Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Συμμετοχή Δημοσίων Υπαλλήλων σε Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις

Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (Κοιν.Σ. Επ.) είναι οι αστικοί συνεταιρισμοί του Ν. 1667/1986, που έχουν ως καταστατικό σκοπό τη συλλογική και την κοινωνική ωφέλεια, όπως ορίζονται στις παραγράφους 3 και 4 του άρθρου 2 και διαθέτουν εκ του νόμου εμπορική ιδιότητα (άρθρο 14 ν. 4430/2016). Σύμφωνα με το άρθρο 1 ν. 1667/1986 αστικός συνεταιρισμός είναι εκούσια ένωση προσώπων με οικονομικό σκοπό, η οποία, χωρίς να αναπτύσσει δραστηριότητες αγροτικής οικονομίας, αποβλέπει ιδίως με τη συνεργασία των μελών του στην οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική ανάπτυξη των μελών του και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους γενικά μέσα σε μια κοινή επιχείρηση. Ως «συλλογική ωφέλεια» ορίζεται η από κοινού εξυπηρέτηση των αναγκών των μελών του Φορέα Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας, μέσα από τη διαμόρφωση ισότιμων σχέσεων παραγωγής, τη δημιουργία θέσεων σταθερής και αξιοπρεπούς εργασίας, τη συμφιλίωση προσωπικής, οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής, ενώ ως «κοινωνική ωφέλεια» ορίζεται η εξυπηρέτηση κοινωνικών αναγκών τοπικού ή ευρύτερου χαρακτήρα με την αξιοποίηση της κοινωνικής καινοτομίας, μέσα από δραστηριότητες «βιώσιμης ανάπτυξης» ή παροχής «κοινωνικών υπηρεσιών γενικού συμφέροντος» ή κοινωνικής ένταξης.

H συμμετοχή ενός φυσικού προσώπου μόνο με την ιδιότητα του μέλους σε Κοιν.Σ.Επ. δεν του προσδίδει εμπορική ιδιότητα και δεν δημιουργεί ατομικές ασφαλιστικές ή φορολογικές υποχρεώσεις. Για τις εταιρικές υποχρεώσεις ευθύνεται μόνο η Κοιν.Σ.Επ. με την περιουσία της. Ειδικά, για τις υποχρεώσεις προς το Δημόσιο ο διαχειριστής ή ο πρόεδρος της διοικούσας επιτροπής της ευθύνεται αλληλεγγύως και εις ολοκλήρον με την Κοιν.Σ.Επ. για τις οφειλές της προς το Δημόσιο, σύμφωνα με το άρθρο 31 του Ν. 4321/2015 (Α 32), το άρθρο 115 του Ν. 2238/1994 (Α 151) και το άρθρο 4 του Ν. 2556/1997 (Α 270) και διατηρεί δικαίωμα αναγωγής κατά των λοιπών μελών της Κοιν.Σ.Επ. Για τις οφειλές προς το Δημόσιο διατηρεί δικαίωμα αναγωγής κατά των λοιπών μελών της Κοιν.Σ.Επ., τα οποία για τις οφειλές του προηγούμενου εδαφίου, ευθύνονται έναντί του απεριόριστα και εις ολόκληρον. Τα μέλη της Κοιν.Σ.Επ. μπορεί να είναι και εργαζόμενοί της με σχέση εξαρτημένης εργασίας. Αμείβονται για την παρεχόμενη εργασία και έχουν όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την εργατική και ασφαλιστική νομοθεσία. Τέλος, τα κέρδη της Κοιν.Σ.Επ. δεν διανέμονται στα μέλη, εκτός αν αυτά είναι εργαζόμενοι.

Σύμφωνα με το άρθρο 31 του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ., μετά από άδεια ο υπάλληλος μπορεί να ασκεί ιδιωτικό έργο ή εργασία με αμοιβή, εφόσον συμβιβάζεται με τα καθήκοντα της θέσης του και δεν παρεμποδίζει την ομαλή εκτέλεση της υπηρεσίας του. Η άδεια χορηγείται για συγκεκριμένο έργο ή εργασία μετά από σύμφωνη αιτιολογημένη γνώμη του υπηρεσιακού συμβουλίου και μπορεί να ανακαλείται με τον ίδιο τρόπο. Η άδεια στους υπαλλήλους του Δημοσίου χορηγείται από τον οικείο υπουργό και στους υπαλλήλους των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου από το ανώτατο μονομελές όργανο διοίκησης και αν δεν υπάρχει τέτοιο όργανο, από τον πρόεδρο του συλλογικού οργάνου διοίκησης.

