Ποιες διατάξεις εφαρμόζονται για τον υπολογισμό των τόκων απαιτήσεων κατά των δημοτικών επιχειρήσεων κοινωφελούς χαρακτήρα;

Κατά τη διάταξη του άρθρου 21 του Κώδικα Νόμων περί δικών του Δημοσίου (Κ.Δ. της 26.6/10-7-1944), το οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 109 του ΕισΝΑΚ, «ο νόμιμος και ο της υπερημερίας τόκος πάσης του Δημοσίου οφειλής, ορίζεται εις 6% ετησίως, πλην εάν άλλως ωρίσθη δια συμβάσεως ή ειδικού νόμου. Ο ειρημένος τόκος άρχεται από της επιδόσεως της αγωγής».

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 304 του π.δ/τος 410/1995 «Δημοτικός και Κοινοτικός Κώδικας», υπό την ισχύ του οποίου καταρτίσθηκαν οι επίδικες συμβάσεις έργου, «Οι δήμοι και οι κοινότητες, τα δημοτικά και κοινοτικά ιδρύματα και τα λοιπά δημοτικά και κοινοτικά νομικά πρόσωπα, οι σύνδεσμοι δήμων και κοινοτήτων, οι αποκλειστικά αμιγείς δημοτικές ή κοινοτικές επιχειρήσεις, η Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων της Ελλάδας και οι τοπικές ενώσεις δήμων και κοινοτήτων απαλλάσσονται από κάθε δημόσιο, δημοτικό, κοινοτικό ή λιμενικό φόρο, άμεσο ή έμμεσο, δασμό, τέλος, χαρτόσημο, δικαστικό ένσημο και εισφορά υπέρ οποιουδήποτε ταμείου, εισφορά υπέρ της ΕΡΤ Α.Ε., από κρατήσεις και από κάθε δικαστικό τέλος στις δίκες τους. Επίσης έχουν όλες ανεξαιρέτως τις ατέλειες και τα δικαστικά, διοικητικά και δικονομικά προνόμια που παρέχονται στο δημόσιο. Απαλλαγές, που προβλέπονται υπέρ του Δημοσίου, από το παράβολο για άσκηση ενδίκων μέσων, όπως για την εισφορά υπέρ του ταμείου χρηματοδότησης δικαστικών κτιρίων, για το δικαστικό ένσημο αντιγράφων και για τα δικαιώματα υπέρ των έμμισθων υποθηκοφυλάκων, ισχύουν και για τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, τα δημοτικά και κοινοτικά ιδρύματα και λοιπά νομικά πρόσωπα, τους συνδέσμους δήμων και κοινοτήτων, τις τοπικές ενώσεις και την κεντρική ένωση δήμων και κοινοτήτων Ελλάδας». Τέλος, κατά τη διάταξη της παρ. 3 του ιδίου ως άνω άρθρου, όπως προστέθηκε με την παρ. 4 του άρθρου 29 του Ν. 3202/2003, «Ο νόμιμος τόκος και ο τόκος υπερημερίας κάθε οφειλής των Ο.Τ.Α. ανέρχεται στο ποσοστό που ορίζεται για τις αντίστοιχες οφειλές του Δημοσίου».

Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων, προκύπτει ότι, οι αποκλειστικά κοινωφελούς χαρακτήρα αμιγείς δημοτικές επιχειρήσεις, απολαμβάνουν των δικονομικών προνομίων που παρέχονται στο Δημόσιο, όπως τα προνόμια αυτά περιλαμβάνονται και οριοθετούνται στα άρθρα 1 -7 του Κεφαλαίου Ι υπό τον τίτλο «Γενικοί Δικονομικοί Διατάξεις» του Κ.Δ. 26.6/10-7-1944. Εξ αντιδιαστολής, προκύπτει ότι, οι Δημοτικές Επιχειρήσεις, καθώς και οι αποκλειστικά κοινωφελούς χαρακτήρα αμιγείς Δημοτικές Επιχειρήσεις, δεν απολαμβάνουν των ουσιαστικού περιεχομένου προνομίων του Δημοσίου, όπως τα προνόμια αυτά περιλαμβάνονται και οριοθετούνται στο Κεφάλαιο II υπό τον τίτλο «Γενικαί Ουσιαστικού Δικαίου Διατάξεις» του Κ.Δ 26.6/10-7-1944, μεταξύ των οποίων και εκείνη του άρθρου 21 αυτού, που προβλέπει ότι ο νόμιμος τόκος και ο τόκος υπερημερίας κάθε οφειλής του Δημοσίου, ορίζεται σε ποσοστό 6% και αρχίζει από την επίδοση της αγωγής (π.ρ.β.λ. ΟλΑΠ 22/2008 ΔΙΚΗ 2008.985). Τούτο δε, ορίσθηκε ρητά με την παρ. 3 του π/δ/τος 410/1995, ως ανωτέρω εκτέθηκε, σύμφωνα με την οποία, ο νόμιμος τόκος και ο τόκος υπερημερίας (μόνο) των ΟΤΑ, ανέρχεται στο ποσοστό που ορίζεται για τις αντίστοιχες οφειλές του Δημοσίου και επαναδιατυπώθηκε με όμοιο περιεχόμενο στην παρ. 3 του άρθρου 276 του Ν. 3463/2006 (του νέου Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων). Συνακόλουθα, σε αντίθεση με τη ρητή πρόβλεψη αναφορικά με τους ΟΤΑ, για τις Δημοτικές Επιχειρήσεις και για τις κοινωφελούς χαρακτήρα αμιγείς Δημοτικές Επιχειρήσεις, η τοκοφορία αρχίζει με την υπερημερία και με το ισχύον επιτόκιο υπερημερίας για τους ιδιώτες. Σε κάθε δε περίπτωση και λαμβανομένου υπόψη του ότι, οι Δημοτικές Επιχειρήσεις και οι κοινωφελούς χαρακτήρα αμιγείς Δημοτικές Επιχειρήσεις, δεν αποτελούν ΝΠΔΔ ούτε ΟΤΑ, αλλά συνιστούν αυτοτελείς έναντι των Οργανισμών αυτών (ΟΤΑ) επιχειρήσεις και λειτουργούν με τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας ως ΝΠΙΔ, η δε ευθύνη των ΟΤΑ για τη σύσταση ή συμμετοχή τους σε τέτοιες επιχειρήσεις, περιορίζεται μόνο κατά το τμήμα της συμμετοχής τους στο κεφάλαιο της επιχείρησης, χωρίς περαιτέρω ευθύνη έναντι τρίτων (αρθρ. 277 παρ. 5 του π.δ/τος 410/1995, αρθρ. 252 παρ. 5 του Ν. 3463/2006 ΑΠ 1009/2001 Δνη 2003.465), η ευνοϊκή μεταχείριση των ως άνω επιχειρήσεων, ως προς το ύψος του νόμιμου και του υπερημερίας τόκου σε ποσοστό 6% ετησίως από την επίδοση της αγωγής (που ισχύει για το Δημόσιο), αντιβαίνει στην αρχή της αναλογικότητας και στα άρθρα 4 παρ. 1 και 20 παρ. 1 του Συντάγματος, 6 και 14 της Ε.Σ.Δ.Α. που κυρώθηκε με το ν.δ/μα 53/1974 και έχει αυξημένη έναντι των κοινών νόμων τυπική ισχύ (αρθρ. 28 παρ. 1 του Συντάγματος), 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ε.Σ.Δ.Α και 14 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα που κυρώθηκε με το Ν. 2462/1997, καθόσον θεσπίζει προνομιακή μεταχείριση των επιχειρήσεων αυτών σε σχέση με τους ιδιώτες αντιδίκους τους, για τους οποίους το ποσοστό του γενικώς ισχύοντος επιτοκίου υπερημερίας και του νόμιμου επιτοκίου ήταν σημαντικά υψηλότερο από το πιο πάνω ποσοστό, χωρίς να δικαιολογείται αυτό από λόγους δημοσίου συμφέροντος. Ως εκ τούτου, για τον υπολογισμό των τόκων απαιτήσεων κατά των ως άνω επιχειρήσεων, θα εφαρμοσθούν οι διατάξεις που καθορίζουν το ισχύον επιτόκιο υπερημερίας για τους ιδιώτες που προβλέπεται από το άρθρο 109 του ΕισΝΑΚ (ΟλΣτΕ 1663/2009 ΑρχΝ 2010.106, ΔΕΑ 40/2010, ΔΕΑ 1645/2010 Α` δημ. ΝΟΜΟΣ. ΕΠειρ 492/2008 ΠειρΝομ 2009.335, 1650/2014 ΕΦ ΑΘ).

Λένα Πολύζου, δικηγόρος,

Email: info@efotopoulou.gr