Το αδίκημα της εξύβρισης με ρατσιστικά χαρακτηριστικά (361 Π.Κ. και 82Α Π.Κ.)

Κατά τη διάταξη του άρθρου 361 παρ.1 του ΠΚ “Όποιος, εκτός από τις περιπτώσεις της δυσφήμησης (άρθρα 362 και 363), προσβάλλει την τιμή άλλου με λόγο ή με έργο ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο τιμωρείται με φυλάκιση έως έξι μήνες ή χρηματική ποινή….”. Έτσι, για την αντικειμενική και υποκειμενική στοιχειοθέτηση της αξιόποινης πράξης της εξύβρισης απαιτείται: α) προσβολή της τιμής, δηλαδή αμφισβήτηση της ηθικής και κοινωνικής αξίας του προσώπου του παθόντος, είτε περιφρόνηση γι` αυτόν από το δράστη, εκτιμωμένων των σχετικών εκφράσεων “κατά την κοινή αντίληψη”, β) η προσβολή να αφορά ζώντα φυσικά πρόσωπα, ασχέτως με την κατάστασή τους ή την ηλικία τους, γ) εξωτερίκευση της εξυβριστικής εκδήλωσης γραπτώς ή προφορικώς με λέξεις ή φράσεις ή με άλλο τρόπο, που κατ` αντικειμενική κρίση περιέχουν προσβολή της τιμής, δ) δόλος του δράστη (αρκεί και ενδεχόμενος) που συνίσταται στη γνώση ότι η εκδήλωση αυτή είναι πρόσφορη να παράγει εξωτερικά την εντύπωση καταφρόνησης ορισμένου προσώπου (να προσβάλλει την τιμή του άλλου προσώπου) και στη βούληση να περιέλθει η εκδήλωση αυτή σε γνώση του άλλου (ΑΠ 418/2010). Ειδικός σκοπός εξύβρισης δεν απαιτείται, εκτός από τις περιπτώσεις των άρθρων 366 παρ.3 και 367 παρ.2 ΠΚ.

Κατά δε, τη διάταξη του άρθρου 82 Α του ΠΚ, που καθιερώνει διακεκριμένη μορφή εγκλήματος, η οποία μπορεί να έχει εφαρμογή σε κάθε έγκλημα “Εάν έχει τελεσθεί έγκλημα κατά παθόντος, η επιλογή του οποίου έγινε λόγω των χαρακτηριστικών φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκείας, αναπηρίας, γενετήσιου προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου το πλαίσιο της ποινής διαμορφώνεται ως εξής: α) Στην περίπτωση πλημμελήματος που τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος, το ελάχιστο όριο της ποινής αυξάνεται κατά έξι μήνες….”. Η επαύξηση αυτή της ποινής βασίζεται κυρίως στο αυξημένο άδικο που παρουσιάζουν αυτές οι συμπεριφορές, λόγω της συμπροσβολής της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, πλέον του εννόμου αγαθού που αποτελεί το κύριο προστατευόμενο μέγεθος κάθε επιμέρους εγκλήματος. Στις περιπτώσεις αυτές, δηλαδή, το θύμα έχει επιλεγεί, διότι φέρει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά άρρηκτα συνδεδεμένα με την ίδια τη φύση του ως ανθρώπου (Α.Π. 804/2024 Τ.Ν.Π.ΝΟΜΟΣ).

Σημειώνεται ότι η επαύξηση της ποινής που προβλέπεται με τη συγκεκριμένη διάταξη του άρθρου 82Α του Π.Κ., λόγω μη αντίθετης πρόβλεψης, αναφέρεται σε όλα τα αδικήματα του Ποινικού Κώδικα. Από τη γραμματική διατύπωση του άρθρου «εάν έχει τελεστεί έγκλημα κατά παθόντος, η επιλογή του οποίου έγινε λόγω των χαρακτηριστικών φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκείας, αναπηρίας, γενετήσιου προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου…», προκύπτει ότι η κατηγορία των ρατσιστικών εγκλημάτων είναι ευρεία και αναφέρεται ακόμα και στο σύνολο των ποινικών αδικημάτων στου Π.Κ.

Βασιλική Φλωκατούλα – δικηγόρος

info@efotopoulou.gr