Συνιστά λόγο ακύρωσης η μη νόμιμη σύνθεση του πειθαρχικού συμβουλίου στο δεύτερο βαθμό κι ειδικότερα πότε υφίσταται παραβίαση των εγγυήσεων αμεροληψίας;
Δύναται να ακυρωθεί ατομική διοικητική πράξη για το λόγο ότι συμμετέχει μέλος στη σύνθεση του δευτεροβάθμιου πειθαρχικού συμβουλίου, εάν αυτό έχει συμμετάσχει και στον πρώτο βαθμό, δεδομένου του ότι εγείρονται δικαιολογημένες αμφιβολίες εάν και κατά πόσο άσκησε συνολικά την πειθαρχική διαδικασία αμερόληπτα και αντικειμενικά, αφού κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας δεν παρέχονται a priori οι ίδιες εγγυήσεις αμεροληψίας.
Πιο συγκεκριμένα με βάση το σκεπτικό της υπ’ αριθ. 291/2003 απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Τρίπολης (δημ. NOMOS) δύναται να ακυρωθεί απόφαση επιβολής πειθαρχικής ποινής όταν στη σύνθεση του συμβουλίου του δεύτερου βαθμού, η οποία κρίνει το βάσιμο της εφέσεως του υπαλλήλου κατά της απόφασης επιβολής της πειθαρχικής ποινής, περιλαμβάνεται και μέλος του Δ.Σ. που έχει συναποφασίσει σε προγενέστερο στάδιο για την εκκίνηση πειθαρχικής διαδικασίας εναντίον του.
Ειδικότερα και σύμφωνα με το άρθρο 137 του Ν. 3528/2007 όπως αυτό ισχύει κατόπιν της αντικατάστασης του με το άρθρο δεύτερο του Ν. 4057/2012 (ΦΕΚ Α 54 14.3.2012) «1. Μέλη του πειθαρχικού συμβουλίου, που δεν δικαιούνται να διεξάγουν ανάκριση σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 127 του παρόντος ή έχουν διενεργήσει πειθαρχική ανάκριση στην κρινόμενη υπόθεση, κωλύονται να μετάσχουν στη σύνθεση του κατά την κρίση της υπόθεσης αυτής. 2. Ο διωκόμενος μπορεί με έγγραφη αίτηση του να ζητήσει την εξαίρεση μελών του πειθαρχικού συμβουλίου με την προϋπόθεση ότι με τα υπόλοιπα μέλη, τακτικά και αναπληρωματικά, υπάρχει απαρτία. Η αίτηση αυτή που υποβάλλεται δύο (2) τουλάχιστον ημέρες πριν από τη συζήτηση της υπόθεσης, πρέπει να περιέχει κατά τρόπο σαφή και συγκεκριμένο τους λόγους της εξαίρεσης και να συνοδεύεται από τα στοιχεία με τα οποία αυτοί αποδεικνύονται. Για την αίτηση εξαίρεσης το πειθαρχικό συμβούλιο αποφασίζει αιτιολογημένα με συμμετοχή των νόμιμων αναπληρωτών των μελών των οποίων ζητείται η εξαίρεση. Τα μέλη που εξαιρούνται αντικαθίστανται από τα αναπληρωματικά τους. Αν εξαιρεθεί το τακτικό και το αναπληρωματικό του μέλος, το συμβούλιο συνεδριάζει με τα υπόλοιπα μέλη του εφόσον έχει απαρτία. Η εξαίρεση αναπληρωματικού μέλους μπορεί να ζητηθεί και την ημέρα της συνεδρίασης. Στην περίπτωση αυτή το συμβούλιο αποφασίζει αμέσως επί της αιτήσεως εξαιρέσεως με τα υπόλοιπα μέλη του. 3. Στην περίπτωση της παραγράφου 4 του άρθρου 114 του παρόντος αποκλείεται να μετάσχει στο πειθαρχικό συμβούλιο ο ανακριτής ή αυτός που συμμετείχε στο πειθαρχικό συμβούλιο κατά την πρώτη κρίση».
