Αναγνώριση επαγγελματικής ισοδυναμίας τίτλων με λιγότερη φοίτηση από τρία έτη σε ίδρυμα τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης κράτους μέλους

Η υπ’ αριθ. 91/2020 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών (Τμήμα Η’ Ακυρωτικός Σχηματισμός), έκρινε την αναγνώριση της επαγγελματικής ισοδυναμίας του τίτλου σπουδών “Bachelor of Science in Business Information Systems” (πτυχίου στα Πληροφορικά Συστήματα Επιχειρήσεων) που ο αιτών έλαβε από το University of Central Lancashire, τον Ιούλιο του 2007, προς το πτυχίο που απονέμεται από το Τμήμα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Συστημάτων της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Το University of Central Lancashire, είναι αναγνωρισμένο ίδρυμα τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο αιτών συμπλήρωσε δύο έτη σπουδών (2005-2006 και 2006-2007) στο πρόγραμμα που οδήγησε στην απόκτηση του εν λόγω τίτλου οι οποίες έλαβαν χώρα στην Ελλάδα και ειδικότερα στο «Ellanion Athens». Φοίτησε, δε, δύο (2) έτη διότι, «αναγνωρίστηκαν προηγούμενες σπουδές σε αντίστοιχο πεδίο από ΙΕΚ ΚΟΡΕΛΚΟ και ως εκ τούτου ο αιτών εισήχθη στο δεύτερο έτος σπουδών του τριετούς προγράμματος που οδηγεί στο ανωτέρω bachelor». Το Σ.Α.Ε.Π., με το πρακτικό του, ισχυρίστηκε ότι οι σπουδές του αιτούντος για την απόκτηση του τίτλου είχαν διάρκεια μόνο δύο ετών δεδομένου ότι σπούδασε προηγουμένως σε Ι.Ε.Κ. που δεν είναι αναγνωρισμένο ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα να αποφασίσει την απόρριψη της αίτησης αναγνώρισης της επαγγελματικής ισοδυναμίας του ως άνω τίτλου, «Bachelor of Science in Business Information Systems» του Πανεπιστημίου του Central Lancashire, με το σκεπτικό ότι ο αιτών «μη πραγματοποιώντας τρία έτη φοίτησης σε ίδρυμα τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν υπάγεται στις διατάξεις του άρθρου 3 παρ. 5 του π.δ. 38/2010, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει».

Επί της ως άνω περίπτωσης, το Διοικητικό Εφετείο έκρινε ότι μόνο το εκπαιδευτικό ίδρυμα του Ηνωμένου Βασιλείου (δηλαδή το Πανεπιστήμιο του Central Lancashire) – ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΟ ΣΑΕΠ- είναι αποκλειστικά αρμόδιο, βάσει της νομοθεσίας που διέπει το εκπαιδευτικό του σύστημα, να ελέγξει τις προϋποθέσεις για να χορηγήσει τον τίτλο τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης. Αποφάνθηκε, δε, ότι εφόσον το ΣΑΕΠ προέβη σε έλεγχο των προϋποθέσεων, βάσει των οποίων απονεμήθηκε, από Ίδρυμα τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης του Ηνωμένου Βασιλείου (University of Central Lancashire), ο τίτλος σπουδών του αιτούντος «Bachelor of Science in Business Information Systems», έσφαλε με αποτέλεσμα διέταξε: 1) να ακυρωθεί το προσβαλλόμενο πρακτικό-απόφαση (που απέρριπτε την αίτηση επαγγελματικής ισοδυναμίας του αιτούντος επειδή δήθεν ο αιτών δεν είχε τα απαιτούμενα χρόνια φοίτησης) και 2) να αναπεμφθεί η υπόθεση στη Διοίκηση για νέα νόμιμη κρίση.

