Ποια η τύχη του κληρονομικού μεριδίου του αποποιηθέντος κληρονόμου στα πλαίσια της εκ διαθήκης κληρονομικής διαδοχής;

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1856, εδάφια α΄ και β΄ Α.Κ., στην περίπτωση κατά την οποία κάποιος από τους κληρονόμους, ως έχει το σχετικό δικαίωμα και εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, προβεί σε αποποίηση του κληρονομικού μεριδίου του,  τότε « … η επαγωγή προς εκείνον που αποποιηθήκε θεωρείται ότι δεν έγινε. Η κληρονομία επάγεται σ’ εκείνον που θα είχε κληθεί, αν εκείνος που αποποιήθηκε δεν ζούσε κατά το θάνατο του κληρονομουμένου…». Στο πεδίο εφαρμογής της προαναφερθείσας διάταξης εμπίπτουν τόσο η εξ αδιαθέτου, όσο και η εκ διαθήκης κληρονομική διαδοχή, ωστόσο καθίσταται σαφές  ότι δεν ορίζεται ποιο πρόσωπο θα κληθεί in concreto στην κληρονομία μετά την αποποίηση του αρχικού κληρονόμου και γι’ αυτόν τον λόγο γίνεται σιωπηρή παραπομπή στις διατάξεις, οι οποίες καθορίζουν τις συνέπειες της έκπτωσης κληρονόμου στην εκ διαθήκης διαδοχή.

Εν όψει των ανωτέρω διευκρινίζεται ότι σε περίπτωση αποποίησης και δη στα πλαίσια εκ διαθήκης διαδοχής, καλείται ο τυχόν υποκατάστατος του αποποιηθέντος (Α.Κ. 1809,1791,1932), διότι η υποκατάσταση προηγείται της προσαύξησης (Α.Κ. 1812), εκτός αν ο διαθέτης όρισε διαφορετικά. Αν δεν έχει ορισθεί υποκατάστατος για την περίπτωση έκπτωσης του αποποιηθέντος, χωρεί προσαύξηση υπέρ των υπόλοιπων εγκατάστατων συγκληρονόμων, εφόσον βέβαια συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτής ( Α.Κ.  1807). Αν δεν χωρεί ούτε προσαύξηση (επειδή π.χ. ο αποποιηθείς είχε εγκατασταθεί ως αποκλειστικός κληρονόμος), η εκ διαθήκης διαδοχή ματαιώνεται και χωρεί η εξ αδιαθέτου διαδοχή (Α.Κ.  1710, παρ. 2 και 1801), οπότε καλούνται στην κληρονομία οι κατά τη σειρά της εξ αδιαθέτου διαδοχής ερχόμενοι κληρονόμοι (Α.Κ. 1813 επ.). (Απόστολος Σ. Γεωργιάδης, Εγχειρίδιο κληρονομικού δικαίου, Εκδόσεις Δίκαιο & Οικονομία, Π.Ν. ΣΑΚΚΟΥΛΑΣ, Αθήνα, 2014, σελ. 342, Νίκη Δ. Ψούνη, Κληρονομικό Δίκαιο, Τόμος Ι, Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα – Θεσσαλονίκη, 2004, σελ. 173).

Γιάννης Μπάλλιας, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr