Σε περίπτωση άρνησης του Υποθηκοφύλακα, ο έχων έννομο συμφέρον υπερθεματιστής δύναται να αιτηθεί την εξάλειψη προσημειώσεων, υποθηκών και κατασχέσεων κατ’ άρθρο 791 ΚΠολΔ
Σύμφωνα με το άρθρο 791 παρ. 1 του ΚΠολΔ: «Όποιος τηρεί δημόσια βιβλία στα οποία καταχωρίζονται πράξεις ή αποφάσεις που έχουν σχέση με τη σύσταση, μεταβίβαση ή κατάργηση δικαιωμάτων ιδιωτικού δικαίου ή εγγράφονται ή εξαλείφονται κατασχέσεις ή εγγράφονται αγωγές ή ανακοπές ή γίνονται σημειώσεις γι` αυτές, αν αρνείται να ενεργήσει όπως του ζητείται, οφείλει, το αργότερο μέσα στην επόμενη από την υποβολή της αίτησης ημέρα, να σημειώσει περιληπτικά στο σχετικό βιβλίο την άρνησή του και τους λόγους της», ενώ σύμφωνα με την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου «Η εκκρεμότητα που δημιουργείται με την άρνηση αίρεται με απόφαση του δικαστηρίου στην περιφέρεια του οποίου εδρεύει εκείνος που τηρεί τα βιβλία, με αίτηση οποιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον». Η προκειμένη διάταξη έχει διπλό περιεχόμενο: αφενός, θεσπίζει την ουσιαστικού δικαίου υποχρέωση απαντήσεως του προσώπου, που τηρεί τα δημόσια βιβλία, στις σχετικές αιτήσεις των ενδιαφερομένων και, αφετέρου, καθορίζει διαδικασία άρσεως κάθε σχετικής εκκρεμότητας. Η διαδικασία μάλιστα αυτή είναι αποκλειστική, καθώς η άρνηση του Υποθηκοφύλακα δεν αποτελεί διοικητική πράξη και, συνεπώς, δεν προσβάλλεται με αίτηση ακυρώσεως, ούτε είναι δυνατόν ο εξαναγκασμός των προσώπων σε καταχώρηση με διαταγή του Εισαγγελέα. Η διάταξη αναφέρεται σε αμφισβητήσεις ως προς την υποχρέωση εγγραφής στα βιβλία μεταγραφών που τηρούν οι Υποθηκοφύλακες, ενώ ο έλεγχος του Δικαστηρίου, προκειμένου να προβεί στη σχετική διαταγή, αφορά ιδίως το σύννομο της αρνήσεως (ΕφΑθ 325/2001 ΕλλΔνη 2001.1400). Κατά δε την παρ. 3 του άρθρου 1005 του ΚΠολΔ, «Η καταβολή του πλειστηριάσματος από τον υπερθεματιστή επιφέρει απόσβεση της υποθήκης ή προσημείωσης που υπάρχει επάνω στο ακίνητο. Ο υπερθεματιστής μετά την καταβολή του πλειστηριάσματος έχει δικαίωμα να ζητήσει την εξάλειψη των υποθηκών, προσημειώσεων και κατασχέσεων που είναι γραμμένες στο ακίνητο…..». Εξάλλου κατά τη διάταξη του άρθρου 1318 αρ. 3 του ΑΚ «η απόσβεση της υποθήκης επέρχεται επίσης: 1…, 2…., 3. με τον πλειστηριασμό του ενυπόθηκου κτήματος και την καταβολή του εκπλειστηριάσματος, 4…», ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 1323 του ΑΚ «Απόσβεση της προσημείωσης επέρχεται από τους λόγους που ισχύουν και για την υποθήκη, καθώς και 1…., 2…». Από τις πιο πάνω διατάξεις με σαφήνεια προκύπτει ότι ο υπερθεματιστής μετά την καταβολή του πλειστηριάσματος έχει δικαίωμα να ζητήσει την εξάλειψη των υποθηκών, προσημειώσεων και κατασχέσεων που είναι γραμμένες στο ακίνητο. Έτσι, καθιερώνεται με την ως άνω διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 1005 του ΚΠολΔ από το νόμο (ex lege) ειδικός λόγος εξάλειψης, δηλαδή διαγραφής από το οικείο βιβλίο των βαρών αυτών ύστερα από την κατά τα άνω απόσβεση, χωρίς την έκδοση δικαστικής απόφασης και ανεξάρτητα από τη συναίνεση ή ικανοποίηση των ενυπόθηκων δανειστών. Με μόνη την καταβολή του πλειστηριάσματος και ανεξάρτητα από οποιοδήποτε άλλο, ο υπερθεματιστής δικαιούται με αίτησή του προς τον αρμόδιο Υποθηκοφύλακα να ζητήσει την εξάλειψη από τα οικεία βιβλία υποθηκών, προσημειώσεων και κατασχέσεων, αφού επισυνάψει και τα προς τούτο δικαιολογητικά έγγραφα της κατακύρωσης και της καταβολής του πλειστηριάσματος, τα οποία προκύπτουν και ενσωματώνονται στην περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης, η οποία εκδίδεται μόνο υπό τη συνδρομή των προϋποθέσεων αυτών. Συνεπώς, αρκεί μόνη η προσαγωγή της περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης. Σε περίπτωση δε άρνησης του Υποθηκοφύλακα για την εξάλειψη και διαγραφή των ανωτέρω, η δημιουργούμενη εκκρεμότητα λύεται με τη διαγραφόμενη στο άρθρο 791 του ΚΠολΔ διαδικασία, μετά από αίτηση αυτού που έχει έννομο συμφέρον (ΕφΑθ 2691/2010). Η εξάλειψη αναφέρεται στις έως τη μεταγραφή της περίληψης σε βάρος του καθ’ ου εγένετο ο πλειστηριασμός εγγραφείσες προσημειώσεις, υποθήκες και κατασχέσεις (Ιωαν. Μπρίνια: Αναγκαστική Εκτέλεσις, τομ. τέταρτος, β` έκδοση-ανατύπωσις, άρθρο 1005, παρ. 593, σελ. 1850, Β. Βαθρακοκοίλη: ΚΠολΔ, τομ. ΣΤ, εκ. 1997, άρθρο 1005, παρ. 30 και 32, σελ. 376, 377, 390/2018 ΕφΠειραιώς).
Λαμπρινή Σταμέλου, δικηγόρος