Στο σκεπτικό μάλιστα της απόφασης το Διοικητικό Εφετείο ανέφερε τα εξής:

Ο εθνικός νομοθέτης με τις διατάξεις του ν. 4093/2012 (και ν. 4111/2013) εισήγαγε την κατά τα ως άνω ρύθμιση της επαγγελματικής ισοδυναμίας τίτλων τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης, για τις περιπτώσεις που δεν εμπίπτουν στην οδηγία, οριοθετώντας (κατά την αιτιολογική έκθεση) τις περιπτώσεις που υπάγονται στην οδηγία και αυτών που θα υπαχθούν στη διαδικασία αναγνώρισης επαγγελματικής ισοδυναμίας, εξυπηρετώντας την επιταγή για διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας και για ελευθερία εγκατάστασης. Κατά την άποψη που επικράτησε στο Δικαστήριο, για το ζήτημα εάν οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους υποδοχής υποχρεούνται να αναγνωρίζουν, με την επιφύλαξη του άρθρου 57Α του π.δ. 38/2010, τον τίτλο τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης που έχει χορηγηθεί από ίδρυμα τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πιστοποιεί την ολοκλήρωση σπουδών που έχουν πραγματοποιηθεί εν όλω ή εν μέρει σε φορέα εγκατεστημένο στο κράτος μέλος υποδοχής ο οποίος δυνάμει της νομοθεσίας του τελευταίου αυτού κράτους μέλους δεν αναγνωρίζεται ως εκπαιδευτικό ίδρυμα, θα εφαρμοστούν αναλογικώς, όσα νομολογιακώς έχουν κριθεί από το ΔΕΚ για το ομοίως χορηγηθέν «δίπλωμα» από αρμόδια αρχή κράτους μέλους στο πλαίσιο αναγνώρισης επαγγελματικών δικαιωμάτων. Επειδή, από την αναλογικώς εφαρμοζόμενη επί «επαγγελματικών προσόντων» νομολογία του ΔΕΚ επί του ανωτέρω ζητήματος προκύπτει ότι (απόφαση της 23.10.2008, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά της Ελληνικής Δημοκρατίας C-274/05, σκέψεις 26 έως 41), κατά την έννοιαν των διατάξεων της Οδηγίας 89/48/ΕΚ, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 4 της οδηγίας 89/48, το άρθρο 3 πρώτο εδάφιο στοιχείο α΄ της οδηγίας αυτής -οι ρυθμίσεις της οποίας, όπως προεκτέθηκε, αναδιαρθρώθηκαν και συστηματοποιήθηκαν με την οδηγία 2005/36/ΕΚ- παρέχει σε κάθε αιτούντα που είναι κάτοχος «διπλώματος», κατά την έννοια της οδηγίας αυτής, το οποίο του επιτρέπει να ασκεί νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα σε ένα κράτος μέλος, το δικαίωμα να ασκεί το ίδιο επάγγελμα σε οποιοδήποτε κράτος μέλος. Αντιθέτως, ουδεμία διάταξη της οδηγίας επιβάλλει περιορισμό όσον αφορά το κράτος μέλος στο οποίο ο αιτών πρέπει να έχει αποκτήσει τα επαγγελματικά προσόντα του, αρκεί η εκπαίδευση να έχει πραγματοποιηθεί «κατά κύριο λόγο στην Κοινότητα». Το ΔΕΚ έχει κρίνει ότι η φράση «κατά κύριο λόγο στην Κοινότητα» καλύπτει τόσο την εκπαίδευση που πραγματοποιήθηκε στο κράτος μέλος που χορήγησε τον οικείο τίτλο σπουδών όσο και αυτήν που πραγματοποιήθηκε εν μέρει ή εξ ολοκλήρου σε άλλο κράτος μέλος (απόφαση της 29.4.2004, C-102/02, Beuttenmüller, Συλλογή 2004, σ. I-5405, σκέψη 41) και ότι ένα δίπλωμα αναγνωρίζεται όχι λόγω της ουσιαστικής αξίας της εκπαίδευσης που πιστοποιεί, αλλά διότι καθιστά δυνατή την πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα εντός του κράτους μέλους στο οποίο αυτό αποκτήθηκε ή αναγνωρίστηκε (ΔΕΚ απόφαση της 23.10.2008, Επιτροπή κατά Βασιλείου της Ισπανίας C-286/06 σκ. 64). Ως εκ τούτου, τυχόν διαφορές ως προς τη διάρκεια ή το περιεχόμενο μεταξύ της εκπαίδευσης σε άλλο κράτος μέλος και της εκπαίδευσης στο κράτος μέλος υποδοχής δεν αρκούν για να δικαιολογήσουν άρνηση της αναγνώρισης των οικείων επαγγελματικών προσόντων (απόφαση Beuttenmüller, σκέψη 52, και απόφαση της 19.1.2006, C-330/03, Colegio, Συλλογή 2006, σ. I-801, σκέψη 19). Περαιτέρω, όπως επίσης έχει κριθεί από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, με την ίδια ως άνω απόφαση (της 23.10.2008, C-274/05), το γενικό σύστημα αναγνώρισης των διπλωμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που καθιερώθηκε με την οδηγία 89/48 στηρίζεται, συγκεκριμένα, στην αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τα επαγγελματικά προσόντα που αναγνωρίζουν. Το σύστημα αυτό θέτει, κατ’ ουσίαν, τεκμήριο περί του ότι τα προσόντα αιτούντος ο οποίος έχει δικαίωμα να ασκεί νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα σε ένα κράτος μέλος είναι επαρκή για την άσκηση του ιδίου αυτού επαγγέλματος στα λοιπά κράτη μέλη. Εγγενές στοιχείο του συστήματος αυτού, είναι ότι εναπόκειται αποκλειστικά στις αρμόδιες αρχές οι οποίες χορηγούν τα διπλώματα που παρέχουν πρόσβαση στα επαγγέλματα αυτά να ελέγχουν, βάσει των κανόνων που διέπουν το σύστημά τους επαγγελματικής εκπαίδευσης, αν πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη χορήγηση των διπλωμάτων αυτών, μεταξύ των οποίων καταλέγονται οι προϋποθέσεις οι σχετικές με το εκπαιδευτικό Ίδρυμα στο οποίο σπούδασε ο κάτοχος του διπλώματος (προπαρατεθείσα απόφαση της Επιτροπής, σκέψεις 28, 31 και 32, ΔΕΚ απόφαση της 4.12.2008 Θεολόγος-Γρηγόριος Χατζηθανάσης κατά Υπουργού Υγείας, σκ. 30).

Από τα ως άνω, συνεπώς, συνάγεται ότι η τριετής φοίτηση δεν πρέπει να έχει ολοκληρωθεί εξ ολοκλήρου στο ίδρυμα τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης που απένειμε τον τίτλο, αλλά μπορεί να έχει πραγματοποιηθεί μέρος αυτής και σε άλλο κράτος μέλος. Δηλαδή, βάσει της Οδηγίας 89/48/ΕΚ, η οποία εφαρμόζεται αναλογικά και επί επαγγελματικής ισοδυναμίας, ο τίτλος που απονέμεται από ίδρυμα τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης καλύπτει τις προϋποθέσεις της Οδηγίας, εφόσον η εκπαίδευση πραγματοποιήθηκε τόσο στο κράτος μέλος που χορήγησε τον οικείο τίτλο σπουδών όσο και αυτήν που πραγματοποιήθηκε εν μέρει ή εξ ολοκλήρου σε άλλο κράτος μέλος. Το ΔΕΚ άλλωστε, απαιτεί η εκπαίδευση να έχει πραγματοποιηθεί κατά κύριο λόγο στην Κοινότητα, που σημαίνει ότι αυτή μπορεί να έχει πραγματοποιηθεί τόσο στο κράτος μέλος που χορήγησε τον τίτλο όσο και σε άλλο κράτος μέλος. Μόνο, συνεπώς, οι αρμόδιες αρχές οι οποίες χορηγούν τα διπλώματα που παρέχουν επαγγελματικά δικαιώματα, ελέγχουν, βάσει των κανόνων που διέπουν το σύστημά τους επαγγελματικής εκπαίδευσης, αν πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη χορήγηση των διπλωμάτων αυτών. Αντιθέτως, οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους υποδοχής υποχρεούνται να αναγνωρίζουν τον τίτλο τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης που έχει χορηγηθεί από ίδρυμα τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πιστοποιεί την ολοκλήρωση σπουδών που έχουν πραγματοποιηθεί εν όλω ή εν μέρει σε αυτούς.

Λένα Πολύζου

Δικηγόρος

Email: info@efotopoulou.gr