Διαταγή απόδοσης μισθίου και προνόμιο ετεροδικίας – Σύμβαση της Βιέννης για τις διπλωματικές σχέσεις (κυρωθείσα με το ΝΔ503/1970) – Παραίτηση του προνομίου ετεροδικίας

Κατά το άρθρο 3 παρ. 2 ΚΠολΔ, από τη δικαιοδοσία των Ελληνικών δικαστηρίων εξαιρούνται οι αλλοδαποί που έχουν ετεροδικία, εκτός αν πρόκειται για τις διαφορές που υπάγονται στο άρθρο 29 του ιδίου κώδικα, μεταξύ των οποίων διαφορών περιλαμβάνονται και οι διαφορές από μίσθωση ακινήτου, οι οποίες υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του δικαστηρίου, στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται το ακίνητο. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής του άρθρου 29 ΚΠολΔ, στη δωσιδικία της τοποθεσίας του ακινήτου υπάγονται και οι αγωγές για ενοχικές αξιώσεις από μίσθωση ακινήτου, όπως λ.χ. η αγωγή απόδοσης μισθίου, καταβολής μισθωμάτων, αναπροσαρμογής του μισθώματος κ.λπ. (Κ. Μπέης σε Κ. Μπέη/Κ. Καλαβρό/Σ. Σταματόπουλο, Δικονομία των ιδιωτικών διαφορών, σελ. 267, Ν. Νίκας, Πολ. Δικονομία, σελ. 188,189). (3198/2024 ΕφΑθ, δημ. σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ)

Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 22 §§ 1, 3 του ΝΔ 503/1970 «περί κυρώσεως της υπογραφείσης εν Βιέννη την 18.4.1961 υπό την αιγίδα του Ο.Η.Ε. συμβάσεως περί των διπλωματικών σχέσεων» «1. Όι χώροι της αποστολής είναι απαραβίαστοι. Δεν επιτρέπεται εις τους υπαλλήλους του παρ`ω η διαπίστευσις Κράτους να εισέρχωνται εντός αυτών ειμη τη συγκαταθέσει του αρχηγού της αποστολής. 3. Οι χώροι της αποστολής, η επίπλωσίς των και τα λοιπά εις τούτους ευρισκόμενα είδη, ως και τα μεταφορικά μέσα της αποστολής, δεν δύνανται να καταστώσιν αντικείμενον ερεύνης, επιτάξεως, κατασχέσεως ή εκτελεστικού μέτρου». Κατά το άρθρο 30 § 1 «1. Η ιδιωτική κατοικία του διπλωματικού πράκτορος απολαύει του αυτού απαραβιάστου και της αυτής προστασίας ως οι χώροι της αποστολής». Κατά το άρθρο 31 §§ 1,3 «1.0 διπλωματικός πράκτωρ απολαύει της ποινικής ετεροδικίας εις το παρ`ω η διαπίστευσις Κράτος. Απολαύει ωσαύτως της αστικής και διοικητικής ετεροδικίας, πλην εάν πρόκειται: α. περί εμπραγμάτου αγωγής αφορώσης ιδιωτικόν ακίνητον… β. περί αγωγής αφορώσης κληρονομιάν… γ. περί αγωγής αφορώσης οιανδήποτε επαγγελματικήν ή εμπορικήν δραστηριότητα, ασκουμένην υπό του διπλωματικού πράκτορος, εις το παρ`ω η διαπίστευσις Κράτος, εκτός των επισήμων καθηκόντων του. 3. Ουδέν εκτελεστικόν μέτρον δύναται να λαμβάνεται έναντι του διπλωματικού πράκτορος, πλην των περιπτώσεων προβλεπομένων εις τα εδάφια α, β και γ της § 1 του παρόντος άρθρου και υπό τον όρον όπως η εκτέλεσις δύναται να λαμβάνη χώραν, χωρίς να προσβάλλεται το απαραβίαστον του προσώπου ή της κατοικίας του». Οι διατάξεις της σύμβασης αυτής κατισχύουν του εσωτερικού ελληνικού δικαίου, τόσο γιατί είναι νεότερες από το άρθρο 3 § 2 ΚΠολΔ, όσο και διότι κατά το άρθρο 28§ 1 Συντ., οι κανόνες των διεθνών συμβάσεων από την επικύρωσή τους με νόμο και τη θέση τους σε ισχύ αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ελληνικού εσωτερικού δικαίου, έχουν αυξημένη ισχύ και μάλιστα υπερισχύουν κάθε άλλης διάταξης νόμου, με την οποία καθιερώνεται αντίθετη ρύθμιση (βλ. Χαρ. Παπαδάκη Αγωγές Απόδοσης Μισθίου τρίτη έκδοση τόμος δεύτερος παρ. 3041, 3054, σελ.108, 111).

Από τις ως άνω διατάξεις της σύμβασης της Βιέννης, οι οποίες είναι νεότερες του και, επομένως, κατισχύουν, όπως (κατισχύουν) και διότι είναι κανόνες διεθνούς σύμβασης, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, βάσει του οποίου οι κανόνες των διεθνών συμβάσεων, από την επικύρωση τους με νόμο και τη θέση τους σε ισχύ, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του εσωτερικού δικαίου και υπερισχύουν κάθε άλλης αντίθετης διάταξης νόμου, δεν επιτρέπεται η άσκηση αγωγής απόδοσης μισθίου, όπως και αγωγής για διαφορά που απορρέει από τη μισθωτική σύμβαση, όπως λ.χ. η καταβολή μισθώματος (X. Παπαδάκης, Αγωγές απόδοσης μισθίου, 3η έκδοση, παρ. 119, σελ. 116), όταν αυτό (μίσθιο) αποτελεί χώρο της διπλωματικής αποστολής ή και ιδιωτική κατοικία του διπλωματικού πράκτορα, όπως είναι ο αρχηγός της αποστολής ή μέλος του διπλωματικού προσωπικού (ΑΠ 1343/1980, ΕφΑθ 6231/1994, ΕφΑθ 7272/1989, ΕφΑΘ 4610/1982 NOMOS).

