Ορολογία αναφορικά με παθόντες (ή μη παθόντες) εν υπηρεσία στρατιωτικούς

Με τον όρο προδήλως και αναμφισβητήτως εξ αιτίας της υπηρεσίας (ήτοι εκτέλεση διατεταγμένης υπηρεσίας) νοείται ότι μεταξύ της υπηρεσίας και του παθήματος πρέπει να υπάρχει κατά τρόπο πρόδηλο και αναμφισβήτητο, αντικειμενικός αιτιώδης σύνδεσμος, με την ειδικότερη έννοια ότι κατά το συγκεκριμένο χρόνο και υπό τους συγκεκριμένους όρους και συνθήκες διεξαγωγής της η υπηρεσία καθ’ εαυτή, ως αίτιο θεωρούμενη, ήταν κατά τρόπο άμεσα και πρόδηλα αντιληπτό (ώστε να αποκλείεται οιαδήποτε εύλογη αμφιβολία), ικανή και πρόσφορη, κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων και κατά τη σταθερά εμπεδωμένη ανθρώπινη πείρα (να μην υπάρχουν δηλαδή περιστατικά που να μπορούν να στοιχειοθετήσουν βαρύ πταίσμα αυτού ως προς το πάθημα του και οι παραβάσεις του να μην καθιστούν την απόκλιση της συμπεριφοράς του από εκείνη του μέσου συνετού ανθρώπου, ασυνήθιστα μεγάλη) να έχει ως αποτέλεσμα το πάθημα (θάνατο ή νόσο ή τραυματισμό) του στρατιωτικού (αποφάσεις υπ’ αρ. 365/1992, 890/2001 ΙΙΙ Τμήματος Ε.Σ. και Ολομέλειας Ε.Σ., υπ’ αρ. 1315/1982 σχετ. 985/1981, 176/1982, 1042/1995, 470/1993, 2235/1997, ΕΣ ΙΙ Τμ. 625/1982, Ολομ. 50/1959, 58/79, 975/1981).

Η ύπαρξη προσφόρου ή αποχρώντος αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της υπηρεσίας και τού θανάτου είναι ζήτημα καθαρά πραγματικό και κρίνεται υπό του αρμοδίου συνταξιοδοτικού οργάνου εκτός αν ο θάνατος οφείλεται σε νόσο οπότε στην περίπτωση αυτή η κρίση περί υπάρξεως ή αποχρώντος αιτιώδους συνδέσμου έχει ανατεθεί σύμφωνα με την παρ.7 του άρθρου 51 του ΑΝ· 1854/1951 και την παρ. 11 του άρθρου 23 του ίδιου νόμου, αποκλειστικά στην ΑΣΥΕ, λόγω των απαιτούμενων ειδικών γνώσεων οπότε η γνωμάτευση είναι υποχρεωτική για τα όργανα που αποφασίζουν ή δικαιοδοτούν, αν είναι ομόφωνη. (Ε.Σ. ΙΙ Τμ.625/1982, Ολομ. 22/1959, 50/1959, 58/79, 975/1981)

Παραθέτουμε κατωτέρω ερμηνεία των ορισμών που αναφέρονται στη νομοθεσία (βάσει των διατάξεων της παρ.37 γ του παραρτήματος Α της ΠαΔ 4-2/2013 του Β Κλάδου τού Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας):

-Παθών σε υπηρεσία: Οι εν ενεργεία στρατιωτικοί μόνιμοι και μη, θεωρούνται ότι βρίσκονται σε υπηρεσία σε όλο το χρονικό διάστημα κατά το οποίο υπηρετούν στις τάξεις των ΕΔ. Στο χρόνο αυτό περιλαμβάνονται ο χρόνος που ο στρατιωτικός βρίσκεται σε οποιαδήποτε άδεια, καθώς και ο χρόνος που απαιτείται για τη μετάβαση των απολυόμενων από τις τάξεις των ΕΔ στρατιωτικών από τη Μονάδα στον τόπο οριστικής διαμονής τους, όπως ο χρόνος προσδιορίζεται από τις κείμενες διαταγές που ρυθμίζουν τις ημέρες πορείας των ευρισκομένων σε κίνηση στρατιωτικών.

-Παθών όχι σε υπηρεσία: Αν το ατύχημα ή το συμβάν έλαβε χώρα πριν από την είσοδο του παθόντος στις ΕΔ ή μετά την έξοδο τού από αυτές, τότε ο παθών δεν έχει σχέση με τη στρατιωτική υπηρεσία. Ομοίως, όταν το ατύχημα ή το συμβάν έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια που ο στρατιωτικός διατελούσε σε λιποταξία

-Παθών σε διατεταγμένη υπηρεσία:

α) Σε κάθε δραστηριότητα που λαμβάνει χώρα εντός του στρατοπέδου της Μονάδας του και προβλέπεται από το πρόγραμμά ωρών υπηρεσίας και εκπαίδευσης. Επισημαίνεται ότι ο ελεύθερος χρόνος είναι δραστηριότητα που συμπεριλαμβάνεται στο πρόγραμμα ωρών υπηρεσίας και εκπαιδεύσεως.

β) Όταν βρίσκεται εκτός στρατοπέδου και εκτελεί συγκεκριμένη υπηρεσία που προβλέπεται από τους Στρατιωτικούς Νόμους – Κανονισμούς -Διαταγές

γ) Κατά το χρόνο μετάβασης και επιστροφής από την οικία του στο χώρο εργασίας και αντίστροφα

δ) Κατά το χρόνο μετάβασης στον τόπο προορισμού και επιστροφής στη Μονάδα, μετά τη λήψη οιασδήποτε άδειας, ακολουθώντας τη συνήθη διαδρομή.

ε) Όταν βρίσκεται σε φύλλο πορείας. Επισημαίνεται ότι από το χρονικό διάστημά που αναγράφεται στο φύλλο πορείας, ως χρόνος σε διατεταγμένη υπηρεσία λογίζεται ο απαιτούμενος για την κίνησή του από τη Μονάδα του προς την οικία του και αϊτό την οικία του προς την έδρα της Μονάδας που πρέπει να παρουσιαστεί.

-Παθών όχι σε διατεταγμένη υπηρεσία: Αν ό παθών κατά το χρόνο του ατυχήματος δεν εκτελούσε υπηρεσία, με την παραπάνω έννοια, τότε έπαθε «όχι σε διατεταγμένη υπηρεσία»

-Παθών εξαιτίας της υπηρεσίας: Αν υπάρχει άμεση σχέση του ατυχήματος με την υπηρεσία (ήτοι εκτέλεση διατεταγμένης υπηρεσίας) και το ατύχημα οφείλεται σε τυχαίο γεγονός, μη δυνάμενο να προβλεφθεί και να αποφευχθεί ή δεν διαπιστώνεται στο πρόσωπο του παθόντος η συνδρομή του στοιχείου του δόλου ή της βαριάς αμέλειας ή διαπιστώνεται ελαφρά αμέλειά του, τότε ο παθών έπαθε “εξαιτίας της υπηρεσίας”.

-Παθών όχι εξαιτίας της υπηρεσίας: Αν το ατύχημα έλαβε χώρα από υπαιτιότητα (δόλο ή βαριά αμέλεια) του παθόντος, γιατί αυτός προέβη σε συγκεκριμένη αντικανονική ενέργεια ή για λόγους ξένους προς την Υπηρεσία, τότε έπαθε “όχι εξαιτίας της υπηρεσίας”.

Ευγενία Φωτοπούλου, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr