Νομή. Νομική φύση της. Πώς αποκτάται.

Από τη διάταξη του άρθρου 974 ΑΚ, που ορίζει ότι «όποιος απέκτησε τη φυσική εξουσία πάνω στο πράγμα (κατοχή) είναι νομέας του, αν ασκεί την εξουσία αυτή με διάνοια κυρίου», συνάγεται ότι η νομή συγκροτείται από δύο στοιχεία, το σωματικό (corpus) και το πνευματικό (animus domini). Και το μεν πρώτο εκδηλώνεται με τη φυσική εξουσίαση του πράγματος κατά τρόπο που αποκλείει άλλον από αυτήν, το δε animus εξωτερικεύεται με τη μεταχείριση του πράγματος κατά τρόπο που προσιδιάζει σε κύριο αυτού (ΑΠ 184/2006 Ελ Δνη 48,182, ΑΠ 1420/2003 Ελ Δνη 45,1049, ΑΠ 1152/1999 Ελ Δνη 41,452, ΑΠ 5/1997 Ελ Δνη 38,1573). Φυσική εξουσίαση είναι η άσκηση πράξεων που προσιδιάζουν στη φύση και στον προορισμό του πράγματος, ώστε κατά την αντίληψη των συναλλαγών να θεωρείται ότι αυτό βρίσκεται κατά τρόπο σταθερό στη διάθεση του νομέα. Υπάρχει επίσης και όταν ο νομέας δεν βρίσκεται σε διαρκή σωματική επαφή με το πράγμα, αλλά έχει την εποπτεία του και τη δυνατότητα άσκησης φυσικής εξουσίας κάθε στιγμή (ΑΠ 184/2006 οπ, ΑΠ 393/1999 Ελ Δνη 40,1743). Η δε διάνοια κυρίου συνίσταται στην πρόθεση του έχοντος αυτήν προσώπου για διαρκή, απεριόριστη και αποκλειστική εξουσίαση του πράγματος, όμοια ή ανάλογη με εκείνη που απορρέει από το δικαίωμα της πλήρους κυριότητας και που αναγνωρίζεται στον δικαιούχο αυτής. Η διάνοια κυρίου εκδηλώνεται με τη μεταχείριση του πράγματος με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να το μεταχειριστεί ο ιδιοκτήτης, χωρίς να κατευθύνεται η πρόθεση του νομέα σε έννομη κτήση της κυριότητας, ούτε και να έχει αυτός την πεποίθηση ότι έχει κυριότητα. Αν λείπει το πνευματικό στοιχείο υπάρχει μόνο κατοχή, η οποία είναι η σωματική εξουσία, ολική ή μερική, που ασκείται κατά κανόνα πάνω στο πράγμα στο όνομα άλλου από ενοχική σχέση, ισχυρή ή όχι (ΑΠ 27/2003 Ελ Δνη 44,774). Η παράγωγη κτήση της νομής με ειδική διαδοχή συντελείται με απλή παράδοση της νομής, σύμφωνα με τη βούληση του, μέχρι τη μεταβίβαση, νομέα. Η συμφωνία του έως τώρα νομέα με εκείνον που αποκτά (τη νομή) αρκεί για την κτήση της νομής, όταν ο τελευταίος είναι σε θέση να ασκεί την εξουσία πάνω στο πράγμα (άρθρο 976 ΑΚ). Η συμφωνία μεταβίβασης της νομής ακινήτου είναι αυτοτελής και ανεξάρτητη από την εμπράγματη μεταβίβαση και παραλλήλως αφηρημένη δικαιοπραξία, το κύρος της οποίας δεν επηρεάζεται από την ακυρότητα ή την ανυπαρξία της αιτίας, δηλαδή ενδεχομένως της υποσχετικής δικαιοπραξίας από την οποία γεννάται η αξίωση για την παράδοση της νομής, εκτός αν κατά τη βούληση των μερών, το κύρος της μεταβίβασης της νομής εξαρτήθηκε από την αιτία που την υπαγόρευσε, τούτο δε διατυπώθηκε ως αίρεση της τελευταίας αυτής δικαιοπραξίας (401/2012 ΕΦ ΘΕΣΣΑΛΑΠ 1417/2002 44,184, ΑΠ 1082/2000 Ελ Δνη 42,421, ΑΠ 1368/1996 Ελ Δνη 1128).

Λένα Πολύζου

Δικηγόρος

Email: info@efotopoulou.gr