Συναινετική εγγραφή και εξάλειψη προσημείωσης υποθήκης
Η προσημείωση υποθήκης ως μορφή προσωρινής δικαστικής προστασίας (αρθρ. 1274 ΑΚ, 682 παρ. 1, 706 ΚΠολΔ), εξαιρείται της ιδιωτικής αυτονομίας και αποκλείεται να συσταθεί με συμφωνία των ενδιαφερομένων, αφού μία τέτοια συμφωνία και μάλιστα δεσμευτική για το Δικαστήριο, που κρίνει τη σχετική αίτηση, θα μετέτρεπε την προσημείωση υποθήκης από ασφαλιστικό μέτρο σε μέτρο ρυθμιστικό της εκούσιας δικαιοδοσίας, γεγονός που θα προσέκρουε στη διάταξη του άρ. 739 ΚΠολΔ (πρβλ. Μπέης, Πολ. Δικον. Ασφ. Μέτρα, τεύχ. 15, Προσημείωση Υποθήκης, Κεφ. Γ`, αριθ. 3, σελ. 314 επ`). Βέβαια στην πράξη, ο δανειστής και o οφειλέτης προσέρχονται πολλές φορές αυθόρμητα στο Δικαστήριο κατ’ αρθρ. 687 παρ. 2 ΚΠολΔ και με τη συναίνεση τους προκαλούν την έκδοση αποφάσεως για εγγραφή προσημειώσεως υποθήκης. Όμως και πάλι η σχετική δικαστική απόφαση δεν στηρίζεται κατά κυριολεξία στη συναίνεση των ενδιαφερομένων, αλλά στην ομολογία (352 ΚΠολΔ) εκ μέρους του καθ’ ου η αίτηση των πραγματικών περιστατικών, που αποτελούν τις προϋποθέσεις για τη ζητούμενη προσημείωση υποθήκης (ΜονΠρΑθ 29036/1995 Αρμ 1997 σελ. 110) ή κατά περίπτωση αποδοχή (298 ΚΠολΔ) της αίτησης, ενώ πάντα ανήκει στον αυτεπάγγελτο έλεγχο του Δικαστηρίου η συνδρομή του επικείμενου κινδύνου ή της επείγουσας περίπτωσης εκφεύγοντας της εξουσίας διαθέσεως των διαδίκων.
Περαιτέρω, κατά το άρθρο 1330 ΑΚ η προσημείωση εξαλείφεται: α) με τη συναίνεση του δανειστή που παρέχεται όπως και για την εξάλειψη της υποθήκης, β) αν προσαχθεί απόφαση που ανακαλεί την απόφαση που είχε διατάξει την εγγραφή της ή απόφαση που διατάζει την εξάλειψη της και γ) αν από την τελεσίδικη επιδίκαση της απαίτησης πέρασαν ενενήντα ημέρες χωρίς η προσημείωση να τραπεί σε υποθήκη. Έτσι όταν δεν υπάρχει συναίνεση του δανειστή, για να εξαλειφθεί η προσημείωση για κάποιο λόγο λ.χ. γιατί εξοφλήθηκε η απαίτηση του δανειστή, η εξάλειψη τη προσημειώσεως διατάσσεται με δικαστική απόφαση. Η διαδικασία εκδόσεως αυτής της αποφάσεως δεν ορίζεται ευθέως στο νόμο, θα εφαρμοσθούν πάντως οι διατάξεις των ασφαλιστικών μέτρων ΚΠολΔ 696 επ., γιατί στην περίπτωση που η εγγραφή έγινε με δικαστική απόφαση ασφαλιστικών μέτρων κατά την ίδια διαδικασία αρμόζει να διαταχθεί η εξάλειψη της (ΕφΠατρ 983/2009 ΝΟΜΟΣ).
Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 696 παρ. 3 ΚΠολΔ, με την οποία ορίζεται ότι, το δικαστήριο που διέταξε ασφαλιστικά μέτρα, έως την πρώτη συζήτηση της αγωγής που αφορά την κυρία υπόθεση, έχει δικαίωμα με αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον, να ανακαλέσει ολικά ή εν μέρει την απόφασή του εφόσον επήλθε μεταβολή των πραγμάτων που δικαιολογεί την ανάκληση ή την μεταρρύθμιση της, σαφώς συνάγεται ότι σε ανάκληση υπόκειται η απόφαση που διατάσσει ασφαλιστικά μέτρα, μεταξύ των οποίων και την εγγραφή προσημείωσης υποθήκης, εφόσον αυτή δεν έχει τραπεί σε υποθήκη. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συνδρομή, μεταξύ των άλλων και μεταγενέστερων γεγονότων, που δικαιολογούν την ανάκληση ή μεταρρύθμισή της. Τέτοιο γεγονός αποτελεί η απόσβεση της απαίτησης του δανειστή, με εξόφληση, συμψηφισμό, παραγραφή χρέους κλπ., (Ασφαλ. Μέτρα, Τζίφρας 1985, σελ. 147, ΜονΠρΘεσ 8798/2005 ΝΟΜΟΣ, ΜονΠρΘεσ 19988/2005 ΝΟΜΟΣ).
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr