Συνέπειες ψευδούς δήλωσης οικονομικού φορέα ενώπιον της αναθέτουσας αρχής

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθ. 73 παρ. 2 περιπτ. γ΄ του Ν. 4412/2016, η αναθέτουσα αρχή έχει υποχρέωση να αποκλείει οικονομικό φορέα από τη σύναψη δημόσιας σύμβασης, εφόσον γνωρίζει ή μπορεί να αποδείξει με τα κατάλληλα μέσα ότι έχουν επιβληθεί σε βάρος του, μέσα σε χρονικό διάστημα δύο (2) ετών πριν από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας υποβολής προσφοράς ή της αίτησης συμμετοχής: αα) τρεις (3) πράξεις επιβολής προστίμου από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας που χαρακτηρίζονται σύμφωνα με την υπ’ αριθμ. 2063-Δ1632/2011 ΥΑ (Β΄ 266), όπως αυτή εκάστοτε ισχύει, ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας, οι οποίες προκύπτουν αθροιστικά από τρεις (3) διενεργηθέντες ελέγχους, ή ββ) δύο (2) πράξεις επιβολής προστίμου από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας που αφορούν την αδήλωτη εργασία, οι οποίες προκύπτουν αθροιστικά από δύο (2) διενεργηθέντες ελέγχους. Οι προαναφερόμενες, δε, υπό στοιχ. αα΄ και ββ΄ κυρώσεις σύμφωνα με την ως άνω διάταξη, θα πρέπει να έχουν αποκτήσει τελεσίδικη και δεσμευτική ισχύ.

Έτι περαιτέρω, στη διάταξη του άρθ. 73 παρ. 4 περίπτ. ζ΄ του Ν. 4412/2016, ορίζεται ότι: «4. Οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να αποκλείουν από τη συμμετοχή σε διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης οποιονδήποτε οικονομικό φορέα σε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες καταστάσεις: […] ζ) εάν ο οικονομικός φορέας έχει κριθεί ένοχος σοβαρών ψευδών δηλώσεων κατά την παροχή των πληροφοριών που απαιτούνται για την εξακρίβωση της απουσίας των λόγων αποκλεισμού ή την πλήρωση των κριτηρίων επιλογής, έχει αποκρύψει τις πληροφορίες αυτές ή δεν είναι σε θέση να προσκομίσει τα δικαιολογητικά που απαιτούνται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 79 […]».

Ως έχει κριθεί σε νομολογιακό επίπεδο[1], κατά τη σοβαρά πιθανολογούμενη έννοια του Ευρωπαϊκού Ενιαίου Εγγράφου Συμβάσεως/ Τυποποιημένου Εγγράφου Υπεύθυνης Δήλωσης (Ε.Ε.Ε.Σ./ Τ.Ε.Υ.Δ.), η απάντηση του οικονομικού φορέα στο ερώτημα αναφορικά με την τήρηση των υποχρεώσεών του που απορρέουν από το εργατικό δίκαιο, αφορά σε δήλωση πραγματικού γεγονότος και μόνο, συγκεκριμένα, δε, αν αυτός έχει αθετήσει τις σχετικές υποχρεώσεις του ή όχι σε οποιοδήποτε χρονικό σημείο και δεν αποτελεί αντικείμενο του ερωτήματος αυτού η εκ μέρους του διαγωνιζόμενου φορέα εκτίμηση ή δήλωση αναφορικά με το αν συντρέχει στο πρόσωπό του, κατά το νόμο, λόγος αποκλεισμού, εξαιτίας του πραγματικού αυτού γεγονότος. Το τελευταίο τούτο ζήτημα τίθεται προς διευκρίνιση στα επόμενα στάδια συμπλήρωσης του Ε.Ε.Ε.Σ./ Τ.Ε.Υ.Δ., εφόσον δηλαδή ο διαγωνιζόμενος έχει απαντήσει θετικά («ΝΑΙ») στο σχετικό ερώτημα, οπότε και καλείται απαντώντας διαδοχικά στα περαιτέρω ερωτήματα, να παράσχει όλες τις αναγκαίες πληροφορίες, προκειμένου η αναθέτουσα αρχή να διαπιστώσει εν τέλει αν συντρέχει λόγος αποκλεισμού του από την τρέχουσα διαγωνιστική διαδικασία. Και ναι μεν ο οικονομικός φορέας στο πρόσωπό του οποίου συντρέχουν οι καταστάσεις αυτές μπορεί να προσκομίσει στοιχεία, προκειμένου να αποδείξει ότι «τα μέτρα που έλαβε επαρκούν για να αποδείξουν την αξιοπιστία του, παρότι συντρέχει ο σχετικός λόγος αποκλεισμού», η δυνατότητα όμως αυτή τελεί υπό την προϋπόθεση ότι, στο πλαίσιο της αναγκαίας προς τούτο συνεργασίας του με την αναθέτουσα αρχή, ο οικονομικός φορέας εκπλήρωσε νόμιμα την υποχρέωσή του να δηλώσει με τα υποβαλλόμενα έγγραφα και δικαιολογητικά (έγγραφο Ε.Ε.Ε.Σ./ Τ.Ε.Υ.Δ.), ό,τι κατ’ ακριβολογία ερωτάται, προς συνεκτίμηση από την αναθέτουσα αρχή, ακόμα και προς το δυνητικό αποκλεισμό του οικονομικού φορέα. Άλλοις λόγοις, ο οικονομικός φορέας, ο οποίος έχει υποπέσει σε παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας, προκειμένου να αποφύγει το κίνδυνο αποκλεισμού του από τη σύναψη της δημόσιας σύμβασης εκ του λόγου της απόκρυψης πληροφοριών που απαιτούνται για την εξακρίβωση από την αναθέτουσα αρχή της απουσίας τυχόν λόγων αποκλεισμού του, οφείλει κατά τη συμπλήρωση του σχετικού πεδίου του Ε.Ε.Ε.Σ./ Τ.Ε.Υ.Δ., να δηλώσει όλα τα στοιχεία – πραγματικά γεγονότα που του ζητούνται, επικαλούμενος και αποδεικνύοντας εν συνεχεία την αξιοπιστία του για την εκτέλεση της συγκεκριμένης σύμβασης.

Εξάλλου, ως συνάγεται από το σύνολο των ρυθμίσεών τους, τόσο η Οδηγία (ίδετε ιδίως σκ. 101 και 102 του προοιμίου της) όσο και ο Ν. 4412/2016, αποσκοπούν να αποτρέψουν την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων σε οικονομικούς φορείς αμφιβόλου αξιοπιστίας και ακεραιότητας. Η διαπίστωση, όμως, της αξιοπιστίας και της ακεραιότητας του οικονομικού φορέα προϋποθέτει γνώση εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής της συνολικής συμπεριφοράς αυτού σε σχέση με την τήρηση των αρχών που διαπνέουν τη διαδικασία σύναψης δημοσίων συμβάσεων και δη της τήρησης των υποχρεώσεων που πηγάζουν από την εργατική νομοθεσία. 

 

Αγγελική Πολυδώρου, δικηγόρος

email: info@efotopoulou.gr

[1] ίδετε ενδεικτικά ΣτΕ40/2019 (Αναστ.), ΣτΕ 237/2019 (Ασφ.) – αμφότερες δημοσιευμένες ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