Το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης

Το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης, που έχει αναγνωριστεί ως γενική αρχή του διοικητικού δικαίου από τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 παρ. 2 του Συντάγματος και στο άρθρο 6 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Σύμφωνα με αυτό, οι διοικητικές αρχές πριν από κάθε ενέργεια ή μέτρο σε βάρος των δικαιωμάτων και συμφερόντων συγκεκριμένου προσώπου, οφείλουν να καλούν τον ενδιαφερόμενο να εκφράσει τις απόψεις του, γραπτά ή προφορικά, ως προς τα σχετικά ζητήματα. Συναφές με αυτό είναι και το άρθρο 6 παρ. 3 της ΕΣΔΑ. Λόγω της συνταγματικής κατοχύρωσης του ως άνω δικαιώματος, το δικαίωμα αυτό υφίσταται και χωρίς ρητή νομοθετική πρόβλεψη ή ακόμη και όταν σχετική νομοθετική διάταξη το αποκλείει. Ο σκοπός του δικαιώματος αυτού, το οποίο αποτελεί, αφενός, ατομικό δικαίωμα των διοικουμένων και αφετέρου ουσιώδη τύπο της διαδικασίας είναι διττός: πρώτον, δίδει στον ενδιαφερόμενο διοικούμενο τη δυνατότητα  να εκθέσει τις απόψεις του, υποστηρίζοντας τα δικαιώματα ή συμφέροντά του και να προτείνει εύλογες λύσεις προληπτικά, πριν η Διοίκηση προβεί στη λήψη κάποιου επαχθούς μέτρου, και δεύτερον, δίδει στη Διοίκηση την ευκαιρία να λάβει καλύτερη πληροφόρηση, ώστε να ρυθμίσει αποτελεσματικά το υπό κρίση ζήτημα. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 3 του ΚΔιοικΔιαδ η κλήση προς ακρόαση πρέπει να είναι έγγραφη, να αναφέρει την ημέρα και τον τόπο της ακρόασης, να προσδιορίζει το αντικείμενο του μέτρου ή της ενέργειας και να κοινοποιείται πέντε πλήρεις ημέρες πριν από την ημέρα ακρόασης. Η τήρηση της διαδικασίας και η λήψη υπόψη των απόψεων του ενδιαφερομένου πρέπει να προκύπτουν από την αιτιολογία της πράξης. Όταν από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει, ότι η Διοίκηση κάλεσε το διοικούμενο πριν την έκδοση της πράξης, για να εκφράσει τις απόψεις του η πράξη κρίνεται ακυρωτέα (ΣτΕ 346/03). Αν δεν προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου ότι όντως το έγγραφο της κλήσης σε ακρόαση δεν κοινοποιήθηκε, η πράξη που ακολουθεί είναι ακυρωτέα (ΔΠρΑθ 9467/00). Εάν ο ενδιαφερόμενος εκφράσει τις απόψεις του προφορικά, πρέπει αν συνταχθεί υπηρεσιακό σχετικό έγγραφο, το οποίο να συνυπογραφεί από αυτόν, ώστε να είναι δυνατός ο δικαστικός έλεγχος της προσήκουσας τήρησης της διαδικασίας και περαιτέρω, εν όψει των προβληθέντων και της αιτιολογίας (ΣτΕ 1027/02). Όπως διευκρινίζεται και στο άρθρο 6 παρ. 4 ΚΔΔιαδ, η δυνατότητα άσκησης από τον διοικούμενο διοικητικής προσφυγής μετά την έκδοση της πράξης δεν αναιρεί την υποχρέωση της Διοίκησης να τον καλέσει σε ακρόαση πριν την έκδοση της πράξης. Το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης προϋποθέτει την αυτεπάγγελτη ενέργεια της Διοίκησης ενώ πλην αντίθετης ρύθμισης δεν απαιτείται στις περιπτώσεις που η δυσμενής πράξη είναι αποτέλεσμα αίτησης του ενδιαφερομένου (ΣτΕ 1905/77) (Διοικητικό Δίκαιο, Απ. Γέροντας, Σ. Λύτρας, Πρ. Παυλόπουλος, Γλ. Σιούτη, Σ. Φλογαΐτης, Εκδόσεις Σάκκουλα, σελ. 237-242).

Λένα Πολύζου, δικηγόρος,

Email: info@efotopoulou.gr