Από το συνδυασμό των ως άνω διατάξεων συνάγονται τα εξής: 1) σύμφωνα με το γράμμα της διατάξεως του άρθρου 138 παρ. 1 του ως άνω ΥΚ, δεν αποκλείεται της συνεδριάσεως του υπηρεσιακού (πειθαρχικού) συμβουλίου το ασκήσαν την πειθαρχική δίωξη όργανο. Επομένως και με δεδομένο ότι ουδένα ενυπάρχει στην ως άνω διάταξη λεκτικό έρεισμα, προκειμένου να υποστηριχθεί ότι η υπό νομοθέτου απαρίθμηση των περιπτώσεων κωλύματος συμμετοχής στις συνεδριάσεις του ως άνω συμβουλίου είναι ενδεικτική, δια του επιχειρήματος της αντιδιαστολής συνάγεται ότι ο εν λόγω νομοθέτης δεν ηθέλησε να αποκλείεται της συμμετοχής στις εν λόγω συνεδριάσεις το ασκήσαν την πειθαρχική δίωξη όργανο. 2) Ωστόσο, γεννάται το ζήτημα κατά πόσον η κατά τα άνω, μη ρητώς μεν εκφρασθείσα, πλην όμως ερμηνευτικώς ως σκόπιμη χαρακτηρισθείσα, παράλειψη του νομοθέτου εναρμονίζεται, κατ` αρχήν μεν, με τη συνιστώσα ειδικότερη έκφανση της συνταγματικού επιπέδου αρχής, του Κράτους Δικαίου αρχής της αμεροληψίας, περαιτέρω δε, με τη συμπληρωματικώς, λόγω του γενικού, εν σχέσει με την ερμηνευόμενη διάταξη, χαρακτήρος της λαμβανομένη υπ` όψιν διάταξη του άρθρου 7 του ΚΔΔ, δια της οποίας θετικοποιήθηκε η εν λόγω αρχή. 3) Κατ` αρχήν, είναι σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, προφανές ότι το ασκούν την πειθαρχική δικαιοδοσία όργανο δεν παρέχει a priori τις ίδιες εγγυήσεις αμεροληψίας όταν στη σύνθεση του περιλαμβάνεται και ο ασκησας την πειθαρχική δίωξη. Και τούτο διότι είναι, επίσης σύμφωνα με τους κανόνες της λογικής, προφανές ότι προκειμένου αυτός ν` αποφασίσει ότι πρέπει ν` ασκηθεί πειθαρχική δίωξη, έχει προηγουμένως κρίνει ότι υπάρχουν απόχρωσες ενδείξεις περί τελέσεως υπό του εγκαλουμένου των αποδιδόμενων σ` αυτόν πειθαρχικών παραπτωμάτων. Συνεκδοχικώς δε η ως άνω κρίση, άγει στο συμπέρασμα ότι αυτός έχει υιοθετήσει, έστω αμφιβάλλοντας μεν, πλην όμως περισσότερο για την αθωότητα του πειθαρχικώς διωκομένου και λιγότερο για την ενοχή του, την πραγματική βάση των φερομένων ως διαπραχθέντων απ` αυτόν πειθαρχικών αδικημάτων. Στην αντίθετη περίπτωση και σύμφωνα πάντα με τους κανόνες της λογικής, αν, δηλαδή οι αμφιβολίες του ασκήσαντος την πειθαρχική δίωξη οργάνου για την αθωότητα του διωκομένου ήταν λιγότερες από τις αμφιβολίες του για την ενοχή του, τότε προφανώς δεν θα προέβαινε στην άσκηση της πειθαρχικής διώξεως. Επομένως, η συμμετοχή του ασκήσαντος την πειθαρχική δίωξη οργάνου στον αρμόδιο υπηρεσιακό (πειθαρχικό) συμβούλιο εγείρει, αν όχι βεβαιότητα, τουλάχιστον αμφιβολίες ως προς την απαιτούμενη για την εξακρίβωση ή μη της τελέσεως των αποδιδόμενων στον πειθαρχικώς διωκόμενο παραπτωμάτων αμεροληψία (πρβλ. ΣτΕ 4545/97, 1001/92, 4862/88, 2905/86, 4142/84,749/81, 3882/89,1597/79, ΔΕΑ 13/87). Ενόψει δε της κρατούσης στο πεδίο του πειθαρχικού δικαίου, αναλογικώς μεταφερομένης σ` αυτό εκ του πεδίου του ποινικού δικαίου, αρχής της επιεικείας, ειδικότερη έκφραση της οποίας συνιστά η αρχή in dubio pro reo (εν αμφιβολία υπέρ του κατηγορουμένου -διωκομένου), θα πρέπει να αποκλείεται των συνεδριάσεων του υπηρεσιακού (πειθαρχικού) συμβουλίου το όργανο εκείνο, εκ της δράσεως του οποίου έχουν προκύψει έστω αμφιβολίες ως προς το αμερόληπτο της κρίσεώς του. Και τούτο διότι η εφαρμογή της ως άνω αρχής μπορεί να θεωρηθεί πλήρης, όταν εκ του πεδίου του ουσιαστικού ποινικού -πειθαρχικού δικαίου μεταφερθεί και στο πεδίο της ποινικής-πειθαρχικής διαδικασίας.
Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα
Δικηγόρος
info@efotopoulou.gr