Αγωγή διανομής – Στοιχεία ορισμένου – Απαιτείται μεταγραφή δημοσίου εγγράφου που αποδεικνύει την αποδοχή της κληρονομιάς διότι η διανομή συνιστά μορφή διάθεσης των ακινήτων
Κατά την έννοια των άρθρων 1884, 1338, 804, 562 και 1262 παρ. 6 ΑΚ κάθε διανομή, εξώδικη ή δικαστική, περιέχει διάθεση και συγκεκριμένα απαλλοτρίωση με αντάλλαγμα και συνεπώς προϋποθέτει την ύπαρξη κυριότητας στα διανεμητέα αντικείμενα, η οποία, όταν αυτό είναι κληρονομιαίο ακίνητο, μπορεί να αποκτηθεί σύμφωνα με το άρθρο 1846, 1198 και 1193 του ίδιου ως άνω κώδικα μόνον από και με τη μεταγραφή της αποδοχής της κληρονομιάς ή του κληρονομητηρίου κλπ. Κάτι αντίθετο με τα παραπάνω, όσον αφορά ειδικότερα την κοινωνία της κληρονομιάς, δεν προκύπτει από το άρθρο 1872 παρ. 1 ΑΚ, το οποίο ορίζει ότι «ως αντικείμενα της κληρονομιάς κατά το προηγούμενο άρθρο θεωρούνται επίσης και εκείνα στα οποία ο κληρονομούμενος κατά τον χρόνο του θανάτου του είχε δικαίωμα νομής ή κατοχής και αν ακόμη είχε αποβληθεί από αυτήν», διότι η παραπάνω διάταξη αναφέρεται αποκλειστικά στην αγωγή περί κλήρου, με την οποία ο κληρονόμος, επικαλούμενος μόνο το κληρονομικό του δικαίωμα και την αμφισβήτησή του, δικαιούται, σύμφωνα με το άρθρο 1872 παρ. 1 ΑΚ να ζητήσει την αναγνώρισή του και την απόδοση της κληρονομιάς ή συγκεκριμένων αντικειμένων της από εκείνον που τα κατακρατεί ως κληρονόμος, χωρίς να είναι αναγκαία σε μια τέτοια αγωγή περί κλήρου ή έρευνα της κυριότητας στα αντικείμενα αυτά (βλ. ΑΠ 1148/1980 ΝοΒ 29.527, ΑΠ 801/77 ΝοΒ 26.508, ΕφΑΘ 9437/81 ΝοΒ 30.475, ΠολΠρωτΘες 10.370/1997 Αρμεν. 1997.1333).
Επομένως, πριν από την μεταγραφή της δήλωσης αποδοχής κληρονομιάς δεν μεταβιβάζεται η κυριότητα των κληρονομιαίων ακινήτων στους κληρονόμους. Για να γίνει επομένως διανομή κληρονομιαίων ακινήτων, η οποία κατά τα προεκτεθέντα είναι μία μορφή διάθεσης των ακινήτων κατ` αντίστοιχα ποσοστά μεταξύ των κληρονόμων, πρέπει πριν από τη διανομή να έχει γίνει η οικεία μεταγραφή (ΑΠ 1148/80 ΝοΒ 29, 527 ΕφΑΘ 9437/81 ΝοΒ 30.475). Οποτεδήποτε γίνει η μεταγραφή, αυτή ανατρέχει στο χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου, από τον οποίο θεωρείται ο κληρονόμος, ως κύριος του ακινήτου της κληρονομιάς (ΕφΑΘ 11576/1986 ΕλλΔνη 29.142).
Μπορεί να μεταγράφει οποιοδήποτε δημόσιο έγγραφο που αποδεικνύει την αποδοχή της κληρονομιάς (ΕφΑΘ 313/84ΕλλΔνη 25.1573). Τέτοιο δημόσιο έγγραφο είναι και το πιστοποιητικό του αρμόδιου γραμματέα, του πρωτοδικείου για μη αποποίηση της κληρονομιάς (βλ. Ράμμο, ΕρμΑΚ, άρθρ. 1195, αρ. 5, ΕφΑΘ 10267/78 ΝοΒ 27.1497), διότι από αυτό προκύπτει η σιωπηρή αποδοχή της κληρονομιάς (βλ. Διατσίδη, Αρμ 38248). Ο κληρονόμος νομιμοποιείται να επιδιώξει τη μεταγραφή της σιωπηρής αποδοχής της κληρονομιάς από το συγκληρονόμο προς κτήση κυριότητας, η οποία μπορεί να γίνει και μετά τη συζήτηση της αγωγής, ακόμα και μετά την έκδοση της πρωτόδικης απόφασης κατ’ εφαρμογή του άρθρου 69 παρ. 1 στοιχ. ε` ΚΠολΔ, σύμφωνα με το οποίο μπορεί να ζητηθεί δικαστική προστασία και όταν το δικαίωμα τελεί υπό αναβλητική αίρεση, η δε αίρεση της μεταγραφής, οποτεδήποτε και αν πληρωθεί, έχει αναδρομική ισχύ, υπό την έννοια ότι ανατρέχει στο χρόνο του θανάτου του κληρονόμουμένου (ΕφΑθ 11576/1986 ΕλλΔνη 29.142, ΠΠρθεσ 23799/95 Αρμεν 50.318, ΠΠρωτΑΘ 8980/1988 ΕλλΔνη 33.418, ΕφΘεσ 10/1994 Αρμεν. 1994.678).
Επομένως, για την ενεργητική και παθητική νομιμοποίηση της αγωγής διανομής ακινήτων κληρονομιάς, αρκεί σ’ αυτή (αγωγή) να αναφέρεται το δικαίωμα συγκυριότητας του ενάγοντος (ΑΠ 801/77 ΝοΒ 26.508). Δηλαδή, πρέπει να εκθέτει την κυριότητα του κληρονομουμένου (ΕφΚερκ 14/85 ΕλλΔνη 26.901), το κληρονομικό δικαίωμα του ενάγοντος εξ αδιαθέτου ή εκ διαθήκης, την αποδοχή κληρονομιάς με δημόσιο έγγραφο και την μεταγραφή για την απόκτηση κυριότητας στα ακίνητα της κληρονομιάς (ΕφΑθ 8518/81 ΝοΒ 30.265), τη συγκυριότητα του εναγομένου και ότι ο τελευταίος αρνείται την εκούσια διανομή. Εάν ο εναγόμενος σύμφωνα με την αγωγή κατέστη συγκύριος του επικοίνου λόγω κληρονομιάς, τότε ο εναγών (πέρα από τον δικό του τρόπο κτήσεως της συγκυριότητας) δεν είναι υποχρεωμένος για το ορισμένο της αγωγής του να αναφέρει ότι ο εναγόμενος έχει αποδεχθεί την κληρονομιά και ότι μετέγραψε το σχετικό δημόσιο έγγραφο (ΕφΘεσ 10/1994 ο.π., ΠολΠρωτΛαρ 622/2000 ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ 2000.106) [168/2021 ΕφΠατρών, δημ. σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ].
Ελένη Μακροδημήτρη, ασκ. δικηγόρος
info@efotopoulou.gr