Έτσι δεν επιτρέπεται η άσκηση αγωγής απόδοσης του μισθίου, διότι το άρθρο 31 § 1 εδ. α της Σύμβασης εξαιρεί μόνο τις εμπράγματες και όχι τις ενοχικές αγωγές, όπως είναι η αγωγή απόδοσης (ΑΠ 1343/1980 ΝοΒ 29,671, ΕφΑΘ 7272/1989 ΑρχΝ 43,552, ΕφΑΘ 4610/1982 Δ 13,692). Δεν ενδιαφέρει ο λόγος απόδοσης, συνεπώς ισχύει η ετεροδικία, έστω και αν η αγωγή ερείδεται στην παράβαση όρου της μισθωτικής σύμβασης ή στην πάροδο του χρόνου αυτής (αρθρ. 361, 594, 597, 608§1 ΑΚ, 66ΕισΝΚΠολΔ κλπ.) ή στην καταγγελία της μίσθωσης αορίστου χρόνου (αρθρ. 608§2, 609 ΑΚ). Ειδικότερα, η άσκηση αγωγής απόδοσης του μισθίου αποκλείεται και στην περίπτωση όταν το μίσθιο χρησιμεύει ως ιδιωτική κατοικία του διπλωματικού πράκτορα (αρχηγός της αποστολής [πρεσβευτής κ.λπ.], γραμματείς, σύμβουλοι, ακόλουθοι κ.λπ., εκτός αν απολαμβάνει περιορισμένης ετεροδικίας, διότι είναι λ.χ. μόνιμος κάτοικος Ελλάδος, οπότε και δεν προστατεύεται, όπως επίσης η αγωγή δεν καθίσταται απαράδεκτη αν το μίσθιο χρησιμεύει ως ιδιωτική κατοικία των προσώπων που ανήκουν στο διοικητικό και τεχνικό προσωπικό της διπλωματικής αποστολής (διερμηνείς, γραφείς, δακτυλογράφοι κ.λπ.), καθώς η αστική ετεροδικία που απολαμβάνουν τα πρόσωπα αυτά, εφόσον δεν είναι έλληνες κ.λπ., περιορίζεται μόνο στις πράξεις που έχουν σχέση με την άσκηση των καθηκόντων τους (ό.π. X. Παπαδάκη παρ. 3061 – 3062, σελ. 113 – 114).

 Τα προαναφερθέντα για τις αγωγές απόδοσης μισθίου, ισχύουν και για τις άλλες διαφορές που απορρέουν από τη μισθωτική σύμβαση και άρα σε όσες περιπτώσεις ισχύει η ετεροδικία, είναι απαράδεκτη κατά του απολαυόντος το προνόμιο προσώπου της διπλωματικής αποστολής κάθε αγωγή, η οποία έχει ως αντικείμενο και άλλες αξιώσεις του εκμισθωτή, όπως την καταβολή μισθώματος (ΕφΑΘ 6231/1994 ΕλλΔνη 1995,1609, Μητσόπουλος ΠολΔ τ. A (1972) σελ. 169, ό.π. X. Παπαδάκη παρ. 3070, σελ. 116). (2676/2024, ΕφΑθ, δημ. σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Τέλος, επιτρέπεται ρητή παραίτηση από το προνόμιο της ετεροδικίας (άρθρο 32 Ν.Δ. 503/1970, 45 παρ. 1 Ν. 90/75) από το κράτος που έχει διαπιστεύσει τον διπλωματικό υπάλληλο και όχι από τον ίδιο προσωπικά, ώστε σε περίπτωση μίσθωσης, η παραίτηση που περιέχεται στη μισθωτική σύμβαση μεταξύ του προστατευόμενου και του εκμισθωτή δεν είναι έγκυρη (ΕφΑΘ 7272/1989, ΕφΑθ 4610/1982 NOMOS).

Παραίτηση από ετεροδικία προβλέπεται στο άρθρο 32 §§ 1-3 της Σύμβασης της Βιέννης, όπου ορίζεται, ότι αυτή επιτρέπεται από το Κράτος που έχει διαπιστεύσει το διπλωματικό υπάλληλο και όχι από τον ίδιο προσωπικά, μάλιστα δε το Κράτος μπορεί να ασκήσει το δικαίωμά του αυτό και παρά τη θέληση του υπαλλήλου. Η παραίτηση πρέπει να είναι πάντοτε ρητή και όχι σιωπηρή, δεν υποβάλλεται σε ορισμένο πανηγυρικό τύπο, πρέπει όμως να προκύπτει με σαφήνεια, συνήθως γνωστοποιείται με διακοίνωση της Πρεσβείας του αλλοδαπού Κράτους, δεν αποκλείεται όμως και άλλος τρόπος. Συνεπώς, μπορεί να γίνει και με την ίδια μισθωτική σύμβαση, με την προϋπόθεση ότι ο μισθωτής συμβάλλεται ως εκπρόσωπος της αλλοδαπής πολιτείας, διότι αλλιώς η παραίτηση δεν είναι έγκυρη (ό.π. X. Παπαδάκη παρ. 3078-3081, σελ.118-119 με παραπομπές στη θεωρία και νομολογία).

[ΕφΑθ 2674/2024 και ΕφΑθ 3198/2024, αμφ. δημ. σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ]

Ελένη Μακροδημήτρη, ασκ. δικηγόρος

info@efotopoulou.gr