Συμβάσεις με ρήτρα αποκλειστικότητας (αποκλειστικής διανομής) κατά το ευρωπαϊκό δίκαιο

Οι συμβάσεις μεταξύ επιχειρήσεων, οι οποίες περιέχουν ρήτρα αποκλειστικότητας κατ’ αρχήν απαγορεύονται από το άρθρο 81 παρ. 1 (πρώην 85) της Συνθήκης Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, γιατί θεωρούνται ότι περιορίζουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων και την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων και υπηρεσιών, η οποία είναι μια από τις βασικές αρχές και τις βασικές αιτίες ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

Ωστόσο, οι συμβάσεις αυτές μπορεί να επιτρέπονται κατ’ εξαίρεση σύμφωνα με την παρ. 3 του ίδιου άρθρου όταν συντρέχουν κάποιες προϋποθέσεις που θέτει η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση (η Ευρωπαϊκή Επιτροπή) με τους Κανονισμούς που ψηφίζει κάθε φορά για να ρυθμίσει τέτοια ζητήματα.

Συγκεκριμένα, για τις συμβάσεις με ρήτρα αποκλειστικής διανομής, προβλέπονται από τον Κανονισμό με αριθμό 1983/83 τα εξής: α) Οι συμβάσεις αυτές είναι νόμιμες και μπορούν να προβλέπουν ότι ο συμβαλλόμενος προμηθευτής μπορεί να παραχωρεί στον αντισυμβαλλόμενο, δηλαδή το μεταπωλητή, καθορισμένο συμβατικό πεδίο (μια χώρα), στο οποίο ο μεταπωλητής είναι υποχρεωμένος να συγκεντρώνει τις προσπάθειές του για πωλήσεις και ο προμηθευτής είναι υποχρεωμένος να μην προμηθεύει στην περιοχή αυτή κανέναν άλλο μεταπωλητή με συμβατικά προϊόντα.

Για τον προμηθευτή ο Κανονισμός αυτός προβλέπει ότι «η συμβατική υποχρέωση του αποκλειστικού εφοδιασμού δεν αποκλείει το δικαίωμα των προμηθευτών να πωλούν τα προϊόντα που προβλέπονται στην σύμβαση και σε άλλους μεταπωλητές, οι οποίοι πωλούν στην περιοχή του αποκλειστικού διανομέα που προβλέπεται στην σύμβαση, ενώ δεν έχει καμία σημασία εάν οι ενδιάμεσοι έμποροι είναι εγκατεστημένοι εντός ή εκτός της περιοχής ισχύος της συμβάσεως».

Όμως, οι συμβάσεις αυτές με ρήτρες αποκλειστικότητας θα ήταν άνευ αντικειμένου εάν ο προμηθευτής μπορούσε να πωλεί ελεύθερα τα συμβατικά προϊόντα σε οποιονδήποτε έμπορο εγκατεστημένο στην περιοχή ισχύος της συμβάσεως και για αυτό το λόγο ο ίδιος Κανονισμός ορίζει ότι «ο προμηθευτής μπορεί νόμιμα να πωλεί τα προϊόντα που προβλέπονται στην σύμβαση (π.χ. στην Ελλάδα) σε ενδιαφερόμενο έμπορο, ΜΟΝΟ εάν η παράδοση των προϊόντων γίνεται εκτός της περιοχής αυτής», (δηλαδή σε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πλην της Ελλάδας). 

Δηλαδή, για να είναι σύμφωνη και νόμιμη κατά το Ευρωπαϊκό Δίκαιο η πώληση των προϊόντων, ο ενδιαφερόμενος έμπορος που δεν έχει υπογράψει σύμβαση αποκλειστικότητας μπορεί να αγοράσει τα ίδια προϊόντα, τα οποία όμως πρέπει να τα παραλάβει σε άλλη χώρα και όχι εντός των ορίων της χώρας της σύμβασης αποκλειστικότητας, π.χ. στην Ελλάδα, για να μην θεωρηθεί ότι παραβαίνει ο τρίτος έμπορος τη ρήτρα αποκλειστικότητας την οποία υπέγραψε με τον άλλο έμπορο-μεταπωλητή ο προμηθευτής. Κατόπιν ο μεταπωλητής που παρέλαβε στην άλλη αυτή χώρα, μπορεί να έρθει και να πωλήσει το προϊόν στην ίδια χώρα της σύμβασης. Άρα ο προμηθευτής μπορεί να προμηθεύει και να κάνει παράδοση των προϊόντων στην Ελλάδα μόνο στον μεταπωλητή-έμπορο με τον οποίο έχει υπογράψει το συμβόλαιο αποκλειστικότητας, ενώ στους άλλους πρέπει να παραδώσει τα προϊόντα στο εξωτερικό.

Σε περίπτωση που μεταξύ του προμηθευτή και του μεταπωλητή, ο οποίος έχει αποκλειστικό δικαίωμα πώλησης των προϊόντων βάσει σύμβασης αποκλειστικότητας, προκύψουν διαφορές, αυτές θα λυθούν από το μεταξύ τους συμβατικό δίκαιο, ενώ ο αποκλειστικός μεταπωλητής δεν μπορεί να στραφεί κατά του τρίτου εμπόρου που αγόρασε τα προϊόντα χωρίς να έχει υπογράψει την σύμβαση, εάν τα προϊόντα αυτά του παραδόθηκαν στο εξωτερικό.

 

 

Έμη Ζαΐμη

info@efotopoulou.gr