». Ούτως, κατά το προϊσχύσαν δίκαιο μπορούσε σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 49 παρ. 1 του Π.Κ. να τιμωρηθεί με ποινή ελαττωμένη ο ηθικός αυτουργός στο πρόσωπο του οποίου δεν συντρέχουν οι ιδιαίτερες ιδιότητες ή σχέσεις που απαιτούνται να συντρέχουν στον δράστη ενός εγκλήματος, τούτο όμως, εφόσον ο νόμος χρησιμοποιούσε τη φράση “μπορούν να τιμωρηθούν με ποινή ελαττωμένη”, εναπόκειτο στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου της ουσίας που θα στάθμιζε τις εν γένει περιστάσεις τελέσεως της ηθικής αυτουργίας και θα έκρινε ανελέγκτως αν πρέπει να επιβάλει κατά την κρίση του ποινή ελαττωμένη ή όχι στον ηθικό αυτουργό που δεν είναι υπάλληλος και προκάλεσε την απόφαση σε υπάλληλο να τελέσει έγκλημα περί την υπηρεσία (ΑΠ 1566/2016).
Ήδη με την ίδια διάταξη του άρθ. 49 παρ. 1 του νέου Π.Κ., η οποία ως ευμενέστερη εφαρμόζεται για τον κατηγορούμενο, (άρθ. 2 Π.Κ.) ορίζεται ότι: «Όπου ο νόμος, για να είναι μια πράξη αξιόποινη, απαιτεί ιδιαίτερες ιδιότητες ή σχέσεις, αν αυτές υπάρχουν μόνο στον δράστη, τότε οι συμμέτοχοι κατά το άρθρο 46 παρ. 1 και 47 τιμωρούνται με μειωμένη ποινή (άρθρο 83). Αν όμως υπάρχουν μόνο στο πρόσωπο των συμμετόχων, οι τελευταίοι τιμωρούνται ως αυτουργοί και ο δράστης ως συνεργός». Με τη διάταξη αυτή πλέον δεν εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου της ουσίας να επιβάλει κατά την κρίση του ποινή ελαττωμένη, αλλά η ποινή αυτή καθίσταται υποχρεωτική για τον συμμέτοχο, στο πρόσωπο του οποίου δεν συντρέχουν οι ιδιαίτερες ιδιότητες ή σχέσεις που απαιτούνται να συντρέχουν στον δράστη ενός εγκλήματος, όπως η ιδιότητα του υπαλλήλου στο έγκλημα περί την υπηρεσία [375/2021 ΑΠ (ΠΟΙΝ), δημοσιευμένη σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ].
Αγγελική Λιγοψυχάκη, δικηγόρος