Ο υπάλληλος υποχρεούται να δηλώνει στην υπηρεσία του τη συμμετοχή του σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου οποιασδήποτε μορφής, εκτός των σωματείων και των κοινωφελών ιδρυμάτων. Απαγορεύεται ο υπάλληλος να μετέχει σε οποιαδήποτε εμπορική εταιρεία προσωπική, περιορισμένης ευθύνης ή κοινοπραξία ή να είναι διευθύνων ή εντεταλμένος σύμβουλος ανώνυμης εταιρείας ή διαχειριστής οποιασδήποτε εμπορικής εταιρείας. Μετά από άδεια ο υπάλληλος μπορεί να μετέχει στη διοίκηση ανώνυμης εταιρείας ή γεωργικού συνεταιρισμού με την επιφύλαξη του προηγούμενου εδαφίου. Η άδεια χορηγείται με τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 31 του παρόντος. 3. Απαγορεύεται η απόκτηση από υπάλληλο, σύζυγό του ή ανήλικα τέκνα τους μετοχών ανωνύμων εταιρειών που υπάγονται στον ειδικό έλεγχο της υπηρεσίας του…» (άρθρο 32 του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ.).

Από τις ανώτερες διατάξεις συνάγεται, ειδικά ως προς την συμμετοχή υπαγομένου στον Υπαλληλικό Κώδικα υπαλλήλου ως απλού μέλους σε Κοιν.Σ.Επ., ότι ο υπάλληλος αυτός δεν κωλύεται από την διάταξη του πρώτου εδαφίου της παρ.2 του άρθρου 32 του Υπαλληλικού Κώδικα να συμμετέχει σε Κοιν.Σ.Επ. ως απλό μέλος, επειδή η εταιρεία αυτή, παρά τη ρητή νομοθετική πρόβλεψη της εμπορικής ιδιότητάς της (άρθρα 14 παρ.1 και 15 παρ.1 του ν.4430/2016), δεν μπορεί να θεωρηθεί ως εμπορική εταιρεία με την συνήθη έννοια, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που διαθέτει σε σχέση με τις εμπορικές εταιρείες, αφού δεν αποβλέπει στην δημιουργία κερδών αλλά στην συλλογική και κοινωνική ωφέλεια, τα δε απλά μέλη δεν αποκτούν εμπορική ιδιότητα, ούτε έχουν ατομικές φορολογικές ή ασφαλιστικές υποχρεώσεις [1]. Ο υπάλληλος ωστόσο οφείλει να δηλώσει στην υπηρεσία τη συμμετοχή αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 32 του ΥΚ.

Ωστόσο, η απασχόληση του υπαλλήλου με αμοιβή σε δραστηριότητες της Κοιν.Σ.Επ., στο πλαίσιο υλοποίησης των σκοπών της, αποτελεί ιδιωτικό έργο. Ως εκ τούτου, για την άσκηση του ως άνω έργου, ο δημόσιος υπάλληλος πρέπει να απευθυνθεί στην υπηρεσία και να λάβει σχετική άδεια [2].

Αντιθέτως, για τα μέλη τα οποία συμμετέχουν και στη Διοικούσα Επιτροπή, έργο της οποίας είναι και η διαχείριση των υποθέσεων του συνεταιρισμού, ισχύουν οι προβλεπόμενος στον Υπαλληλικό Κώδικα απαγορεύσεις συμμετοχής. Σύμφωνα με το άρθρο 20 ν. 4430/2016, η Διοικούσα Επιτροπή (Δ.Ε.) απαρτίζεται από τον Πρόεδρο και δύο (2) τουλάχιστον μέλη, εκ των οποίων ένας φέρει την ιδιότητα του Γραμματέα και ένας του Ταμία. Σε κάθε περίπτωση ο συνολικός αριθμός των μελών της πρέπει να είναι περιττός αριθμός. Τα μέλη της Δ.Ε. εκλέγονται από τη Γενική Συνέλευση. Η ιδιότητα του μέλους Διοικούσας Επιτροπής είναι άμισθη. Αν η Κοιν.Σ.Επ. έχει μόνο πέντε (5) μέλη, αντί Διοικούσας Επιτροπής, τα μέλη μπορεί να εκλέξουν διαχειριστή, ο οποίος αναλαμβάνει όλες τις αρμοδιότητες της Διοικούσας Επιτροπής. Οι δημόσιοι υπάλληλοι κωλύονται από τις διατάξεις του άρθρου 32 παρ.2 του Υπαλληλικού Κώδικα να κατέχουν θέσεις Προέδρου και Ταμία της Διοικούσας Επιτροπής Κοιν. Σ. Επ. λόγω της εμπορικής της ιδιότητας, καθώς και λόγω της απεριόριστης ευθύνης του Προέδρου για χρέη της Κοιν.Σ.Επ. προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία [3].

Αγγελική Λιγοψυχάκη, ασκ. Δικηγόρος

e-mail: info@efotopoulou.gr

[1] Βλ. ΝΣΚ 112/2021

[2] Βλ. ΝΣΚ 161/2019

[3] Βλ. ΝΣΚ 194/2018

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί